Evdeki Nesnelerle İlk Ses Oyunları

Hedef: sözcüğün ilk sesini duymak

Yetişkin bir sözcük söyler ve başlangıcındaki sesi örnekler: “Masa. Başında [m] duyuyorum.” Çocuk resme bakabilir, nesneyi gösterebilir, sözcüğü söyleyebilir veya iletişim cihazından seçim yapabilir. Amaç tek bir yanıt biçimini zorlamak değil, konuşulan sözcüğün başına dikkat etme fırsatı sunmaktır.

İlk ses ile harfin adı farklıdır. Yazılı M işareti bu oyunda gerekli değildir; yetişkin [m] sesini ve “masa” sözcüğünü söyler. Köşeli ayraçlar burada yetişkine sesi göstermek içindir, çocuğun bunları öğrenmesi gerekmez.

Bir sözcüğün ilk hecesi de tek sesten daha uzun olabilir. “Masa” sözcüğündeki [m] ilk sestir; “ma” ilk hecedir. Çocuk bütün sözcüğü veya heceyi söylerse bunu duyduğunuzu gösterin ve isterseniz ilk sesi ayrıca örnekleyin.

Hangi malzemeler kullanılabilir?

Bir masa resmi veya oyuncak masa, bir muz resmi ve bir top ya da top resmi seçin. Gerçek yiyecek kullanmak gerekli değildir. Nesneler çocuğun yaşına ve erişim ihtiyacına uygun, güvenli ve kolay ayırt edilir olmalıdır.

Resimleri bir kâğıda kendiniz çizebilir veya çocuğun kullandığı iletişim panosundan seçebilirsiniz. Büyük ve birbirinden ayrı görseller seçim yapmayı kolaylaştırabilir. Gerekirse çocuğa en uygun konumu birlikte belirleyin.

Başka tanıdık örnekler de seçebilirsiniz: “tarak” ve “top” [t] ile, “kalem” ve “kutu” [k] ile başlar. Çocuğun nesneleri gerçekten bu adlarla çağırıp çağırmadığını önce sorun.

Adlar üzerinde anlaşın

Masa resmini gösterip “Buna ne diyorsun?” diye sorun. Çocuk “sehpa” diyorsa bu ad resme ilişkin makul bir yorum olabilir. “Bu oyunda masa dememiz uygun mu?” diye teklif edin. Çocuk istemezse sehpa sözcüğünün başlangıcını dinleyin ya da daha açık bir masa resmi kullanın.

Top yerine “oyuncak” deniyorsa yetişkinin beklediği başlangıç değişir. Çocuğun sözcüğünü gizlice yetişkinin seçtiği sözcükle değiştirmeyin. Önce gerçekten hangi adı kullanacağınızı belirleyin.

Çocuk adı sesli söylemek zorunda değildir. Yetişkin “Bu top mu?” diye sorabilir; çocuk bakış, işaret veya cihazla onay verebilir. Onay belirsizse resmi değiştirin veya bir başka açıklama isteyin.

Oyun 1: İki sözcüğü dinleyin

Masa ve topu yan yana değil, ayrı seçilebilecek kadar aralıklı koyun. “Masa. Başında [m] duyuyorum” deyin. Sonra “Top. Başında [t] duyuyorum” deyin. [m] biraz uzatılabilir; [t] için sözcüğü doğal biçimde açık söylemek yeterlidir.

“Hangi sözcük [m] ile başlıyor?” diye sorun. Çocuk masayı gösterirse “Masayı seçtin. Masa [m] ile başlıyor” diyerek seçimini belirtin. Yanıt vermek istemezse yetişkin örneği gösterebilir ve oyun bitebilir.

Çocuk topu gösterirse “Topun başı [t], masanın başı [m]” diye karşılaştırın. Yeniden seçim yapmayı teklif edebilirsiniz; ancak beklenen resim seçilene kadar soruyu tekrarlamak zorunlu değildir.

Oyun 2: Masa gibi başlayan sözcüğü bulun

Masa, muz ve top resimlerini hazırlayın. Her ad üzerinde anlaşın, sonra üçünü sırayla söyleyin. “Masa gibi [m] ile başlayan başka bir sözcük bulmak ister misin?” diye sorun.

Çocuk muzu seçerse “Masa, muz; ikisi de [m] ile başlıyor” deyin. Masa resmini tekrar seçerse “Masa burada. Başka bir resim aramak ister misin?” diye sorabilirsiniz. Bu ek soru bir ipucudur.

Çocuk topu seçerse iki başlangıcı yeniden dinleyin. Çocuğun rengi veya nesnelerin yerini ölçüt almış olabileceğini unutmayın; neden seçtiğini kesin bildiğinizi varsaymayın. İsterse başka bir ölçüte göre de oyun kurabilir.

Oyun 3: İki [t] sözcüğü

Tarak ve top resimlerini, yanlarına da muz resmini koyun. Önce “tarak”, “top” ve “muz” adlarını birlikte belirleyin. Yetişkin “Tarak ve topun başında [t] duyuyorum” diyerek iki örnek sunar.

“Tarak gibi başlayan başka bir sözcük hangisi?” sorusunda çocuk topu gösterebilir. Bir iletişim cihazında top simgesini seçmesi veya resme bakışıyla işaret etmesi de kullanılabilir. Belirsiz bir seçimde onay isteyin.

Çocuk tarak yerine “fırça” sözcüğünü kullanıyorsa bu başka bir başlangıçtır. O sözcükle devam edebilir veya başka bir tarak görseli seçebilirsiniz. Ad üzerinde anlaşma, sesleri karşılaştırmadan önce gelir.

Oyun 4: Çocuk bir nesne seçsin

Çocuğa güvenli ve tanıdık nesneler ya da resimler sunun. “Hangisini seçmek istersin?” diye sorun. Çocuk kendi nesnesini de getirebilir. Önce adını veya kullandığı simgeyi öğrenin.

Çocuk “kalem” seçerse yetişkin “Kalem [k] ile başlıyor. Kutu ile karşılaştıralım mı?” diyebilir. İki sözcüğün başlangıcını dinleyin. Çocuk çizim yapmak istiyorsa kalemle çizime geçmek de mümkündür.

Çocuk “masa” seçerse muz veya mandal önerilebilir. Gerçek mandal kullanmak zorunlu değildir; resim yeterlidir. Yeni bir nesne güvenli değilse veya çocuk istemiyorsa başka bir örnek seçin.

Örnek konuşma

Yetişkin: “Bu nedir?” Çocuk: “Masa.” Yetişkin: “Bu?” Çocuk: “Top.” Yetişkin: “Masa [m] ile başlıyor. Hangisi [m] ile başlıyor?” Çocuk masayı gösterir. Yetişkin: “Masayı seçtin. Masa sözcüğünü tekrar dinleyelim.”

Başka bir çocuk “oyuncak” diyebilir. Yetişkin “Evet, bir oyuncak. Ona top demeyi kabul eder misin?” diye sorar. Kabul yoksa farklı bir sözcükle veya farklı bir görselle devam edilir.

Çocuk kartları uzaklaştırırsa yetişkin “Bunları kaldırmak ister misin?” diye sorabilir. Bir seçimin olmaması, çocuğun işitmesi veya dil gelişimi hakkında tek başına sonuç vermez.

Bir tane mi, hepsi mi?

Masa, muz ve top aynı anda görünürken “Bir tane [m] ile başlayan sözcük göster” sorusunda masa veya muz seçilebilir. “Bütün [m] ile başlayanları göster” sorusunda iki resim aranır. İki soru farklıdır.

Çocuk önce masa resmini, “Başka var mı?” sorusundan sonra muzu gösterebilir. Bu ikinci soru bir destek sunar. Aile not tutuyorsa yanıtın hangi yardımdan sonra geldiğini açıkça yazabilir.

Çocuk bir resimden sonra bitirmek istiyorsa diğerini bulması için ısrar etmeyin. Yetişkin ikinci örneği gösterebilir ya da oyunu burada bitirebilir. Katılım sayılan doğru yanıtlarla sınırlı değildir.

Bir karışıklığı çözmek: nesnenin özelliği ve ses

Masa ve top resimleri aynı renkte olabilir. Çocuk onları renge göre eşleştirirse bu gözlem doğru olabilir; fakat ilk ses sorusundan farklıdır. “İkisi de mavi. Şimdi adlarını dinleyelim: masa, top” diyebilirsiniz.

Muz ve masa aynı odada bulunabilir veya farklı büyüklüklerde çizilmiş olabilir. Sözcüklerin başını karşılaştırırken ölçütü açık söyleyin. Başka bir oyunda renk, yer veya kullanım amacı da seçilebilir.

Çocuk kendi ölçütüyle devam etmek isterse fikrini dinleyin. Ses karşılaştırmasını sonra yeniden teklif edebilirsiniz. Oyunun yön değiştirmesi başarısızlık değildir.

Başka diller ve yerel sözcükler

Ailede aynı nesnenin farklı dillerde adları olabilir. Çocuk hangi sözcüğü kullanıyorsa o dildeki başlangıcını dinleyin. Çeviri başka bir sesle başlayabilir; her dilde aynı eşleşmeyi beklemeyin.

Türkiye Türkçesindeki masa, muz, top, tarak, kalem ve kutu örnekleri günlük ve erişilebilir seçeneklerdir. Ailenizin kullandığı başka bir ad varsa onu kabul edin ve örneği gerçek sözcüğe göre yeniden kurun.

Evler ve aileler aynı nesnelere sahip değildir. Çocuk için tanıdık olanı seçin; bir kültürü tek bir yemek, eşya veya aile düzeniyle temsil etmeye çalışmayın. Sorarak öğrenmek, hazır varsayımlardan daha güvenilirdir.

Farklı iletişim yollarıyla seçim

Çocuk eliyle gösteriyorsa seçenekleri ulaşabileceği konumlara koyun. Bakış kullanıyorsa resimleri yeterince ayırın ve “Masayı mı seçiyorsun?” gibi bir soruyla belirsiz seçimi doğrulayın.

Cihaz kullanılıyorsa tanıdık nesne simgeleri ile “tekrar”, “yardım” ve “bitti” gibi mesajlar erişilebilir olabilir. Çocuğa gezinmesi için zaman verin. Yetişkin bir simgeye kendi bastıysa bunu çocuğun seçimi gibi sunmaz.

Fiziksel destek gerekiyorsa çocuğun alıştığı ve kabul ettiği biçimi kullanın. Yetişkin bir kartı çocuğun yönlendirmesiyle taşıyabilir; hangi kartın seçileceği çocuğun kararıdır.

Oyunu kolaylaştırmak

İlk kez tek bir resimle başlayın: “Masa. Başında [m] duyuyorum.” Çocuk bakabilir veya dinleyebilir. Henüz iki seçenek arasında bir sınama yapılmaz.

Sonra çocuk isterse top resmini ekleyin. Yetişkin iki adı ve başlangıçları modelleyebilir. Büyük resimler, sessiz bir ortam ve tekrar seçeneği erişimi kolaylaştırabilir.

Çocuğun sesi taklit etmesi veya yazılı harfi göstermesi gerekmez. Yetişkin örnek verirken çocuk izleyebilir. Destek yararlıysa sonraki turda da sunulabilir.

Bir sonraki adımı eklemek

Çocuk isterse üçüncü bir resim ekleyin veya masa ile mandalı karşılaştırın. Adları önce doğrulayın. Sonra nesneleri farklı yerlere koyacağınızı söyleyip tekrar dinleyebilirsiniz.

Resimler olmadan iki sözcüğü söylemek başka bir seçenektir. Çocuk resimleri geri isterse onları sunun. Daha soyut bir görev herkes için daha uygun değildir.

Çocuğun kendisinin bir sözcük önermesi de yeni bir adımdır. “Muz” derse “masa, muz” başlangıçlarını karşılaştırabilirsiniz. Başka bir sesle başlayan sözcük önerirse onu da dinleyip yeni bir eş aramayı teklif edin.

Kısa bir not tutmak isterseniz

“Masa ve top resimleri açıktı; yetişkin sözcükleri ve [m] sesini söyledi; çocuk masayı gösterdi” gibi bir satır yeterlidir. Resim sayısını, yardımı ve gerçek yanıtı belirtir.

Çocuk önce topu, tekrar sonrasında masayı seçtiyse iki adımı da yazın. Tekrarı gizlemek sonraki oyun için gerekli bilgiyi kaybettirir. Ses veya fotoğraf kaydı gerekmez.

Bir tur tanı değildir ve bütün sözcükleri kapsamaz. Not yalnızca hangi malzemelerin ve desteğin işe yarayabileceğini hatırlamaya yardımcı olur. Aile isterse not tutmayabilir.

Oyundan önce ortak sözcükleri seçin

Bir resmin neyi gösterdiği yetişkin için açık olabilir, çocuk için olmayabilir. Yuvarlak sarı bir çizim muz yerine ay veya tabak çağrıştırabilir. “Bu resimde ne görüyorsun?” sorusuyla başlayın. Çocuğun cevabı farklıysa onu dinleyin ve oyunda hangi adın kullanılacağını birlikte belirleyin.

Somut bir nesne de birden fazla ad taşıyabilir. Küçük bir masa çocuk için sehpa, çalışma masası veya oyuncak olabilir. Her sözcük aynı başlangıcı vermeyebilir. Bu nedenle ses eşleştirmesini yetişkinin aklındaki ada göre değil, konuşmada gerçekten kullanılan sözcüğe göre yapın.

Çocuk kendi adını sesli söylemek istemiyorsa iki tanıdık simge veya açık bir evet-hayır sorusu sunulabilir. Seçim doğrulanmadığında yetişkin belirsizliği kabul eder ve başka bir nesne önerir. Bir adı zorla tekrarlatmak oyunun amacı değildir.

İlk turu adım adım hazırlayın

Masa ve top resimlerini birbirinden ayırın. Çocuğun her ikisini de görebildiğinden emin olun ve gerekiyorsa konumlarını birlikte değiştirin. Yetişkin önce her resmi gösterip adını söyler; çocuk ismini onaylayabilir veya değiştirebilir.

Yetişkin “Masa” der, ardından [m] sesini biraz uzatarak örnekler. “Top” der ve [t] başlangıcını söyler. Doğal konuşmayı anlaşılmaz hâle getirmeden tekrar etmek yeterlidir. Ardından yalnızca bir soru sorun ve yanıt için bekleyin.

Çocuk masayı seçerse seçimi sözcükle geri yansıtın. Topu seçerse iki adı tekrar dinlemeyi teklif edin. Çocuk seçim yapmazsa yetişkin “Masa [m] ile başlıyor” diye bir örnek gösterebilir ve oyunu bitirebilir.

Aynı oyunda üç farklı yanıt

Birinci çocuk resme dokunup “masa” der. Yetişkin “Evet, masa sözcüğünün başı [m]” diye karşılık verir. İlk sesten sonra başka bir görev eklemek zorunlu değildir.

İkinci çocuk topu gösterir. Yetişkin “Topun başında [t], masanın başında [m] duyuyorum” diyebilir. Çocuk tekrar denemek isterse yeni seçim yapar; istemezse kartlar kaldırılır.

Üçüncü çocuk “bir daha” simgesini seçer. Yetişkin sözcükleri tekrarlar ve bekler. Bu isteği bir hata gibi değil, erişim için istenen destek olarak kabul edin. Çocuk daha sonra yanıt vermese bile tekrar sunulmuş olur.

Masa ve muz çiftini neden seçtik?

Türkçede hem “masa” hem “muz” sözcüğü [m] sesiyle başlar. Sözcüklerin geri kalan bölümleri farklıdır; oyun yalnızca başlangıca dikkat eder. Yetişkin “Masa, muz” derken başlangıçtaki sesi örnekleyebilir.

Bu iki nesnenin aynı renkte olması veya aynı yerde bulunması gerekmez. Çocuk bir benzerlik daha fark ederse onu kabul edin ve ses sorusunu açıkça ayırın: “İkisi de bu resimde sarı. Şimdi adlarının başını dinleyelim.”

Çocuk muz resmine “meyve” derse kullanılan sözcük değişmiştir. Yetişkin “Meyve dedin; bu sözcüğün başını dinleyelim” diyebilir veya muz adını birlikte kullanmayı teklif edebilir. Gerçek konuşmayı kayıtta değiştirmeyin.

Top ve tarak çiftini nasıl karşılaştırırsınız?

Top ile tarak resimlerini ayrı yerlere koyun. Yetişkin “Top, tarak. İkisinin de başında [t] duyuyorum” der. Sonra istenirse üçüncü bir resim, örneğin muz, eklenir.

“Tarak gibi başlayan başka bir sözcük hangisi?” sorusuna top seçilebilir. Çocuk tarak resmini yeniden seçerse “Başka bir resim aramak ister misin?” diye sorabilirsiniz. Yeni sorunun bir ipucu olduğunu unutmayın.

Tarak [t] sesini uzatmayı gerektirmez. Yetişkin sözcüğü açık ve doğal söyler. Çocuğun sesi tek başına üretmesi ya da belirli bir ağız hareketini taklit etmesi şart değildir.

Kalem ve kutu ile yeni bir örnek

Çocuk kalemle çizim yapıyorsa yetişkin, izin alarak kalem ve kutu resimlerinin adlarını karşılaştırmayı teklif edebilir. İki Türkçe sözcük de [k] ile başlar. Kutu yerine kitap da seçilebilir, ancak hangi resmin hangi sözcükle adlandırıldığı önceden anlaşılmalıdır.

“Kalem gibi başlayan bir sözcük söylemek ister misin?” sorusuna çocuk kendi önerisini getirebilir. Cevap gelmezse yetişkin “kutu” örneğini gösterebilir. Çocuk çizimine dönmek isterse konuşma burada biter.

Yetişkin başka bir sesle başlayan bir öneriyi reddetmek zorunda değildir. Örneğin “top” sözcüğünü duyarsa “Top [t] ile başlıyor; istersen tarakla karşılaştıralım” diyebilir. Çocuk yeni karşılaştırmayı kabul etmeyebilir.

Resim yerine gerçek nesne kullanmak

Büyük ve güvenli bir top, masa kenarı veya boş bir kutu kullanılabilir. Çocuk nesneyi gösterebilir ya da yetişkinden yaklaştırmasını isteyebilir. Nesnelerin görünür olması ve hareket ettirildiklerinde kimseye zarar vermemesi önemlidir.

Gerçek muz ya da başka bir yiyecek kullanmak şart değildir. Bir resim aynı ses karşılaştırmasını destekleyebilir. Yiyecek kullanılıyorsa ailenin hijyen ve güvenlik uygulamaları geçerlidir; oyuna cevap vermek yemek için şart hâline getirilmez.

Bir nesne çocuk için erişilmezse görüntüsü, tanıdık simgesi veya başka bir eşya seçilebilir. Ses oyununun amacı belirli bir malzemeye dokunmayı sağlamak değildir.

Görsellerle seçim yapmayı kolaylaştırmak

İki resmi farklı yerlere koyun ve çevredeki gereksiz kartları kaldırın. Çocuk bakışla seçiyorsa aralarında yeterli mesafe bırakın. Yetişkin “Masa mı?” diye sorarak belirsiz bir bakışı doğrulayabilir.

Çocuk işaret kullanıyorsa resimleri ulaşabileceği yere alın. Bir cihaz kullanıyorsa ilgili simgelerin görünür olduğundan emin olun. Seçim için gereken süreyi beklemek, oyunun doğal bir parçasıdır.

Bir görsel çok küçükse büyütün veya daha belirgin çizim seçin. Değişiklik yaptıktan sonra adını yeniden sorun. Yeni çizim çocuğa başka bir nesneyi hatırlatabilir.

Yetişkinin modeli ile çocuğun yanıtı

Yetişkin “Masa [m] ile başlıyor” deyip masayı gösterdiğinde bu bir modeldir. Çocuk daha sonra masayı gösterirse onun yanıtı, bu modelin sunulduğu koşullarda gerçekleşmiştir.

Yetişkin çocuğun elini tutup kendi yönlendirmesiyle bir resmi gösterirse bunu çocuğun bağımsız seçimi olarak sunmamalıdır. Çocuğun istediği fiziksel destek ve seçimin nasıl doğrulandığı açıkça belirtilmelidir.

Aile bir not tutuyorsa “Yetişkin [m] sesini modelledi; çocuk masayı gösterdi” demek yeterli olabilir. Destek saklanacak bir kusur değildir; sonraki oyunda yeniden kullanılabilecek bilgidir.

Tek bir soruyu anlaşılır kılın

“Hangisi masa gibi başlıyor?” derken önce masa sözcüğünü söyleyin ve gerekirse resmi gösterin. Çocuk hangi sözcüğün referans alındığını anlamalıdır. Ardından diğer seçenekleri adlandırın ve bekleyin.

“Bir tane göster” ile “hepsini göster” farklı taleplerdir. Masa ve muz aynı [m] başlangıcına sahipken birinci soruya iki ayrı seçenekten biri yeter; ikinci soru ikisini arar. Çocuğa hangi görevi sunduğunuzu açık söyleyin.

Soru uzun gelirse “Hangisi [m] ile başlıyor?” veya “Masa gibi başlayan hangisi?” gibi kısa bir seçenek kullanın. Tekrar istemesi durumunda aynı sözcükleri yeniden söyleyin.

Eşleştirme yerine dinleme seçeneği

Bazı çocuklar resimler arasından seçim yapmak yerine yetişkinin iki sözcüğü söylemesini dinlemek isteyebilir. “Masa, muz. İkisinin başında [m] duyuyorum” demek bir örnektir. Çocuk yanıt vermeden de bu karşılaşmaya katılabilir.

Çocuk isterse bir nesneye dokunabilir veya sözcüğü kendi yöntemiyle tekrarlayabilir. Bu hareketleri zorunlu kılmayın. Yetişkin bir sonraki adımı sormadan önce çocuğun devam etmek isteyip istemediğini kontrol edebilir.

Yalnızca dinlenen bir tur not ediliyorsa “yetişkin iki sözcüğü söyledi; çocuk seçim yapmadı” ifadesi doğru olabilir. Yetişkinin gösterdiği resim çocuğun cevabı olarak kaydedilmez.

İki çocuğun sırayla katılması

Bir çocuk sözcük seçebilir, diğeri resmi gösterebilir; sonra isterlerse rolleri değiştirebilirler. Her iki çocuğa da kendi iletişim yöntemiyle cevap vermek için zaman tanıyın.

Aynı anda konuşulduğunda yetişkin “Önce birinizin fikrini, sonra diğerinin fikrini duyalım” diyebilir. Sıra zorunlu bir yarışa dönüşmemelidir. Çocuklardan biri pas geçebilir veya başka bir rol seçebilir.

Bir çocuk diğerine işaret etmek isterse yardımın istenip istenmediğini sorun. Kabul edilen bir ipucu da oyunun bir parçasıdır. Çocukları yanıt hızına göre karşılaştırmak gerekli değildir.

Oyunu ne zaman bitirmeli?

Çocuk bir kez dinledikten sonra başka bir şey yapmak istiyorsa materyalleri kaldırmayı teklif edin. Tek bir seçim veya yetişkinin tek modeli, buluşmanın tamamı olabilir. Bir dakikalık sınır ya da belirli tekrar sayısı koymak şart değildir.

Çocuk devam etmek isterse yeni sözcük seçebilir veya tanıdık çifti yeniden dinleyebilir. Her yeni resimde adı yeniden doğrulayın. İhtiyaç duyduğu desteği, örneğin tekrar veya daha geniş aralığı, koruyun.

Bitirirken “Masa ve topun başını dinledik” gibi kısa bir özet yapılabilir. Çocuk özet istemezse hemen başka oyuna geçilebilir. Bir sonraki buluşma için zorunlu ödev vermeniz gerekmez.

Bir sonraki buluşma için küçük bir karar

Çocuk masa resmini kolay tanıdıysa aynı resmi yeniden sunabilirsiniz. “Sehpa” adını tercih ettiyse bir sonraki sefer bu sözcüğü kullanın veya hangi adla oynamak istediğini sorun. Önceki seçim yeni buluşmada değişebilir.

Bakışla seçimde resimler birbirine çok yakın kaldıysa aralarını açın. Cihazdaki simgeyi bulmak zaman aldıysa erişim düzenini çocuğun alıştığı biçimde hazırlayın. Değişikliklerin amacı daha hızlı cevap almak değil, anlaşılır bir seçim sunmaktır.

Bir not tutuluyorsa yalnızca gerekli bilgileri yazın ve ailenin uygun gördüğü biçimde saklayın. Fotoğraf veya ses kaydı bu oyunun koşulu değildir. Çocuk notu görmek ya da görmemek isteyebilir.

Aynı sesle başlayan yeni bir çift kurun

Çocuk “mandal” sözcüğünü önerdiğinde önce bu adı doğrulayın. Yetişkin “Mandalın başında [m] duyuyorum. Masa ile karşılaştıralım mı?” diyebilir. Çocuk kabul ederse sözcükleri sırayla söyleyin ve başlangıçlarını dinleyin.

Çocuk başka bir eş önerirse önce onu dinleyin. “Muz” da [m] ile başlayabilir; resim veya gerçek nesne sunmak zorunlu değildir. Çocuk yalnızca sözcükleri söylemek veya cihazından seçmek isteyebilir.

Yetişkin önerilen kelimenin başlangıcından emin değilse tahmin yürütmek yerine söyleyişi kontrol edebilir ya da başka bir örneğe geçebilir. Dil oyununda doğru ses örneği hazırlamak yetişkinin sorumluluğudur.

Üç seçenekli turu farklı biçimlerde sorun

Masa, muz ve top resimleri açıkken “Bir tane [m] ile başlayan sözcük göster” deyin. Çocuk masa veya muz seçerse sorunun koşulunu karşılayan bir seçenek göstermiş olur. Seçimden sonra iki sözcüğü tekrar dinlemeyi teklif edin.

Aynı üç resim için “Bütün [m] ile başlayanları göster” derseniz iki resim aranır. Çocuk önce masayı gösterip sonra durabilir. “Başka var mı?” diye sormak ek bir destektir; çocuk devam etmek istemezse yetişkin aramayı bitirir.

Soru değiştiğinde bunu açıkça söyleyin. Bir turda tek örnek, diğerinde bütün örnekler istendiğini bilmek çocuğun görevi anlamasına yardımcı olur. Cevap sayıları farklı sorularda doğrudan karşılaştırılmamalıdır.

Çocuğun önerdiği ada sadık kalın

Bir çocuk kalem yerine “boya” diyebilir. Bu sözcük de çizim sırasında anlamlıdır, ancak başlangıcı kalemden farklıdır. “Boya dedin. Boya sözcüğünün başını dinleyelim mi?” diyerek onun ifadesiyle çalışın.

Başka bir çocuk kutuyu “koli” olarak adlandırabilir. İki sözcüğün [k] ile başlaması burada yararlı olabilir; yine de resmin hangi adla kullanılacağına birlikte karar verin. Çocuk yetişkinin seçtiği sözcüğü söylemek zorunda değildir.

Bir aile başka bir dilde farklı bir ad kullanıyorsa o dilin ses düzenini dikkate alın. Türkçe örneği otomatik olarak çevrilmiş sözcüğe uygulamayın. Çocuğun bildiği dil ve iletişim yolu oyunun başlangıç noktasıdır.

Yardım isteyen çocuğa yanıt

Çocuk “tekrar” dediğinde sözcükleri aynı sırayla yeniden söyleyin: “Masa, top.” İsterse hedef sesi de örnekleyin. Tekrar, doğru cevabı hemen almak için kullanılan bir baskı değil, istenen erişim desteğidir.

Çocuk “göster” derse yetişkin seçilen resmi işaret edebilir ve ne yaptığını söyleyebilir. Daha sonra başka bir seçim istenirse bu gösterinin önceki yardım olduğunu akılda tutun. Çocuk yalnızca izlemeyi de seçebilir.

Yardım isteği gelmese bile yetişkin “Sözcükleri yeniden duymak ister misin?” diye sorabilir. Hayır cevabı kabul edilir. Yardımın türünü belirlemek için çocuğun yanıtını beklemek gerekir.

Farklı günlerde aynı oyuna dönmek

Bugün masa ve top kullanıldıysa yarın aynı resimler tekrar sunulabilir. Önce çocuğun katılmak isteyip istemediğini ve resimlere hangi adı verdiğini sorun. Önceki günle aynı isim veya aynı seçim otomatik olarak varsayılmaz.

Çocuk daha büyük resim istemişse sonraki buluşmada onları hazırlayın. Sözcük tekrarını tercih etmişse bu seçenek yine sunulabilir. Bir desteği kullanmaya devam etmek, oyunun geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Çocuk bu kez yalnızca çizim yapmak isterse resimler çizime dönüşebilir. Ses karşılaştırmasına daha sonra dönmek mümkündür. Ailenin programı veya çocuğun ilgisi değiştiğinde oyun da değişebilir.

Son bir örnek ve seçim

Çocuk topu seçip kendi oyuncağının adını söylemek isteyebilir. Yetişkin önce bu adı dinler, sonra “Başlangıcını birlikte duymak ister misin?” diye sorar. Kabul edilirse sözcük bir kez açıkça söylenir; kabul edilmezse oyuncakla başka biçimde oynanır.

Çocuğun seçimi değişirse yetişkin yeni adı kullanır. Gerekiyorsa farklı resim veya tekrar sunulur. Oyunun sonunda kartlar kaldırılabilir, çizime geçilebilir veya aynı sözcükler başka bir gün yeniden dinlenebilir.

Bu etkinlik bir işitme testi ya da tanı değildir. Ailenin iletişim veya gelişimle ilgili soruları varsa uygun bir uzmana danışması mümkündür. Oyun notları yalnızca yaşanan örneklerin koşullarını hatırlatır.

BrainHunters üzerinde devam edin

Üç ayrı buluşmaya yayılmış bir plan isterseniz ilk ses oyunları için üç buluşma yazısını inceleyin. Her buluşmada adları yeniden belirleyin ve çocuğa seçim alanı bırakın.

Çocuk sesle yazılı işaret arasındaki bağlantıyı merak ederse harfler bölümüne bakabilirsiniz. Bu oyun için harf bilgisi şart değildir.