İsimlerde ve sözcüklerde heceler: Top, anne ve Ece ile başlamak

Bir sözcük ve güvenli bir gösterim seçin

Başlamak için çocuğun tanıdığı iki sözcük yeterlidir: «top» ve «anne». İsterseniz top resmi ve anne sözcüğünü temsil eden, aile için anlamlı bir görsel hazırlayabilirsiniz. Görsel sözcüğün kendisi değildir; önce hangi sözcüğü söylediğinizi birlikte belirlemek için bir ipucudur. Aile yapıları ve kullanılan hitaplar farklı olabilir. Çocuk bu örneği tercih etmiyorsa «top» ve «masa» ile de başlanabilir.

Her heceyi göstermek için büyük, yaşa uygun pullar veya kâğıt üzerindeki işaretler kullanılabilir. Küçük parçalar çocuk için güvenli değilse bunları kullanmayın. El çırpmak bir seçenektir, ancak yüksek ses veya bu hareket herkes için uygun değildir. Parmakla gösterme, sessiz bir kart seçme, konuşma, jest ya da çocuğun kullandığı iletişim aracı aynı etkinliğe katılmanın başka yollarıdır.

Yetişkin önce sözcüğü doğal biçimde söyler, sonra birlikte yavaşça hecelerine dikkat etmeyi önerir. Çocuk istemiyorsa tekrarlaması gerekmez. Bir kişi sözcüğü söyleyip diğeri her hece için işaret koyabilir; fiziksel hareket veya sesli yanıt için yardım gerekiyorsa destek çocuğun seçimi doğrultusunda düzenlenir.

«Top»: Bir sözcük, bir hece

«Top» sözcüğünü söyleyin ve bir hece olarak gösterin. Bir büyük pul, bu oyunda o tek heceyi temsil edebilir. Pul sözcüğün kendisi değildir; sayılan heceye karşılık gelen bir işarettir. Çocuk ister pulu gösterir ister bir ortağın koymasını ister.

Yazılı «top» üç harf içerir: t, o ve p. Harf sayısı üçken hece sayısı birdir. Bu iki sayı farklı soruları yanıtlar. Çocuk harfleri tek tek sayıyorsa gözlemini kabul edip şimdi söylenen sözcükteki heceye baktığınızı açıklayın; harf saymasını bütünüyle yanlış bir etkinlik olarak sunmayın.

Sözcüğü sırf her harfe ayrı hareket vermek için «t-o-p» diye üç heceye bölmeyin. Harf adlarını sıralamak başka bir işlemdir. Bu örnekte doğal söylenen «top» tek hece olarak ele alınır. Çocuk dinlemek veya işaret etmek istemezse örneği uzatmadan ara verebilirsiniz.

«Anne»: İki heceyi birlikte izlemek

«Anne» sözcüğü an-ne olarak iki heceye ayrılır. Sözcüğü önce bütün olarak söyleyin, ardından iki parçayı belirginleştirin: an, ne. Her parça için birer büyük pul koyarsanız iki pul olur. Sonra sözcüğü yeniden doğal biçimde söyleyerek iki hecenin aynı sözcüğe ait olduğunu gösterin.

Bir katılımcı ilk pulu, diğeri ikinci pulu koyabilir; roller isteğe göre değiştirilebilir. Çocuk sözcüğü sesli tekrar etmek zorunda değildir. Sözcüğü söyleyen kişiyi dinleyip iki işaretten birini seçebilir veya hangi sırayla konacağını partnerine gösterebilir. Kullanılan yöntem çocuğun erişimine ve tercihine göre belirlenir.

Yazılı «anne» dört harf içerir, fakat iki hecelidir. «Dört mü iki mi?» sorusunun cevabı neyi saydığınıza bağlıdır: harfleri sayarsanız dört, bu örnekte heceleri sayarsanız iki. Kâğıttaki harfler ile söylenen hece birimleri arasında ilişki olsa da aynı sayma işi değildir.

Ece adı ve diğer tanıdık adlar

Ece adı E-ce olarak iki hecelidir. İlk hece tek başına «E», ikinci hece «ce» biçiminde gösterilir. Bir kartta adı bir bütün olarak yazabilir, altında iki işaretle heceleri gösterebilirsiniz. Kısa çizgi burada hece sınırını görünür kılmak için kullanılır; adı günlük yazıda bu şekilde bölmek zorunlu değildir.

Başka bir örnek olarak Elif adı E-lif biçiminde iki hecelidir. Birinci işareti «E», ikinciyi «lif» için koyun. Ece üç, Elif dört harfle yazılır; örneklerde her iki adın da hece sayısı ikidir. Harflerin sayısı farklı olduğunda hece sayısının da mutlaka farklı olması gerekmez.

Çocuk kendi adını kullanmak isterse adını onun veya ailesinin kullandığı biçimde söyleyin ve yazın. Bir adı değiştirmeye, takma ad kullanmaya veya özel bilgiyi paylaşmaya gerek yoktur. Adın söylenişinden emin değilseniz tahmin etmek yerine kişiye sorun; istemezse Ece gibi hayalî bir örnekte kalabilirsiniz.

İki ve üç heceli sözcükleri karşılaştırın

«Masa» ma-sa olarak iki hecelidir. «Kelebek» ke-le-bek olarak üç hecelidir. Her sözcüğü önce bütün hâliyle söyleyin; ardından birinciye iki, ikinciye üç işaret koyun. Pullar aynı büyüklükte olmak zorunda değildir, fakat her işaretin hangi heceye karşılık geldiği anlaşılmalıdır.

«Kelebek» için üç işaret koyduktan sonra heceleri ke, le, bek sırasıyla tekrar gösterin. Bir işaret bir heceyi temsil eder; son hecedeki iki sessiz harf, onu otomatik olarak iki hece yapmaz. Bu örneğin amacı sözcüğü parçalayarak yeni bir sözcük oluşturmak değil, söylenen sözcüğün hece sayısını incelemektir.

İlk tur için üç heceli sözcük fazla gelirse «top» ve «masa» ile bir ve iki heceyi karşılaştırın. Üçüncü örneği daha sonra eklemek mümkündür. Bir çocuğun hangi sözcükle başlamak istediğini ve hangi gösterimin rahat olduğunu sormak, yaşa göre zorunlu bir sıra belirlemekten daha kullanışlıdır.

Hece, harf ve sözcük farklı birimlerdir

Bir cümlede sözcükler, bir sözcükte harfler ve heceler hakkında ayrı sorular sorulabilir. Örneğin «Ece güler» yazılı biçimde iki sözcüktür. «Ece» kendi içinde iki heceye ayrılır: E-ce. Bu iki sayının aynı çıkması onların aynı birim olduğu anlamına gelmez; birinde cümlenin sözcükleri, diğerinde tek bir adın heceleri sayılır.

«Top» örneğinde üç harf ve bir hece bulunması farkı görünür kılar. Yazıdaki her harf için bir kart koymak istiyorsanız üç kart gerekir; her hece için işaret koyuyorsanız bir işaret gerekir. Önce hangi sorunun sorulduğunu söyleyin ve iki tür kartı karıştırmayın.

Türkçede heceleme, sözcüğün ses yapısıyla ilgilidir; yazılı bölme kurallarının ve söylenişin bütün ayrıntıları tek bir kısa oyunda ele alınmaz. Buradaki top, an-ne, E-ce, E-lif, ma-sa ve ke-le-bek örnekleri üzerinden çalışmak yeterlidir. Bilinmeyen bir sözcükte tereddüt varsa yetişkin kesin olmayan bir bölmeyi doğruymuş gibi dayatmamalıdır.

Bir işaret bir heceyi temsil eder

Masaya üç büyük kâğıt daire koyun. «Top» için birini, «masa» için ikisini, «kelebek» için üçünü seçebilirsiniz. Her sözcükten önce önceki işaretleri başlangıç alanına geri almak, yeni sayımın hangi sözcüğe ait olduğunu açık tutar. Üç sözcüğün işaretlerini aynı anda toplarsanız bambaşka bir soru olan toplam işaret sayısını elde edersiniz.

Söyleyen kişi «ma» dediğinde ilk işareti, «sa» dediğinde ikinciyi gösterebilir. İşaretin tam hareket anı katılımcının iletişim ve hareket biçimine göre ayarlanabilir; amaç çok kısa bir süre içinde aynı anda tepki vermek değildir. Gerekirse yetişkin önce iki heceyi söyler, sonra çocuk iki işaret seçer.

İşaretler sayının kanıtı olarak kullanılabilse de önce neyi temsil ettikleri üzerinde anlaşın. Bir büyük pul bir hece içinse «an-ne» iki pul gerektirir. Pulların büyüklüğü veya aralarındaki uzaklık hece sayısını değiştirmez. Bir işaretin üstüne iki hece yazmak istenirse bu yeni gösterimi ayrıca açıklamak gerekir.

Doğal söyleyiş ve yavaşlatılmış gösterim

Önce sözcüğü olağan konuşma içinde söylemek, çocuğun neyi dinlediğini belirler: «Masayı gördüm. Masa.» Ardından örnek için «ma-sa» biçiminde yavaşça gösterilebilir. Son olarak sözcüğü yeniden bütün hâliyle kullanmak, iki parçanın aynı sözcüğe ait olduğunu hatırlatır. Yavaşlatma bir inceleme aracıdır; herkesin sürekli böyle konuşması beklenmez.

Hece sınırlarını işaretlerken sözcüğe yeni sesler eklememeye dikkat edin. «Top» örneğinde t, o ve p harf adlarını arka arkaya söylemek sözcüğün bir hecesini göstermekle aynı işlem değildir. Çocuk sesleri ayrı ayrı incelemek isterse bu başka bir oyun olabilir, ancak önce hangi birimin sayıldığını belirtin.

Aileler aynı sözcüğü farklı hızda veya bölgesel söyleyiş özellikleriyle kullanabilir. Bu kısa etkinlikte herkesin aynı ses yüksekliği ya da tempo ile konuşması istenmez. Belirli bir ismin telaffuzundan emin değilseniz o ismi kullanan kişiye danışın; çocuğun adını düzeltme bahanesiyle zorlamak uygun değildir.

İsimlerde saygılı ve açık örnekler

Ece için E-ce, Elif için E-lif örneklerini iki ayrı kartta gösterebilirsiniz. Her adın altında iki büyük işaret vardır. Kartları adları karıştırmadan yan yana koyun ve önce hangisini söylediğinizi belirtin. «İkisinde de iki hece var» demek, adların aynı yazıldığı veya aynı anlama geldiği anlamına gelmez.

Çocuk kendi adını seçerse yalnızca paylaşmak istediği biçimi kullanın. Aile içinde birden fazla ad veya farklı bir hitap kullanılabilir. Hangi adla katılmak istediğini sormak ve yanıtını kabul etmek, onu bir örnek malzemesine dönüştürmekten daha saygılıdır. Gerçek ad kullanmak şart değildir.

Bir çocuk adı Ece olarak duymuş ama kartta başka bir ad görmüşse önce görselin hangi sözcüğü gösterdiğini netleştirin. Hecelere geçmeden önce ortak sözcük üzerinde anlaşmak, yanlış kart ile yanlış hece sayısını birbirine karıştırmayı önler. Kişisel bilgiyi saklamak veya başkalarına göndermek etkinliğin bir parçası değildir.

Top, masa ve kelebek ile üç ayrı karşılaştırma

İlk karşılaştırma «top» ve «masa» arasındadır. Top bir hece, ma-sa iki hecedir. Bir işaret ve iki işaret seçildiğinde iki gösterim arasındaki fark görülebilir. Bu, kelebeğin veya masanın gerçek büyüklüğü hakkında bir karşılaştırma değildir; yalnızca seçilen sözcüklerin hece sayılarıyla ilgilidir.

İkinci karşılaştırmada «masa» ile «kelebek» kullanılabilir: ma-sa iki, ke-le-bek üç hece. Pulları her sözcük için ayrı alana yerleştirirseniz hangi grubun hangi sözcüğe ait olduğu anlaşılır. İki grubu karıştırıp beş pul saymak, iki ayrı sözcüğün hece sayısı yerine toplam işaret sayısını verir.

Üçüncü karşılaştırmada «anne» ile «masa» aynı hece sayısına sahiptir: an-ne ve ma-sa. Sözcüklerin anlamı veya yazılışları farklıdır; eşit olan özellik bu örnekte hece sayısıdır. Çocuk ister sayıları söyler, ister iki eş pul grubunu yan yana gösterir.

Ünlü harfleri saymak ile heceyi duymak

Seçilen basit Türkçe örneklerde yazılı ünlüler hece sayısını kontrol etmek için yararlı bir ipucu olabilir. «Masa»daki a ve a iki hece çekirdeğiyle, «kelebek»teki e, e, e üç heceyle ilişkilidir. Bu gözlem, çocuğun önce harfleri bilmesini zorunlu kılmaz; sözcüğü söyleyip işaretlerle de karşılaştırma yapılabilir.

Yazılı harfi işaretlemek ile söylenen heceyi göstermek yine ayrı görevlerdir. «Anne» sözcüğünde a ve e iki ünlü harftir; an-ne gösterimi iki heceyi ayırır. Bir çocuk iki harfi bulduysa bu bilgiyi, iki heceyi dinleme etkinliğiyle ilişkilendirebilir, ama birinden diğerine geçişin her çocuk için otomatik olduğunu varsaymayın.

Bu kısa listedeki örneklerden bütün yabancı kökenli sözcüklerin veya her dildeki sözcüklerin ayrıntılı telaffuz kurallarını çıkarmaya çalışmayın. Belirli bir sözcüğün bölünmesinden emin değilseniz örneği sonraya bırakın veya güvenilir bir sözlükle kontrol edin. Etkinliğin açık örneklerle ilerlemesi, emin olunmayan bir yanıtı zorla kesinleştirmekten daha yararlıdır.

Hece sayısı ile vurgu aynı soru değildir

Bir sözcüğü söylerken bazı bölümler diğerlerinden daha belirgin duyulabilir. Bu vurgu, sözcüğün kaç hecesi olduğu sorusundan ayrıdır. «Masa»yı ma-sa olarak iki heceye ayırmak, her kişinin her durumda bu iki bölümü aynı güçte veya aynı süreyle söylemesini gerektirmez.

Bir çocuk yalnızca güçlü duyduğu bölüme hareket yaparsa yetişkin sözcüğü tekrar doğal ve anlaşılır biçimde söyleyebilir, sonra iki heceyi tek tek gösterebilir. Amaç yüksek sesle ya da ritmik bir performans elde etmek değildir. İşitme, hareket ve konuşma tercihleri farklıysa başka bir erişim yolu seçilir.

Bir hecenin uzun duyulması da otomatik olarak birden çok hece olduğu anlamına gelmez. Etkinlikte bir sözcüğü sırf gösterimi kolaylaştırmak için uzatıyorsanız bunun oyun biçimi olduğunu belirtin. «Top» örneğinde sesi uzatmak, üzerinde anlaşılan tek hece sayısını değiştirmez.

Uyak ile hece sayısını karıştırmamak

İki sözcüğün hece sayısı aynı olabilir ama uyaklı olması gerekmez. «Masa» ve «anne» ikişer hecelidir; bu bilgi tek başına aynı seslerle bittiklerini söylemez. Heceleri saymak ve sözcüklerin son seslerini karşılaştırmak farklı sorulardır.

Benzer biçimde «taş» ve «baş» birer hecelidir ve son sesleri bakımından uyak örneği olarak kullanılabilir. Burada her iki özelliğin birlikte bulunması, bütün uyaklı sözcüklerin aynı sayıda hece taşıması gerektiğini kanıtlamaz. Bir etkinlikte hangi özelliğe baktığınızı açıkça belirtin.

Çocuk uyakları araştırmak isterse bir sonraki turda son sesleri karşılaştırabilirsiniz. Hece oyunu içinse önce sözcüğün bütününü ve sayılacak parçalarını belirleyin. İki farklı görevi aynı anda istemek zor geliyorsa her birini ayrı bir zamanda ele alın.

Yazılı hece çizgisi ne işe yarar?

Bu yazıda «an-ne» veya «ke-le-bek» biçimindeki kısa çizgiler hece sınırlarını göstermek için kullanılıyor. Bu, sözcüklerin günlük yazıda her zaman aralarına çizgi konarak yazılması gerektiği anlamına gelmez. Normal yazılı biçimler «anne» ve «kelebek»tir. İşaretleme ile olağan sözcük yazımını yan yana göstermek bu farkı açıklar.

Bir satır sonunda sözcük bölünmesiyle karşılaşıldığında yazım ve yerleşimle ilgili ayrıca kurallar vardır. Kısa hece oyunu bunların tümünü öğretmez. Çocuk bir kitapta böyle bir işaret görürse sözcüğün devamını birlikte bulabilir ve belirli yazım sorusu için güvenilir kaynağa bakabilirsiniz.

Kartların arasındaki fiziksel boşluk da yazıda sözcükler arasında kullanılan boşlukla aynı şey değildir. «An» ve «ne»yi iki kartta göstermek bir sözcüğün iki hecesini incelemek için kurulmuş bir modeldir; «an ne» yazımını bağımsız ve doğru bir sözcük dizisi olarak önermek değildir.

İki kişi sırayla sözcük seçsin

Bir katılımcı «top» sözcüğünü seçer, diğeri onu bir hece olarak gösterir. Sonraki turda ikinci katılımcı «masa»yı seçebilir ve ilk kişi ma-sa için iki işaret koyabilir. Herkes konuşmak zorunda değildir; sözcük seçimi görsel kartla, işaretle veya bir iletişim aracıyla da yapılabilir.

Bir yetişkin işaretleri hareket ettiriyorsa çocuğun hangi parçayı seçtiğini bekler ve gerekirse anladığını doğrular. Sözcüğü söyleme, fiziksel işaret koyma ve hece sayısını seçme ayrı rollerdir. Aynı kişinin hepsini yapması şart değildir; katılımcılar uygun buldukları görevleri paylaşabilir.

İki çocuk birlikteyse büyük olan sürekli kontrol eden kişi olmak zorunda değildir. Roller karşılıklı anlaşmayla değişebilir. Çocuklardan biri katılmak istemediğinde gözlemleyebilir veya ara verebilir; oyun bir yarışa dönüştürülmek zorunda değildir.

Görsel, sözcük ve işaretin ilişkisi

Bir top resmi göstermek çocuğa hangi nesneden söz edildiğine dair ipucu verir. Önce «Bu örnekte top sözcüğünü kullanıyoruz» diye anlaşın. Aynı resme bir kişi başka bir sözcük söylerse hangi kelimenin hecelerini sayacağınızı netleştirmeniz gerekir; bir resim tek başına her katılımcının aynı sözcüğü düşündüğünü garanti etmez.

Sözcük belirlendikten sonra bir büyük pul topun tek hecesini gösterebilir. Pul top resmindeki bir nesne değildir; oyunun sayma işaretidir. Çocuk resimde birden fazla top görüyorsa nesne sayısı ile «top» sözcüğünün hece sayısı yine farklı sorular olur.

Masa resmi için «masa» seçildiğinde ma ve sa adına iki işaret kullanılabilir. İki işaret resimde iki masa olduğu anlamına gelmez. Yetişkin her turda nesneleri mi, sözcükteki heceleri mi saydıklarını belirtirse konuşma daha açık olur.

Bir işaret eksik veya fazla olduğunda

«Anne» için tek pul konduysa önce çocuğun hangi heceyi gösterdiğini sorun. Belki ilk heceyi işaretleyip ikincisi için henüz zaman bulamamıştır. Sözcüğü birlikte an-ne olarak tekrar gösterip ikinci işaretin nereye konacağını seçmesini isteyebilirsiniz. Bu, aceleyle yanlış kararı vermekten daha açıklayıcıdır.

«Top» için üç pul konduysa çocuğun harfleri sayıp saymadığını kontrol edin: t, o, p üç harftir. Şimdi üzerinde anlaşılan soru hece sayısıysa sözcüğün tek hecesi için bir işaret kullanılabilir. İki cevabın farklı birimlere ait olabileceğini göstermek, harfleri fark etmeyi değersizleştirmez.

Çocuk farklı bir sözcük duyduysa önce resmi ve söylenen kelimeyi netleştirin. Yanlış anlaşılan yönerge, işaret sayısından ayrı bir meseledir. Daha açık bir görsel veya daha kısa açıklama yardımcı olabilir; kişi devam etmek istemiyorsa oyunu durdurun.

Bir heceli ve çok heceli örneklerle küçük bir sıra

İlk turda «top» için bir işaret koyun. İkinci turda işaretleri kaldırıp «masa» için iki işaret seçin. Üçüncü turda yine sıfırlayıp «kelebek» için üç işaret koyun. Böylece her grup yalnızca o turdaki sözcüğe karşılık gelir.

Katılımcılar isterlerse grupları ayrı kâğıtlarda koruyabilir: topun altında bir, masanın altında iki, kelebeğin altında üç işaret. Soru «Kelebek kaç heceli?» ise üçlü gruba bakılır. «Bütün kâğıtlarda kaç işaret var?» diye sorulursa bir artı iki artı üç, yani altı işaret sayılır; bu, tek bir sözcüğün hece sayısı değildir.

Çocuk bu örneklerden yalnızca birini seçebilir. Daha fazla sözcük veya daha hızlı yanıt istemek zorunlu değildir. Tek bir sözcüğü bütün olarak duyup bir hece işaretiyle eşleştirmek de açık bir başlangıçtır.

Hareket veya sese bağlı kalmadan katılmak

El çırpma bazı aileler için eğlenceli olabilir; bazı çocuklar ise sesten rahatsız olabilir veya bu hareketi yapamayabilir. Sessizce kart seçmek, bir çizgiye dokunmak, bakışla seçim yapmak veya tanıdık bir iletişim aracını kullanmak alternatiflerdir. Hangi yolun uygun olduğunu çocuğa ve gerekiyorsa onu iyi tanıyan kişilere sorun.

İşitme veya konuşma erişimi kişiden kişiye değişir. Yetişkin sesin duyulduğunu varsaymak yerine uygun destekleri ve çocuğun bildiği iletişim yöntemini kullanmalıdır. Bu kısa oyun herkes için tek tip bir değerlendirme değildir. Çocuğun seçimine ve konforuna göre farklı bir okuryazarlık etkinliği de tercih edilebilir.

Bir yetişkin işaretleri çocuğun yönlendirmesiyle koyabilir. Önce hangi işaretin nereye konacağını bekler, anlamadığında sorar ve çocuğun onayına zaman tanır. Yardım eden kişinin hızlıca iki pul yerleştirip yalnızca onay istemesi ile çocuğun gerçekten seçim yapması aynı şey değildir.

Soruyu somut ve sınırlı kurmak

«Anne kaç heceli?» sorusu bir sözcüğün hece sayısını ister; cevap iki olarak gösterilebilir. «Anne kaç harfle yazılır?» sorusu ise dört harfi sayar. Bir çocuk dördü söylerse önce hangi soruyu duyduğunu ve neyi saydığını sorun. Aynı örnekte iki sayı da farklı birimlere ait doğru bilgiler olabilir.

«Ece güler» örneğinde «kaç sözcük var?» sorusu iki sözcükle yanıtlanır. «Ece kaç heceli?» sorusu da iki verir; sayıların eşit çıkması sözcük ve hecenin aynı olduğu anlamına gelmez. Gerekirse bir sözcüğün tamamını tek kartla, hecelerini iki ayrı işaretle gösterin.

Bilinmeyen bir resimde hangi sözcüğün seçildiği açık değilse önce bunu kararlaştırın. Bir top resmine «top» denirse örnekte bir hece sayılır; başka bir tanım seçilirse onun hece sayısı ayrıca araştırılmalıdır. Resmin kendisi tek bir doğru sözcüğü zorunlu kılmaz.

Bir sonraki görüşmeye ne taşınabilir?

Çocuk oyunu sürdürmek isterse tanıdık bir sözcük seçip önce bütün olarak dinleyebilir, ardından heceler için işaret koyabilir. Model görünür kalabilir ve tekrar dinlemek istenebilir. Amaç hatırlatma desteğini kaldırmak değil, seçilen sözcüğün hangi birimlerle temsil edildiğini anlaşılır tutmaktır.

Bir yetişkin not almayı yararlı bulursa somut bir ifade kullanabilir: «Masa söylenirken iki işareti gösterdi; yetişkin işaretleri onun isteğiyle koydu.» Bu gözlem bir günün koşullarını ve sunulan yardımı anlatır. Tek bir oyundan çocuğun bütün dil becerilerine veya gelecekteki okuma gelişimine ilişkin tanı çıkarılmaz.

Katılımcılar başka bir sözcüğe geçmek istemezse işaretleri kaldırıp oyunu bitirebilir. Daha sonra yeniden başlandığında hangi sözcüğün ve hangi birimin sayılacağını tekrar belirtmek, herkesin aynı soruyla ilgilenmesini sağlar.

Birlikte kontrol için üç örnek

Birinci örnek «top»: sözcük bir hecelidir ve bu oyunda bir işaretle gösterilir. İkinci örnek «anne»: an-ne, yani iki hecedir ve iki işaretle gösterilir. Üçüncü örnek «kelebek»: ke-le-bek, yani üç hecedir ve üç işaretle gösterilir. Her örneği ayrı bir alanda tutarsanız işaretlerin hangi sözcüğe ait olduğu kolayca görülebilir.

Çocuk, yetişkinden seçtiği sözcüğü tekrar etmesini isteyebilir veya yalnızca hangi işaret grubunun kullanıldığını gösterebilir. Eğer sözcüğün kendisi farklı anlaşıldıysa önce aynı örnek üzerinde anlaşın. Ardından hece sayısı için seçilen gösterimi yeniden inceleyin.

Bu üç örnek bir test sırası değildir. Çocuk yalnızca bir tanesini seçebilir veya daha önce çalışılmış bir sözcüğe dönebilir. Sözcüğü hecelere ayırdıktan sonra bütün olarak yeniden söylemek ya da bir partnerin söylemesini istemek, parçaların hangi kelimeye ait olduğunu hatırlatabilir.

Oyun bittiğinde

Katılımcılar kullanılan büyük işaretleri güvenli biçimde toplayabilir. Çocuk isterse bir sözcüğün resmini veya işaret sayısını saklayabilir; kâğıt üretmek veya başkalarına göndermek gerekli değildir. Bir katılımcının kişisel adını kullanmışsanız onu dışarıyla paylaşmadan da oyun tamamlanır.

Sonraki sefer aynı örnekleri seçmek mümkündür: «top», «anne» ve «masa» her turda yeniden birlikte incelenebilir. Çocuk farklı bir sözcük önerirse onun söylenişini ortaklaşa belirleyin ve emin olmadığınız hece bölmesini doğrulamadan kesin sonuç diye sunmayın.

Etkinliği çocuğun ilgisine göre bitirin. Heceleri göstermenin birden fazla yolu vardır ve yardım kullanılması katılımı geçersiz kılmaz. Günün sonunda elde edilmesi gereken zorunlu bir hız veya tamamlanacak uzun bir sözcük listesi yoktur.

Bir başka tanıdık örneği dikkatle eklemek

Çocuk isterse «elma» sözcüğünü seçebilir. Bu örnekte heceler el-ma olarak gösterilir; iki hece için iki işaret kullanılır. Önce elmayı gösteren resimle sözcüğü ilişkilendirin, ardından hece işaretlerini ayrı bir yerde tutun. İki işaret iki elma resmi olduğu anlamına gelmez.

«Elma»yı «top» ile karşılaştırınca iki ve bir hece elde edilir. Bu, gerçek bir elmanın toptan büyük ya da küçük olduğunu söylemez; karşılaştırılan şey sözcüklerdeki hece sayısıdır. Çocuk sözcüğü bir ortağın söylemesini isteyip doğru işaret grubunu seçebilir.

Elma ile masa da ikişer hecelidir: el-ma ve ma-sa. İlk sözcüğün ilk hecesiyle ikinci sözcüğün ilk hecesi aynı değildir; buna rağmen hece sayıları eşittir. Burada eşit olan özelliği belirtmek, «aynı sözcük» gibi daha geniş ve yanlış bir sonuca gitmeyi önler.

Bu örnekler yalnızca seçeneklerdir. Çocuğun ilgisine uygun değilse ilk seçtiği sözcükle kalın ve oyunu orada bitirin. Sözcüğü veya aileye özgü bir adı zorla değiştirmeye gerek yoktur.

Çocuk isterse iki işaret grubunu yan yana koyup her birinde iki işaret bulunduğunu kontrol edebilir. Böylece eşit hece sayısı söylenişleri aynı kabul edilmeden gösterilir.