Işıl ile İdil’in isim kartları: I–ı ve İ–i harflerini karşılaştırın

İki ayrı eşleşme

Türkçe örneğimizde I ile ı birlikte eşleştirilir; İ ile i ise ayrı bir çifttir. Büyük noktasız I ile küçük noktalı i aynı harfin büyük-küçük çifti değildir. Nokta işaretinin yerini incelemek, bu ayrımı somutlaştırır.

«Işıl» dört harfle yazılır: I, ş, ı, l. «İdil» de dört harflidir: İ, d, i, l. Her iki isimde aradığımız küçük biçim üçüncü sıradadır. Önce isimleri bütün olarak gösterir, sonra istenen konumu tek tek sayarız.

Türk alfabesinde nokta, bu dört biçimi karşılaştırırken göz ardı edilecek bir süs değildir. I ve ı noktasızdır; İ ve i noktalıdır. Bu görünür özellik, çocuğun hazırlanan kartları incelemesine yardımcı olur. Eşleşmeyi anlatırken her kartı ayrı ayrı göstermek, yalnız sözlü açıklamadan daha açık olabilir.

İsim kartları iki örnektir; bütün Türkçe adların bu harfleri içerdiği söylenemez. Işıl ve İdil kurmaca sergideki kişilerdir. Birinin adını ötekine dönüştürmek veya gerçek bir çocuğun adını değiştirmek bu etkinliğin amacı değildir.

Büyük ve küçük biçimleri görsel olarak eşleştirme görevi, bir sözcüğün tamamını okumaktan farklıdır. Yetişkin ismi okuyabilir ve çocuk yalnız istenen konumu gösterebilir. Bir doğru eşleştirmeden çocuğun dört harfi her yazı tipinde tanıdığı sonucu çıkarılmamalıdır.

Harflerin adları, çıkardıkları sesler ve yazılı biçimleri ilişkili olsa da aynı sorunun cevabı değildir. Bu hikâye öncelikle biçimlere odaklanır. Çocuk sesleri sormak isterse yetişkin doğru örneği ayrıca ele alabilir; yalnız kartı göstermek işitsel bir kontrol sayılmaz.

Kartları hazırlayın

İki büyük isim kartına «Işıl» ve «İdil» yazın. Ayrıca I, ı, İ ve i için dört ayrı kart hazırlayın. Türkçe karakterleri doğru kullanın: büyük İ’nin ve küçük i’nin noktası vardır; büyük I ve küçük ı noktasızdır.

İlk karşılaştırma için aynı yazı tipini ve büyüklüğünü seçin. Bazı yazı tiplerinde noktası görünmeyen veya çizgileri birbirine benzeyen biçimler karıştırıcı olabilir. Yazının üst kısmını kesmeyin ve İ ile i üzerindeki noktaların görüldüğünü kontrol edin.

Çocuk kartları elle taşımak istemez veya taşıyamazsa istediği kartı gösterebilir; bir yetişkin seçimi doğruladıktan sonra kartı yerleştirebilir. Kendi adını söylemek ya da yazmak etkinliğin koşulu değildir.

İsimleri yazdıktan sonra karakterleri tek tek kontrol edin: Işıl için I–ş–ı–l, İdil için İ–d–i–l. Harfler arasındaki kısa çizgiler yalnız açıklama içindir; gerçek isim kartlarında bulunmaları gerekmez. Her isim dört harften oluşur.

İki isim kartını farklı renkli çerçevelere koyabilirsiniz, ancak renk hangi harfin eşleştiğini tek başına belirlemez. Aynı çerçeve rengi kullanmak da mümkündür. Çocuk renk üzerinden seçim yapıyorsa hangi özelliği karşılaştırdığınızı birlikte netleştirin.

Yazı tipi seçerken büyük I ile küçük l’nin ve küçük ı’nın ayırt edilebilirliğini sınayın. Bazı ekran veya yazı tiplerinde bu işaretler çok benzeyebilir. İlk etkinlikte açık seçik bir basılı örnek kullanmak, çocuğun belirsiz bir şekli tahmin etmesini önler.

İdil kartındaki büyük İ’nin noktası sayfanın üst kenarına çok yakınsa kesilebilir. Kartta yeterli boşluk bırakın. Küçük i’nin noktasının da silik olmamasına bakın; noktanın görünmesi bu karşılaştırmanın önemli bir koşuludur.

Kartların yüzünde hem bir harf hem bir resim varsa çocuk hangi kısmın harf olduğunu göstermeye ihtiyaç duyabilir. İsim kartında isimden başka işaret kullanmamak ilk incelemeyi sadeleştirir. Süsleme yapılırsa sözcüğün üzerine gelmemesine dikkat edin.

Çocuk ismini veya kartı kendisi yazmak istemiyorsa yetişkin hazırlar. Çocuk hangi kartın nereye konacağını gösterebilir. Yetişkin «Bu kartı Işıl’ın ilk harfinin yanına mı koyayım?» diye sorar ve onay aldıktan sonra yerleştirir.

İlk sahne: Işıl’ın kartı

«Işıl» adını yetişkin okur ve ilk işareti gösterir: büyük noktasız I. Sonra harfleri sırayla gösterir: I birinci, ş ikinci, ı üçüncü, l dördüncü. Üçüncü konumdaki küçük ı’nın üzerinde nokta yoktur.

Büyük I kartını ismin başındaki işaretle, küçük ı kartını üçüncü sıradaki işaretle karşılaştırın. «Bu iki biçim Türkçede aynı harfin büyük ve küçük hâlleridir» diyebilirsiniz. Kartın fiziksel boyutunu değil, hazırlanan harf biçimini karşılaştırıyoruz.

Çocuk üçüncü harfi değil son harfi gösterirse birlikte dört konumu yeniden izleyin. Son harf l’dir; küçük ı üçüncü sıradadır. Bazı yazı tiplerinde l ile I benzer görünebilir, bu yüzden seçilen kartların okunaklı olmasını sağlayın.

Işıl kartını çocuğun okuyabileceği yönde düz koyun. Yetişkin soldan sağa I, ş, ı, l biçiminde her konumu gösterir. İlk harfi gösterdikten sonra üçüncüye ulaşmak için ikinci harf ş’yi atlamadan sayın.

Büyük I kartını ilk işaretin yanına koyarken iki şeklin üstünde nokta bulunmadığını gösterin. Sonra küçük ı kartını üçüncü işaretle karşılaştırın. Kartın üzerine bir nokta çizmek Türkçe örnekte başka bir harf biçimine yol açar; çizimleri doğru koruyun.

Çocuk Işıl adının tamamını henüz okuyamıyorsa yetişkin adı sesli söyleyebilir. Çocuk harfi örnekle eşleştirebilir. Bu destekli görsel seçim, ismi bağımsız okuduğuna dair otomatik bir kanıt olarak kaydedilmez.

Dördüncü sıradaki küçük l, üçüncü sıradaki ı ile aynı harf değildir. İşaretler seçilen yazı tipinde birbirine çok benziyorsa ayrı ve daha açık biçimlerle hazırlanmış bir yazı tipi seçin. Harflerin sırasını söylerken çocuğun gördüğü gerçek kartı temel alın.

Çocuk kartı ters çevirirse ismi eski yönüne getirmeyi teklif edebilirsiniz. İstediği gibi çevirmesi keşif olabilir; ancak konumları karşılaştırırken sözcüğün başlangıç yönünün açık olması gerekir. Yetişkin çevirmeden önce çocuğun onayını alır.

Yetişkin isim kartının başındaki I ile ayrı I kartını yan yana koyduğunda çocuk iki işaretin noktasız olduğunu görebilir. Üçüncü sıradaki ı ile eşleştirmeye geçerken önce ikinci harf ş’yi gösterin; böylece sıra sayılırken bir konum atlanmaz.

Eğer çocuk «Işıl» adını farklı bir yazılışla biliyorsa karttaki örneği açıkça okuyun ve farklı yazılışın sahibine göre değişebileceğini kabul edin. Bu kurmaca kartta karşılaştırılan dört karakter I, ş, ı ve l’dir.

İkinci sahne: İdil’in kartı

«İdil» adını okuyun ve ilk işareti gösterin: noktalı büyük İ. Harfleri sırayla izleyin: İ, d, i, l. Üçüncü sıradaki küçük i’nin de noktası vardır.

Büyük İ kartını ismin başına, küçük i kartını üçüncü harfin yanına koyarak biçimleri karşılaştırın. İ–i bir çifttir. Önceki I–ı çiftiyle aynı çift olarak sunmayın; Türkçede noktalı ve noktasız işaretler ayrı harflerdir.

Çocuk noktayı görmüyorsa kartı büyütmek veya daha belirgin bir yazı tipi seçmek yardımcı olabilir. Noktanın görünmemesi, çocuğun hatası sayılmadan önce materyal gözden geçirilmelidir.

İdil kartında ilk harfi gösterirken üstteki noktayı kapatmayın. Ardından d ikinci, i üçüncü, l dördüncü diye ilerleyin. Küçük i’nin noktası, küçük noktasız ı’dan ayrıldığı görünür özelliktir.

Büyük İ kartını ilk harfle karşılaştırırken seçilen basılı biçimlerin aynı olmasına dikkat edin. Çocuk kartı gösterebilir veya «noktalı büyük biçim» diyebilir. Yetişkin bu örnekte harfin adını söyleyebilir; doğru sesli söyleyiş katılım için şart değildir.

İdil ismindeki üçüncü i’yi bulduktan sonra Işıl’daki üçüncü ı ile yan yana getirin. Birinde nokta var, diğerinde yoktur. Her ikisinin üçüncü sırada bulunması, aynı harf oldukları anlamına gelmez; biçimlerini ayrı inceleyin.

Çocuk kartı «Idil» olarak görüyorsa baskıyı ve büyük harfin üstünü kontrol edin. Kasıtlı olarak doğru hazırlanan örnek «İdil»dir. Görünmeyen bir nokta varsa materyali düzeltmek, çocuğun cevabını tek başına değerlendirmekten önce gelir.

İdil ile Işıl adları farklıdır. İkisinde de dört harf olması veya üçüncü konumda küçük bir işaret bulunması, adların aynı olduğu anlamına gelmez. Önce kelimenin tamamı yetişkin tarafından okunur; ardından seçilen harf konumu incelenir.

İdil kartındaki ilk İ ve üçüncü i karşılaştırılırken noktalar aynı kartın iki ayrı konumuna aittir. Yetişkin her noktayı işaret ederek hangi harfin parçası olduğunu gösterebilir. Noktaları bağımsız birer harf gibi saymayın.

Çocuk «İdil» adındaki d harfine ilgi gösterirse d’nin ikinci sırada olduğunu belirtin. Ardından asıl soruya dönüp üçüncü i’yi bulun. Çocuğun farklı bir işareti fark etmesi oyunun yanlış yapıldığı anlamına gelmez.

Dört kartı birlikte karşılaştırın

I ve ı kartlarını bir çift, İ ve i kartlarını başka bir çift olarak ayırın. Her kartın noktası olup olmadığını birlikte gösterin. Ardından her çifti ilgili isim kartındaki iki konuma bağlayın: Işıl’da I ve ı; İdil’de İ ve i.

Kartları yer değiştirirseniz çocuğa hangi kartın hangisi olduğunu yeniden göstermesi için zaman verin. Solda veya sağda olma, harfin büyük-küçük eşini belirlemez. Şeklin kendisi ve Türkçe eşleşme esas alınır.

Fiziksel olarak çok büyük yazılmış bir küçük i, daha küçük basılmış büyük İ’den uzun olabilir. Bu yüzden ilk kartlarda aynı yazı büyüklüğünü kullanın ve «büyük» sözcüğünün harfin biçimini anlattığını açıklayın.

Masanın bir tarafına I ve ı, diğer tarafına İ ve i koyun. Yetişkin «Noktasız çift» ve «noktalı çift» diyerek her kartı gösterebilir. Çocuk iki çifti başka bir düzende yerleştirirse ilk olarak hangi ölçütü kullandığını sorun.

Büyük I ile küçük i yan yana getirildiğinde farklı çiftlere ait oldukları açıklanır. Onları ayırmak için yalnız kartların önceki masadaki yerini değil, üstlerindeki noktanın varlığını ve doğru Türkçe eşleşmeyi inceleyin.

Küçük ı ve küçük i benzer yükseklikte olabilir; biri noktasız, diğeri noktalıdır. Büyük I ve büyük İ için de nokta ayrımı vardır. Yazı tipine göre çizgiler farklı görünebilir, bu nedenle çocukla gerçek kartlar üzerinde konuşun.

Bir kartın noktasını parmağınızla kapatırsanız çocuk harfi güvenle seçemeyebilir. Önce parmağınızı çekin ve işareti görünür yapın. Gizlenmiş bir ayrıntıdan verilen yanlış yanıtı bilgi eksikliği olarak yorumlamak doğru olmaz.

Dört kartı seçilen yazı tipinde basılı tutun ve isim kartlarını kapatmayın. Çocuk isterse Işıl’daki iki harfi, ardından İdil’deki iki harfi gösterebilir. İki görevi aynı anda yapmak zor gelirse kartları çift çift incelemek yeterlidir.

Bir yetişkin şunu not edebilir: «Dört kart görünürken çocuk I ve ı’yı yan yana koydu.» Yetişkin önce doğru çifti göstermişse bunu da ekleyin. Gözlem, verilen desteklerle birlikte anlam taşır.

Çocuk eşleşmeleri kurduktan sonra yetişkin kartları toplamadan önce seçilen iki çifti tekrar gösterebilir. «I ile ı burada; İ ile i burada» cümlesi kurulan düzeni tarif eder. Kartlar karışmışsa çocuğun hangi biçimi seçtiğini sorup birlikte kontrol edin.

İsim kartlarını da dört ayrı harf kartının yanına koymak isterseniz sözcüklerin üzerini kapatmayın. Işıl’da ilk ve üçüncü, İdil’de ilk ve üçüncü konumları birer kez gösterin. Her iki isim için sayı aynı olsa da gösterilen noktalı ve noktasız biçimler farklıdır.

Bir konuşma örneği

Işıl: «Benim adımda noktasız I var.» Yetişkin: «Başta büyük I, üçüncü sırada küçük ı görünüyor. Birlikte sayalım: I, ş, ı, l.» Çocuk harfleri söylemek yerine gösterebilir.

İdil: «Benim adımın ilk harfinde nokta var.» Yetişkin: «Evet, burada büyük İ; üçüncü sırada küçük i var.» Çocuk noktaları işaret edebilir veya kartı yakından görmek isteyebilir.

Bir çocuk başka bir ad söylerse yetişkin önce doğru yazımı birlikte doğrular. Adın içinde I veya İ yoksa bu bir sorun değildir; iki kurmaca kart seçilen harfleri incelemek için kullanılabilir.

Yetişkin: «Işıl kartında ilk harfi göstermek ister misin?» Çocuk ilk konumu gösterir. Yetişkin: «Burada noktasız büyük I var. Üçüncü konuma birlikte bakalım mı?» Bu soru bir öneridir; çocuk başka bir kart seçebilir veya durabilir.

Çocuk: «İdil’de iki nokta görüyorum.» Yetişkin: «İlk harfin ve üçüncü harfin üzerinde birer nokta var. Hangi harfleri gösteriyorsun?» Çocuk İ ve i’yi gösterebilir. Harflerin noktalarını isimdeki bütün işaretler gibi tek bir harf saymayın.

Çocuk: «Bu iki kartta da l var.» Yetişkin: «Evet, hazırladığımız iki isimde de son harf küçük l. Bugün ayrıca I–ı ile İ–i çiftlerine bakıyoruz.» Çocuğun başka bir ortaklığı fark etmesi doğru olabilir.

Yetişkin: «Kartı senin için taşıyabilirim. Hangi eşin yanına koymamı istersin?» Çocuk İ’yi gösterir. Yetişkin «Büyük noktalı İ mi?» diye doğrular. Ardından çocuk küçük i’yi işaret ederse çift birlikte oluşturulur.

Bir katılımcı oyunu bırakmak isterse yetişkin kartları onun onayıyla kenara koyar. Bu konuşma belirli sayıda doğru yanıt üretmek için hazırlanmış bir sınav değildir; iki kişi arasında görünür örnekler üzerine bir anlaşmadır.

Olası yanıtlar

Çocuk: «Büyük I ile küçük i eşleşir.» Yetişkin: «Türkçede büyük I’nin küçük biçimi noktasız ı’dır. Noktalı i ise büyük İ ile eşleşir.» Dört kartı görünür tutarak iki çifti yeniden oluşturun.

Çocuk: «Işıl’da üçüncü harf i.» Yetişkin: «Üçüncü sıraya bakalım. Bu kartta noktasız ı yazıyor.» Noktanın görünmesini engelleyen bir baskı sorunu olup olmadığını da kontrol edin.

Çocuk: «İdil’de küçük i en sonda.» Yetişkin: «Sırayla bakalım: İ, d, i, l. Üçüncü i; son harf l.» Çocuk işaret ederek veya bir partnerden göstermesini isteyerek katılabilir.

Çocuk: «İdil’in başındaki I.» Yetişkin önce noktanın gerçekten görünüp görünmediğini kontrol eder: «Burada noktalı büyük İ var. Noktasını göstereyim mi?» Çocuğun gösterdiği konum doğru olabilir; tartışılan özellik harfin noktalı biçimidir.

Çocuk: «Işıl’da iki tane noktasız harf var.» Yetişkin: «İlk I ve üçüncü ı noktasız. Başka noktasız işaretler de görebiliriz; biz bu iki harfin çiftini inceliyoruz.» Böylece bütün noktasız işaretlerin tek harf olduğu izlenimi verilmez.

Çocuk: «İdil’de iki i var.» Yetişkin: «İlkinde büyük İ, üçüncüde küçük i var.» Çocuğun bu iki biçimi aynı harfin biçimleri olarak gruplayıp gruplaamadığını sorabilir; yalnız sözcük seçimine dayanarak niyetini varsaymaz.

Çocuk: «Işıl’ın son harfi büyük I.» Yetişkin: «Seçtiğimiz yazı tipinde son harf küçük l; büyük I’ye benzeyebilir. Daha ayırt edilir bir örnekle karşılaştıralım.» Materyal gerçekten belirsizse yetişkin önce kartı değiştirir.

Çocuk: «Ben noktayı göremiyorum.» Yetişkin kartı büyütebilir veya kontrastı artırabilir. Bu tek yanıtla görmeye ilişkin tanı konmaz. Çocuğun erişim ihtiyacı dinlenir ve görev başka bir biçimde sunulabilir.

Sık karşılaşılan karışıklık: Nokta ve yazı tipi

Türkçede büyük İ’nin üzerindeki nokta ve küçük i’nin noktası önemlidir. Kartın üst kenarı noktayı kesiyorsa veya nokta silikse materyali yenileyin. Bir işaretin görünmemesi çocuğun eşleştirme becerisi hakkında güvenilir sonuç vermez.

Büyük I ile küçük l bazı yazı tiplerinde birbirine benzer görünebilir. Bu örnekte Işıl’ın dördüncü harfi küçük l’dir. İlk karşılaştırmada ayırt edilebilir bir yazı tipi kullanın; başka yazı tiplerini daha sonra ayrı bir karşılaştırma olarak ele alın.

İşaretin üstündeki nokta ile sayfadaki dekoratif bir benek birbirine karışabilir. İsimleri sade bir arka planda yazın. Çocuk noktayı gösterdiğinde yetişkin onun hangi harfe ait olduğunu netleştirebilir.

Bir yazı tipi büyük I harfini yatay çizgili, başka bir yazı tipi düz gösterebilir; küçük l de çeşitli biçimlerde görünebilir. İlk turda aynı yazı tipindeki örnekleri karşılaştırın. Farklı tiplerle çalışmak ayrı bir sonraki adım olabilir.

Küçük ı’yı küçük i’ye dönüştürmek için kartın üzerine rastgele nokta çizmek yerine doğru hazırlanmış iki ayrı kart kullanın. Böylece her örneğin baştan doğru yazıldığı ve noktanın hangi harfe ait olduğu görülebilir.

Türkçe büyük-küçük dönüşümünde I→ı ve İ→i eşleşmeleri kullanılır. Başka bir dilin veya bilgisayar ayarının farklı dönüşüm üretmesi bu Türkçe örneği değiştirmez. Dijital metin hazırlanırken doğru yerel ayarı kullanıp sonucu görsel olarak doğrulayın.

Bir çocuk büyük-küçük ayrımını yalnız fiziksel kart büyüklüğüne göre yapabilir. Aynı boy kartlar üzerinde aynı yazı büyüklüğü kullanmak bu ipucunu azaltır. Yine de hangi ipuçlarının kullanıldığını bir seçimden kesin bilmek mümkün değildir.

Yazıcı noktayı çok soluk basmışsa daha koyu bir çıktı veya kalemle özenle hazırlanmış yeni kart kullanın. Eldeki belirsiz kartı değiştirdiğinizi söyleyin. Çocuk aynı şekli görmüyorsa karşılaştırmanın güçleşmesi beklenebilir.

Büyük I ile küçük l’yi ayırmak için söz konusu kelimedeki sırayı ve güvenilir yazılı örneği birlikte kullanabilirsiniz. Yalnız uzunluk üzerinden kesin bir ayrım vaat etmeyin; yazı tipleri işaretlerin görünüşünü değiştirebilir.

Kolaylaştırma

Önce yalnız I ve ı kartlarını ve «Işıl» adını gösterin. Yetişkin iki konumu gösterir, çocuk isterse eşleşen kartı seçer. İ ve i çifti başka bir buluşmada eklenebilir.

Büyük, yüksek kontrastlı kartlar veya katılımcının kullandığı iletişim aracı yardımcı olabilir. Yetişkin kartı çocuğun işaretine göre hareket ettirir. Sesli cevap veya kalem tutma zorunlu değildir.

İlk buluşmada Işıl kartındaki yalnız ilk I ve ayrı I kartı karşılaştırılabilir. Üçüncü ı daha sonra eklenir. Yetişkin harfleri okur, çocuk isterse iki işareti gösterir. Dört biçimi tek seferde tanıtmak şart değildir.

İkinci aşamada aynı isimdeki ı’yı bulun ve noktasız çifti yan yana koyun. Noktalı İ–i çiftine geçmeden önce çocukla noktaya nerede bakacağınızı belirleyin. Yönerge kısa ve görünür malzemeyle bağlantılı olabilir.

Görsel karşılaştırma katılımcı için erişilebilir değilse birlikte uygun bir başka iletişim veya öğrenme yolu seçin. Dokunsal kartlar kullanılacaksa hazırlanışları ve anlamları çocuğun ihtiyacına göre değerlendirilmelidir. Tek bir uyarlamanın herkese uygun olduğunu varsaymayın.

Çocuk bir kartı seçmek yerine yetişkinden seçmesini isteyebilir. Yetişkin hangi kartı düşündüğünü açıklar, çocuk isterse onaylar veya değiştirir. Fiziksel kartı taşıyan kişi ile seçimi yapan kişinin aynı olması gerekmez.

Bir adımın ardından kartları saklayıp başka bir gün devam etmek mümkündür. Sonraki buluşmada isimleri yeniden okuyun ve kartların üzerindeki noktaların görünür olduğunu kontrol edin. Önceki yanıtın otomatik olarak hatırlanmasını şart koşmayın.

Bir sonraki adım

İki ismi tek tek büyük harflerle yazma fikrini araştırabilirsiniz: «Işıl» → «IŞIL», «İdil» → «İDİL». Yetişkin dönüşümü Türkçe kurallara göre önceden kontrol eder. Özellikle ı→I ve i→İ eşleşmelerini gösterin.

Çocuk başka bir sözcük seçerse yazımını doğrulayıp bu dört işaretten hangilerinin gerçekten bulunduğunu inceleyin. Her isimde hem noktalı hem noktasız biçim olmak zorunda değildir.

«Işıl» adını tamamen büyük biçimde yazarken harfleri tek tek dönüştürün: I zaten büyük, ş→Ş, ı→I, l→L. Sonuç «IŞIL» olur. Özellikle üçüncü sıradaki noktasız ı’nın büyük biçimi noktasız I’dır.

«İdil» için İ zaten büyük, d→D, i→İ, l→L olur; sonuç «İDİL»dir. Üçüncü sıradaki küçük i’nin büyük biçiminde nokta korunur. İki dönüşümü yan yana yazarken hangi harfin hangi konumdan geldiğini göstermek yararlıdır.

Bilgisayarda veya telefonda büyük harfe dönüştürme sonucu kullanılan dil ayarına bağlı olabilir. Kartları hazırlayan yetişkin Türkçe dönüşümü kontrol etmeli ve ekranda IŞIL ile İDİL sonuçlarını görmelidir. Yanlış bir otomatik dönüşüm doğru örnek olarak sunulmamalıdır.

Çocuk bir ismin harflerini ayrı kartlarla sıralamak isterse önce tam adı görünür tutun. Işıl için dört konum I, ş, ı, l; İdil için İ, d, i, l olmalıdır. Tek tek işaretleri doğru sıraya koymak, büyük-küçük eşleştirmeden daha fazla adım içerir.

Bir sonraki örnekte başka bir Türkçe ad seçilirse doğru yazımı önce sahibiyle veya güvenilir yazılı kaynakla doğrulayın. Harfin varlığını ve konumunu kontrol etmeden «üçüncü sırada i var» gibi bir kural eklemeyin. Her ad kendi yazımıyla ele alınır.

Çocuk yalnız büyük ve küçük işaretleri eşleştirmek isterse isimlere dönmek zorunlu değildir. I kartının yanına ı, İ kartının yanına i koyabilir. Yetişkin her çifti okur ve çocuğun seçtiği düzeni doğrular.

Büyük harfli «IŞIL» ve «İDİL» kartlarını hazırladıktan sonra üçüncü konumları karşılaştırın: ilkinde I, ikincisinde İ vardır. Başlangıçtaki küçük biçimler sırasıyla ı ve i idi. Her konumu eski kartla eşleyerek dönüşümü kontrol edin.

Eğer çocuk iki ismin ilk harflerini karşılaştırmak isterse Işıl’ın noktasız I ile, İdil’in noktalı İ ile başladığını gösterebilirsiniz. Her ikisi de büyük biçimdir, fakat Türkçede ayrı harflere aittir. Büyük olma özelliği nokta farkını ortadan kaldırmaz.

BrainHunters ile devam

BrainHunters içinde Türkçe büyük-küçük harflerle ilgili uygun bir etkinlik varsa gerçek yönergesini ve ekrandaki yazı tipini inceleyin. Ekran noktanın görünmesini zorlaştırıyorsa kâğıt kartlara dönüp örneği karşılaştırabilirsiniz.

Yetişkin kısa bir notta hangi kartların görünür olduğunu ve çocuğun hangi konumu gösterdiğini yazabilir. Tek bir eşleştirme bütün Türkçe harflerin öğrenildiğini kanıtlamaz; kullanılan destekleri de belirtmek gerekir.

Ekrandaki Türkçe etkinlikte kullanılan harf biçimleri ve yönerge gerçekten görülmelidir. Büyük İ’nin noktası küçük bir ekranda zor seçiliyorsa büyütme veya farklı bir gösterim mümkün mü diye bakın. Özellik yoksa kâğıt kartlarla devam edebilirsiniz.

Çocuk ekrandaki seçimi yetişkin aracılığıyla yapıyorsa yetişkin önce hangi işaretin seçildiğini tekrar eder. Basma hareketi ile harfi seçme kararını ayrı kaydedin. Uygulamanın görülmeyen bir kontrol veya ses özelliği olduğunu varsaymayın.

Kısa gözlem örneği: «Işıl kartı ve dört harf kartı görünürken çocuk üçüncü sıradaki ı’yı gösterdi.» Yetişkin o konumu önce işaret ettiyse bu destek de yazılır. Kayıt yalnız o koşullardaki davranışı anlatır.

Kartlar istenirse bir zarfta saklanır. Başka bir gün açıldıklarında isimler yeniden okunabilir ve noktalar kontrol edilebilir. Çocuk kendi adını paylaşmadan da aynı iki kurmaca örnek üzerinde çalışabilir.