Ece ve Deniz kendi adlarını söylüyor, ardından her adın söylenişindeki heceleri birlikte dinliyor. «Ece» örnekte E-ce, «Deniz» ise De-niz olarak iki hecelidir. Daha sonra «Emine» adını E-mi-ne biçiminde üç heceyle karşılaştırırlar. Bu iki kişilik oyun, yazıyı çözmeyi bilmeden sözcüklerin ses yapısına dikkat etmeye davet eder; katılımcılar el çırpmak yerine işaret, bakış veya alışık oldukları başka bir yanıt biçimini de kullanabilir.

İki kişinin sorusu: Kaç hece duyuyoruz?

Bu oyunda önce tam bir adı söylüyoruz, sonra adı heceleri duyulacak biçimde tekrar ediyoruz. «Ece» için E-ce; «Deniz» için De-niz deriz. Her iki örnekte de iki hece vardır, ama adların harf sayıları ve sesleri aynı değildir.

İki katılımcıdan biri bir adı seçer, diğeri heceleri dinleyip gösterebilir. Sonra isterlerse rolleri değişir. Biri adı söylerken diğeri hece sayısını kâğıt üzerindeki büyük işaretlerle gösterebilir; her katılımcının hareket etmesi veya konuşması şart değildir.

Önce hangi sözcüğü kullandığınızı kesinleştirin. Bir kişinin tam adı, aile içinde kullanılan kısa adı veya farklı bir adı olabilir. Hece sayısı seçilen sözcüğe aittir; kişiye hangi adla hitap edilmesini istediğini sormak, oyunun dilsel kısmı kadar önemlidir.

Bu bir yazım sınavı değildir. Amaç ilk turda konuşulan adı dinlemek ve duyulan parçalara dikkat etmektir. Yazılı hece çizgileri yetişkine örnekleri açıklamak için sunulur; çocuk harfleri okumadan da yanıt verebilir.

Üç büyük kâğıt parçası, kalem ve isterseniz üç büyük işaret hazırlayın. Kartlara Ece, Deniz ve Emine adlarını yazabilir veya hangi kartın hangi adı temsil ettiğini birlikte belirleyebilirsiniz. Yazı kullanmıyorsanız her karta ayırt edilebilir bir sembol ekleyin.

İşaretler birer kâğıt daire veya çizim olabilir. İki heceli bir ad için iki, üç heceli bir ad için üç işaret ayırın. İşaretler harfleri değil, üzerinde konuşulan heceleri temsil eder; bu farkı başlamadan söyleyin.

Birinci turda Ece ad kartını seçsin, Deniz söylenen hece sayısını göstersin. Sonraki turda Deniz başka bir kart seçebilir ve Ece yanıtlayabilir. Bu roller örnektir; katılımcılar farklı bir paylaşım üzerinde anlaşabilir.

Yetişkin kartları tutabilir, işaretleri katılımcının onayladığı yere koyabilir veya söylenenleri yazabilir. Yardım eden kişi, seçimi kendi başına yapmadan önce «Bunu mu gösteriyorsun?» diye sorarak yanıtı doğrular.

İlk tur: Ece adını birlikte dinleyin

Önce adı doğal biçimde söyleyin: «Ece». Ardından birlikte daha yavaş söyleyin: «E-ce». Birinci hece için bir işaret, ikinci hece için başka bir işaret koyun. İşaretleri yerleştiren kişi heceleri kendi başına seçebilir veya arkadaşının yönlendirmesini izleyebilir.

Sorun: «Ece adında kaç hece duyduk?» Katılımcı iki işareti gösterebilir, «iki» diyebilir ya da alışık olduğu iletişim aracını kullanabilir. Adın birinci hecesinin tek harfle yazılması onu hece olmaktan çıkarmaz; E-ce iki parçadır.

Çocuk bir işaret koyduysa tüm adı yeniden normal biçimde söyleyin ve ardından «E-ce» olarak dinleyin. «İlk olarak ne duyduk, sonra ne geldi?» sorusu iki parçayı incelemeye yardımcı olur. Yanıtı hemen çocuğun yerine değiştirmeyin.

İki işaret yerleştirildiğinde bunları birlikte birer kez gösterin. Ece adındaki üç yazılı harfi saymak farklı bir işlemdir; harfleri E, c, e diye saydığınızda üç, konuşulan heceleri E-ce diye saydığınızda iki sonucuna ulaşırsınız.

«Deniz» adını doğal biçimde söyleyin, ardından «De-niz» olarak heceleyin. İki işaret ayırın. «Ece» ve «Deniz» adları farklı sözcüklerdir ama bu örnekte hece sayıları eşittir: iki ve iki.

Şimdi «Emine» adını söyleyin ve «E-mi-ne» olarak üç hecesini gösterin. Üç ayrı işaret koyun. «Ece» için hazırlanan iki işaretle karşılaştırıldığında Emine için bir işaret daha vardır.

Katılımcılar işaretleri eşleştirerek farkı inceleyebilir: Ece için birinci ve ikinci işaretin karşısına Emine için birer işaret konur; üçüncü Emine işareti eşleşmeden kalır. Bu karşılaştırma yalnızca hece sayısını inceler, adların değerini veya zorluğunu sıralamaz.

Çocuklardan biri Emine adını tanımıyorsa önce adı doğal biçimde söyleyip üzerinde anlaşın. Bir aile üyesinin adını kullanmak istemeyen katılımcı başka bir örnek seçebilir. Kişisel adların yüksek sesle söylenmesi ya da kaydedilmesi zorunlu değildir.

Adı seçen ve heceyi gösteren kişi

İlk turda kartı seçen kişi hangi adı kullanacağını söyler veya kartı gösterir. Diğer katılımcı söylenen adı dinleyip işaretleri yerleştirir. Kartı seçen kişi daha sonra «Ben bu adı seçmiştim» diyerek seçimin doğru anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol eder.

İkinci turda roller istenirse değişir. Bir katılımcı işaretleri fiziksel olarak hareket ettiremiyorsa nereye konulacağını gösterebilir. Diğeri veya yetişkin hareketi yapmadan önce işareti doğru anladığını doğrular.

İki kişi farklı sayıda hece duyduğunu söyleyebilir. Önce aynı adı mı kullandıklarını sorun: «Ece mi dedik, yoksa başka bir ad mı?» Sonra sözcüğü yeniden söyleyip parçaları dinleyin. Bir cevap üzerinde anlaşamazlarsa yetişkin kendi örneğini açıkça gösterebilir.

Roller paylaşılmış olsa bile her iki kişi de soru sorabilir. «Bu işaret hangi heceyi gösteriyor?» ya da «Adı bir kez daha söyleyebilir misin?» gibi sorular, yalnızca sıranın kendisine gelmesini beklemekten daha etkin bir katılım sağlar.

«Ece» adında kaç hece olduğu sorulursa E-ce sayılır ve sonuç ikidir. Aynı adın yazılışında kaç harf olduğu sorulursa E, c ve e sayılır; sonuç üçtür. İki cevap farklıdır çünkü sorular farklıdır.

«Deniz» için De-niz iki hece, D-e-n-i-z ise beş harftir. Yazılı harflerin sırayla gösterilmesi ayrı bir etkinlik olabilir. Hece oyununda kartları okuma becerisi gerekmemesi için adları yetişkin veya katılımcılardan biri söyler.

El çırpma bir heceyi göstermek için kullanılan olası işarettir; hecenin kendisi el çırpma değildir. Hareketi yapmak zor gelirse kâğıda bir çizgi koymak veya bakışla iki işaret seçmek aynı amaca hizmet edebilir.

Bir sözcüğü harf adlarıyla tek tek okumak, konuşmada heceleri dinlemekle aynı işlem değildir. Çocuk harfleri söylemek isterse bunu kabul edip hangi soruya yanıt verdiğinizi ayırın: «Şimdi harfleri saydık; yeniden heceleri dinleyelim.»

Oyunla öğrenen sevimli çizgi karakterler
Küçük adımlar. Mutlu alışkanlıklar.

Birlikte kullanılabilecek başka Türkçe örnekler

Kedi sözcüğü ke-di olarak iki hecelidir. Araba sözcüğü a-ra-ba olarak üç hecelidir. Bir katılımcı kedi, diğeri araba kartını seçerse, iki ve üç işareti eşleştirerek araba örneğinde bir hece daha olduğunu görebilirler.

Kalem ka-lem olarak iki hecelidir. Kedi ve kalem farklı nesnelerin adıdır ama bu örneklerde ikisinin de iki hecesi vardır. İsimleri aynı sayıda heceye sahip olduğu için nesnelerin kendileri aynı değildir.

İpek adı İ-pek olarak iki hecelidir. Başlangıçtaki İ harfinin Türkçedeki noktalı büyük biçimini doğru yazın; küçük karşılığı i’dir. Burada amaç önce İpek adının konuşulan hecelerini dinlemektir; harf biçimleri ek bir sorudur.

Örnekleri seçerken katılımcının bildiği sözcükleri kullanın. Bir kartta neyin gösterildiği konusunda anlaşma yoksa önce adını belirleyin. Aynı resme verilen iki farklı sözcük farklı hece sayılarına sahip olabilir.

Katılımcı «araba» için iki işaret gösterirse yetişkin önce hangi sözcüğü söylediğini doğrular. Ardından «araba»yı doğal biçimde, sonra «a-ra-ba» biçiminde söyler. Üç parçanın her biri için ayrı bir işaret kullanılması önerilebilir.

Bir çocuk «Ece üç» dediğinde hangi sayıyı düşündüğünü sorun. Yazılıştaki üç harfi saymış olabilir; bu, farklı soruya verilen uygun bir yanıttır. Sonra hece sorusuna dönüp E-ce olarak iki parçayı ayrı ayrı gösterin.

Çocuk işaret kullanmayı istemezse yalnızca adı dinleyebilir veya başka bir oyun seçebilir. Sözcüğü tekrar etmekten kaçınması mutlaka heceleri duymadığını göstermez. Yanıt biçimi ve katılım isteği gözlemden ayrı ele alınmalıdır.

İki katılımcı aynı anda konuştuğunda hangi sözcüğün incelendiği karışabilir. Bir kişi adı seçip söyleyebilir, diğeri dinledikten sonra yanıt verebilir; sonra roller değişir. Bu sıra, anlaşılmış bir davettir ve zorunlu hız yarışına dönüşmemelidir.

Kolaylaştırma ve yeni adım

İlk karşılaştırmada yalnızca Ece adını kullanın. Yetişkin E-ce diyerek iki işaret yerleştirir; çocuk isterse bu iki işareti gösterir. Ardından katılımcılar rolleri seçer. Yetişkinin yaptığı gösterimle çocuğun bağımsız seçimini ayrı ayrı tanımlayın.

Daha sonra iki ad arasında seçim sunun: Ece mi, Emine mi? Sözcükler söylendikten sonra katılımcı uygun işaret grubunu seçebilir. Kartların yerini değiştirirseniz her birinin hangi adı gösterdiğini yeniden belirtin.

Bir sonraki adımda çocuk kendisinin seçtiği tanıdık bir sözcüğü önerir ve hecelerini arkadaşıyla dinler. Yetişkin doğru olduğundan emin olmadığı bölünmeyi varsaymak yerine sözcüğü birlikte doğal biçimde söyleyip inceler.

Her katılımcı aynı gün hem isimleri hem de başka sözcükleri karşılaştırmak zorunda değildir. Bir örnek üzerinde durmak ya da oyunu bitirmek mümkündür. Hece sayısına odaklanmak için seçilen sözcük ve soru yeterince açık olmalıdır.

Ece ad kartını masanın ortasına koyar. Deniz, adı söyleyen kişiyi dinler. Yetişkin sorar: «Ece adını birlikte söylemek ister misiniz?» Katılımcılar sözcüğün hangi ad olduğunu doğruladıktan sonra normal söyleyişten heceli söyleyişe geçer.

Ad «E-ce» olarak söylendiğinde Deniz iki büyük daireyi seçer. Ece dairelerden birini ilk, diğerini ikinci heceyle eşleştirir. İkisi de aynı eşleştirmeyi kastettiklerini gösterirse yetişkin bunu sözle özetleyebilir.

Sonra kart yerine geri konur ve Deniz Emine kartını seçer. Bu kez Ece üç daireyi tercih eder. «E-mi-ne» birlikte tekrar edilirken üç daire birer kez gösterilir. Bir daireye iki kez dokunmak yerine her hece için ayrı bir işaret kullanılır.

Sonuçları karşılaştırmak isterlerse iki Ece dairesinin karşısına iki Emine dairesi koyarlar. Emine grubunda bir daire artar. «Bu örnekte Emine adı bir hece daha fazla» ifadesi, kişileri değil iki sözcükteki hece sayılarını karşılaştırır.

İki katılımcı oyunu sürdürmek istemezse daireler kaldırılır ve karşılaştırma burada biter. Daha fazla sözcük seçmek ya da yanıtları yazmak ilk turun tamamlanması için gerekli değildir.

İşaretlerin neyi temsil ettiğini kontrol edin

Bir işaret bir heceyi gösteriyorsa E-ce için iki işaret gerekir. İşaretin üzerinde harf bulunması şart değildir. İlk işareti «E», ikincisini «ce» denirken göstermek, konuşulan parçalarla somut nesneler arasında açık bir eşleşme kurar.

Biri «Ece» yazısındaki her harf için işaret koyarsa üç işaret elde eder. Bu kez harfler sayılmıştır. Soruyu değiştirmeden üç işareti hece sayısı diye adlandırmak iki farklı görevi birbirine karıştırır.

İşaretler farklı boyutlarda olabilir; büyük işaret daha fazla hece anlamına gelmez. Her işaret bir heceyi temsil ettiği sürece iki büyük daire ile iki küçük daire aynı sayıyı gösterir. Katılımcılardan biri biçimi değiştirmek isterse kuralı yeniden söyleyin.

Bir işaret yanlışlıkla iki kez gösterildiyse onu yeniden yerine koyup eşleşmeyi baştan inceleyebilirsiniz. İki hece için iki ayrı işaret, hangi gösterimin hangi parçaya ait olduğunu izlemeyi kolaylaştırır.

Bir katılımcı işaretleri görmekte zorlanıyorsa daha büyük ve ayırt edilebilir nesneler seçin veya işaretlerin yerini tarif edin. Erişim desteği, hangi sözcüğü ve hangi birimi saydığınızı açıkça belirtme gereğini değiştirmez.

Önce sözcüğü doğal hızda ve bütün olarak söyleyin. Sonra aynı sözcüğü heceler belirginleşecek biçimde tekrar edin. «Deniz» için De-niz kullanın; sözcüğün yerine tek tek harf adlarını söylemek başka bir etkinlik olur.

Yetişkin çok yavaş konuşurken sözcüğe fazladan bir ses ekleyebilir veya çocuğun kullandığından farklı bir ad söyleyebilir. Katılımcılar «Biz hangi sözcüğü inceliyoruz?» sorusuna geri dönerek karışıklığı giderebilir.

Bir katılımcının konuşması diğerinden farklıysa onu aynı biçimde söylemeye zorlamayın. Kendi söylediği adı dinleyin ve hangi sözcüğü karşılaştırmak istediğini sorun. Yazılı örnekteki heceleme, kişinin adını kullanma tercihini değiştirme yetkisi vermez.

İki katılımcı da bir adı sesli söylemek istemiyorsa yetişkin örneği söyleyebilir veya daha tanıdık bir sözcük seçilebilir. Sessiz katılım, oyunu anlamadıklarının kanıtı değildir; herkesin yanıt verme yolu farklı olabilir.

İsimlerin söylenişi hakkında emin olmadığınızda, o ismi kullanan kişinin tercih ettiği söyleyişi sorun. Özellikle takma adlar, birleşik adlar veya başka dillerden gelen isimler için örneği kendiniz tahmin etmek yerine üzerinde anlaşın.

Karşılaştırma: aynı sayıda ama farklı adlar

Ece için iki işaret, Deniz için de iki işaret hazırlayın. Her Ece işaretini bir Deniz işaretiyle eşleştirin. İki tarafta da eşleşmeyen işaret kalmaz; bu iki ad örnekte aynı sayıda heceye sahiptir.

Bu sonuç adların aynı harflerden oluştuğu anlamına gelmez. Ece üç harfle, Deniz beş harfle yazılır. Hece sayısı ile harf sayısı ayrı sorulara yanıt verir; aynı hece sayısına sahip sözcükler farklı uzunlukta yazılabilir.

Katılımcılardan biri «Deniz daha uzun» derse hangi özelliği kastettiğini sorun. Beş harfin üç harften fazla olması doğru bir yazı gözlemidir. Konuşulan heceleri karşılaştırma sorusunda ise De-niz ve E-ce için ikişer işaret kullanılır.

Adların aynı sayıda heceye sahip olması ilk veya son hecelerinin aynı olduğu anlamına da gelmez. E-ce ile De-niz farklı parçalardan oluşur. Bu tur yalnızca parçaların kaç tane olduğunu karşılaştırır.

Deniz için De-niz, Emine için E-mi-ne söyleyin. Önce her sözcüğün işaretlerini ayrı gruplarda yerleştirin. Sözcükleri karşılaştırmadan önce iki ve üç işaretin seçilen hecelerle doğru eşleştiğini doğrulayın.

İki Deniz işaretini iki Emine işaretiyle eşleştirin. Emine grubunda bir işaret artar; bu örnekte üç, ikiden bir fazladır. İşaretleri birbirine uzak koymak bu sayıları değiştirmez.

Çocuk «üç daha fazla» derse hangi grubu gösterdiğini ve neyi karşılaştırdığını sorun. Emine grubunda üç işaret vardır; iki gruptaki fark ise bir işarettir. Toplam sayı ile aradaki fark farklı soruların cevaplarıdır.

İşaretleri karıştırırsanız yeniden iki gruba ayırın. Her grubun yanına hangi adın söylendiğini gösteren kartı koyun. Böylece bir sözcüğe ait heceler başka bir sözcüğün sayısına yanlışlıkla eklenmez.

Oyunla öğrenen sevimli çizgi karakterler
Küçük adımlar. Mutlu alışkanlıklar.

Bir hikâyede adları dinlemek

Kısa bir kurgu oluşturun: «Ece parka gitti. Deniz de geldi. Emine bir kitap getirdi.» Öykünün amacı gerçek kişiler hakkında bilgi vermek değildir; üç adı belirli bir sırayla duymak için hayalî bir sahnedir.

Önce hikâyeyi bölmeden dinleyin. Sonra bir katılımcı öyküdeki adlardan birini seçsin. Diğeri seçilen adı tekrar ederek heceleri göstersin. Aynı anda bütün cümledeki her sözcüğü hecelemek zorunda değiller.

Ece seçilirse E-ce ve iki işaret; Emine seçilirse E-mi-ne ve üç işaret kullanılır. Deniz seçilirse De-niz ve iki işaret gerekir. Karttaki kişi resminin ayrıntıları hece sayısını belirlemez; üzerinde anlaşılan ad belirler.

Katılımcılar parka gitmek yerine kütüphaneye veya mahalle pazarına gitmeyi hayal edebilir. Hikâyenin yerini değiştirmek hece sorusunu değiştirmez. Yeni kişi adları eklenirse onların söylenişi ayrıca dinlenmelidir.

Ece «Deniz iki hece» derken başka bir katılımcı üç işaret seçebilir. Yetişkin önce hangi işaretlerin seçildiğini doğrular, sonra aynı adı birlikte söyler: «Deniz, De-niz.» Hangi parçanın hangi işaretle eşleştiğini konuşurlar.

Üç işaret seçen kişi «D, e, niz» diye açıklıyorsa bir yazı parçası ile bir heceyi karıştırıyor olabilir. Bunu kesin bir tanı gibi sunmayın; gösterdiği ayrımı dinleyin ve konuşulan De-niz örneğini tekrar karşılaştırmayı teklif edin.

Biri Emine kartını, diğeri Ece kartını kastettiğinde iki ve üç yanıtları kendi sözcükleri için uygundur. Kartları gösterip ortak sözcüğü belirlemek, hece sayısına ilişkin gerçek anlaşmazlık olup olmadığını anlamayı sağlar.

Katılımcılar yine uzlaşamazsa yetişkin seçilen örnek için kendi hecelemesini gösterir ve çocuğun yeniden dinlemek isteyip istemediğini sorar. Oyunu bitirmek de mümkündür; tek bir turdan bütün dil becerileri hakkında sonuca varmayın.

Sözcükleri seçerken kültürel ve kişisel tercih

Türkçede ailelerin kullandığı adlar, hitap biçimleri ve lakaplar çeşitlidir. Katılımcılar kendi adlarını kullanmak isterse onlara nasıl hitap edilmesini tercih ettiklerini sorun. Birinin istemediği adı oyuna malzeme yapmayın.

Bir kişi «Bana İpek denmesini istiyorum» diyorsa oyun için o adı kullanabilirsiniz: İ-pek iki hece. Kartta büyük İ ile küçük i’nin noktalı olduğunu göstermek ayrı bir yazı etkinliğidir; önce konuşulan adın hangi sözcük olduğu üzerinde anlaşın.

Evde birden fazla dil konuşuluyorsa katılımcı başka bir dilde kullandığı adı da önerebilir. O örneğin hecelemesini varsaymak yerine kişinin doğal söyleyişini dinleyin. Türkçe örneklerle karşılaştırma yapılırken hangi dildeki biçimin incelendiği açık olmalıdır.

Gerçek kişi adı kullanmak istemeyen aileler hayalî adları veya kedi ve kalem gibi nesne adlarını seçebilir. Bir örneğin hece sayısını göstermek için isim, fotoğraf ya da başka kişisel bilgiyi kaydetmek gerekli değildir.

El çırpma bazı çocuklar için eğlenceli, bazıları için yorucu veya erişilemez olabilir. Masaya dokunmak, büyük kart seçmek ya da gözle bir işaret grubuna bakmak başka seçeneklerdir. Katılımcıya hangi yöntemi tercih ettiğini sorun.

Bir kişi yalnızca bakışıyla seçim yapıyorsa iki ve üç işareti birbirinden yeterince ayrı yerleştirin. Yardımcı kişi «İki işareti mi seçtin?» diye teyit eder. Onay alınmadan yapılan tahmin, çocuğun kesin yanıtı olarak yazılmamalıdır.

İşitme üzerinden yapılan bir görev her katılımcı için aynı biçimde erişilebilir olmayabilir. Ailenin kullandığı işaret dili, yazı veya iletişim aracına uygun bir seçenek belirlenebilir. Görsel ipuçları eklendiğinde görevin niteliği değişebilir; bunu açıkça belirtin.

Bir arkadaş diğerinin yerine hareket ediyorsa hangi dairenin konacağını seçen kişi karar vermeye devam eder. Yardım eden katılımcı kendi yanıtını dayatmadan talimatı uygular ve gerekirse doğrular.

Daha küçük bir başlangıç ve daha büyük bir meydan okuma

Başlangıçta bir isim ve yalnızca iki işaret kullanın. Yetişkin E-ce söylerken birinci ve ikinci işareti gösterir; çocuk isterse tekrar gösterir. Bu bir modellemedir, çocuktan bağımsız seçim geldiği anlamına gelmez.

Sonraki adımda Ece için iki, Emine için üç işaret hazırlayın ve seçilen adın grubunu bulmayı teklif edin. Önce kartların anlamını, sonra soruyu açıklayın. Yerleri değişirse çocuğun hangi grubu gösterdiğini tekrar doğrulayın.

Daha ileri bir turda üç tanıdık sözcüğü, örneğin kedi, kalem ve araba sözcüklerini dinleyin. Kedi ke-di ve kalem ka-lem olarak ikişer, araba a-ra-ba olarak üç hecelidir. Aynı sayıda olanları gruplandırma yeni bir görevdir.

Bir sözcüğün hecelerini dinleme ile birden çok sözcüğü bellekte tutma taleplerini ayırın. Sözlü liste zor geliyorsa kartları görünür tutun ve adları gerektiğinde tekrar edin. Yanıtın gecikmesi heceyi ayırt edememekten kaynaklanmak zorunda değildir.

İki katılımcı bir kâğıda Ece için iki çizgi, Emine için üç çizgi koyabilir. Çizgilerin yanına söz konusu adları yetişkin yazarsa önce hangi kartın kastedildiğini doğrular. Yazılan sözcük ile çizgi sayısının ilişkisi açık kalır.

Bir yetişkin şu gözlemi yazabilir: «Ad tekrar söylendikten sonra çocuk Ece için iki işaret gösterdi.» Böylece hem çocuğun yaptığı seçim hem de tekrar biçimindeki destek kaydedilir. Yalnızca «hecelemeyi biliyor» yazmak bu koşulları göstermez.

Başka bir gün aynı kartlarla oynanırsa önceki işaretler hatırlatıcı olabilir. Yeni yanıtın bağımsız mı, eski kayda bakılarak mı verildiğini ayırın. İkisi de katılım biçimidir ama aynı koşullarda yapılan gözlemler değildir.

Kayıt tutulması zorunlu değildir. Bir resim ya da not saklanacaksa aile üyelerinin tercihi gözetilir; gerçek isim yerine üzerinde anlaşılmış semboller kullanılabilir. Defterin uzunluğu, konuşulan sözcüğün anlaşıldığını tek başına göstermez.

Bir sonraki buluşmayı birlikte seçmek

Katılımcılara «Aynı adları tekrar dinlemek mi, kedi ve araba sözcüklerine geçmek mi istersiniz?» diye sorun. İkisi aynı seçimi yapmak zorunda değildir. Ayrı iki kısa tur veya oyunu burada bitirmek de seçenek olabilir.

Bir katılımcı yeni bir sözcük seçerse diğer kişi önce sözcüğü anladığını teyit eder. Ardından tam sözcük söylenir ve heceler birlikte dinlenir. Önceden tanımlanmamış bir örneğin sayısını yalnızca yazılı uzunluğuna bakarak ilan etmeyin.

Yetişkin, çocuğun yanıtını yorumlarken hangi desteğin verildiğini hatırlar. Sözcüğü tekrar etmek, seçenekleri göstermek ve işaretleri fiziksel olarak yerleştirmek farklı yardımlardır. Bu ayrım sonraki oyunu seçerken daha yararlı bilgi verir.

Son olarak her katılımcı sevdiği bir kartı kaldırabilir veya oyunu sözsüz bitirebilir. Amaç bütün kartları sırayla kullanmak değil, seçilen sözcükler üzerinde iki kişi için anlaşılır ve katılınabilir bir karşılaştırma yapmaktır.

İki katılımcı yer adlarıyla da ayrı bir tur seçebilir: Ankara adı An-ka-ra olarak üç hecelidir. Önce sözcüğü bütün olarak söyleyin; sonra üç hece için üç ayrı işaret yerleştirin. Yer adı seçimi ailelerin kendi deneyimlerine göre değişebilir.

İzmir adı İz-mir olarak iki hecelidir. Ankara ve İzmir örneklerinde üç ve iki işareti karşılaştırabilirsiniz. Bu soru şehirlerin nüfusunu, büyüklüğünü veya birbirine uzaklığını değil, yalnızca söylenen adların hece sayısını ele alır.

Van adı tek hecelidir: sözcüğü doğal biçimde söyleyip bir işaretle gösterebilirsiniz. Ankara, İzmir ve Van örnekleri sırasıyla üç, iki ve bir hece içerir. Bu üçlü, katılımcılar isterse işaret gruplarını sayıya göre sıralamak için kullanılabilir.

Bir kişi bir yer adını farklı bir dilde veya farklı bir adla kullanıyorsa karşılaştırmaya geçmeden hangi sözcüğün söylendiği üzerinde anlaşın. Aynı yer için kullanılan iki farklı adın hece sayısı aynı olmak zorunda değildir.

Bu yeni turda bir kişi sözcüğü seçer, diğeri işaret grubunu gösterir; sonra görevler değişebilir. Yetişkin her ismi yeniden söylerken grubun doğru anlaşıldığını kontrol eder. Katılımcılar gerçek bir yolculuk planlamak veya yerleri haritada bulmak zorunda değildir.

Bir isim kartı saklanacaksa örneğin yanına hece çizgilerini ekleyebilir, ardından kartın yalnızca bu söylenişi gösterdiğini belirtebilirsiniz. Çocuk başka bir adı seçtiğinde eski karttaki işaret sayısını otomatik olarak yeni sözcüğe taşımayın.

Yer adlarıyla çalışmak istemeyen katılımcılar, aynı karşılaştırmayı daha önce kullanılan kedi ve araba kartlarıyla yapabilir. Seçilen sözcükleri önce birlikte söylemek, işaretlerin neyi temsil ettiğini açık tutar.

BrainHunters ile devam

BrainHunters içinde sözcük veya harflerle ilgili bir etkinlik açıksa gerçek yönergesini önce birlikte okuyun. Ekrandaki görev hece sayısı yerine harf eşleştirme veya başka bir şey isteyebilir; farklı soruları aynı saymayın.

İsterseniz daha sonra Ece ve Emine kartlarına dönüp konuşulan adları yeniden dinleyin. Bir katılımcı söyler, diğeri seçtiği yanıtı gösterir. Tek bir doğru yanıtın bütün Türkçe sözcüklerde hece saymayı öğrendiğini göstermediğini unutmayın.

AKLINIZA TAKILABİLECEK BAZI SORULAR

Yararlı yanıtlar

İsmin her harfi bir hece midir?

Hayır. Örneğin Ece adı üç harfle yazılır ve E-ce olarak iki hecelidir.

Oyunda el çırpmak zorunlu mu?

Hayır. Katılımcı heceleri gösterebilir, söyleyebilir veya alışık olduğu iletişim biçimini kullanabilir.

Adı farklı biçimde söyleyen bir çocuğun yanıtı nasıl ele alınır?

Önce çocuğun kullandığı adı ve söyleyişi dinleyin. Üzerinde anlaşılan sözcüğü birlikte doğal biçimde söyleyerek örneği yeniden inceleyin.

Küçük bir fikri maceraya dönüştürün.

Birlikte kısa bir etkinlik deneyin, ardından keşfinizi günlük yaşama taşıyın.

Harfler ve sözcükler