Anlatmak için bir kayıt: Evdeki Nesnelerle İlk Ses Oyunları

Neyi gözlemliyoruz?

Amaç, söylenen bir sözcüğün ilk sesini fark etmek için bir fırsat sunmaktır. Türkçe “masa” [m] ile, “top” [t] ile başlar. Yetişkin sözcükleri söyler ve istenirse başlangıçlarını örnekler. Çocuğun harf adlarını bilmesi veya sesi tek başına söylemesi gerekmez.

Çocuk resme dokunabilir, bakışıyla seçim yapabilir, sözcüğü söyleyebilir veya iletişim cihazından bir simge seçebilir. Kayıt, gerçekte hangi seçeneğin kullanıldığını ve yetişkinin hangi desteği verdiğini açıklamalıdır.

Bir yanıt bütün sözcükler hakkında genel sonuç vermez. “İki açık resim arasından masayı gösterdi” belirli bir olayı anlatır. “Bütün ilk sesleri biliyor” ise bu tek olayın desteklemediği geniş bir iddiadır.

Malzemeleri ve adları hazırlayın

Masa ve top için iki büyük resim, oyuncak veya tanıdık iletişim simgesi seçin. İkinci bir [m] örneği isterseniz muz resmi hazırlayın. Görselleri çocuğun görebileceği ve gerektiğinde erişebileceği kadar ayrı yerleştirin.

Her resmin adını birlikte belirleyin. Çocuk masa resmine “sehpa” diyebilir; bu ad, resmin ne olduğuna ilişkin uygun bir yorum olabilir. “Bu oyunda masa dememiz uygun mu?” diye sorun. Çocuk istemezse kendi sözcüğünün başlangıcını dinleyin veya başka bir resim alın.

Top resmine “oyuncak” deniyorsa kayıt da gerçekten kullanılan adı yansıtmalıdır. Yetişkinin aklındaki sözcükle çocuğun söylediği sözcük farklıysa beklenen ilk ses de değişebilir. Bu nedenle adı önceden netleştirmek oyunun önemli bir parçasıdır.

Bir oyun turu kurun

Masa resmini gösterin: “Masa. Başında [m] duyuyorum.” Sonra topu gösterin: “Top. Başında [t] duyuyorum.” [m] sesini biraz uzatmak mümkündür; [t] için sözcüğü doğal biçimde açıkça söylemek yeterlidir.

“Hangi sözcük [m] ile başlıyor?” diye sorun. Çocuk masayı gösterirse “Masayı seçtin. Masa [m] ile başlıyor” diyebilirsiniz. Cevap için zaman tanıyın ve aynı anda birden fazla soru sormayın.

Çocuk topu gösterirse iki adı tekrar söyleyip başlangıçlarını karşılaştırabilirsiniz. Yeniden seçim yapmayı teklif edin ama zorunlu tutmayın. Çocuk başka bir etkinliğe geçmek istiyorsa oyun bu noktada bitebilir.

Kısa kaydın dört parçası

Bir notta şu bilgileri kullanabilirsiniz: sözcükler, açık seçenekler, yetişkinin desteği ve çocuğun yanıtı. Örneğin: “Masa ve top resimleri açıktı; yetişkin iki sözcüğü ve [m] sesini söyledi; çocuk masayı gösterdi.” Bu cümle, olayın koşullarını somutlaştırır.

Çocuk önce topu, sözcüklerin tekrarından sonra masayı gösterdiyse iki aşamayı yazın: “Önce topu gösterdi; yetişkin sözcükleri tekrar edince masayı gösterdi.” İkinci seçimi kaydedip aradaki yardımı gizlemek, oyunun nasıl geçtiğini eksik anlatır.

Çocuk seçim yapmadıysa “sorudan sonra bir resim seçmedi” yazabilirsiniz. Bu, gözlenen durumu belirtir. “Dinlemedi” ya da “sesi bilmiyor” gibi ifadeler ise tek bir turdan anlaşılamayan nedenler öne sürer.

Gerçek bir konuşma örneği

Yetişkin: “Bu resme ne diyorsun?” Çocuk: “Masa.” Yetişkin: “Bu?” Çocuk: “Top.” Yetişkin: “Masa [m] ile başlıyor. [m] ile başlayan sözcüğü gösterir misin?” Çocuk masa resmine dokunur. Yetişkin: “Masa dedin; başını tekrar dinleyelim.”

Bu konuşma kaydedilirse iki resmin de görünür olduğu ve yetişkinin hedef sesi önceden gösterdiği belirtilmelidir. Çocuk konuşmak yerine simge kullanmışsa yetişkin bunu olduğu gibi anlatabilir. Bir cevabı sözlü hâle getirmek katılımın ön koşulu değildir.

Çocuk resme başka bir ad verirse önce onun sözünü tekrar edin. Örneğin “Sen sehpa dedin” demek, adlandırmayı doğru biçimde yansıtır. Oyunda masa sözcüğü kullanılacaksa bunu birlikte kararlaştırın.

Gözlem ve yorum arasındaki fark

“Çocuk topu gösterdi” görünür bir eylemdir. “Çocuk soruyu önemsemedi” ise bir yorumdur. Tek seçim, çocuğun başka bir ad kullandığını, resmi zor gördüğünü veya soruyu farklı anladığını dışlamaz.

Bir sonraki oyun için açık bir soru bırakabilirsiniz: “Resim adlarını önce kontrol etmek yardımcı olur mu?” Bu soru bir tanı veya kesin açıklama değildir. Sonraki buluşmada yalnızca adları konuşmayı deneyebilir ve sonucu gözlemleyebilirsiniz.

Aynı şekilde “başaramadı” yerine hangi adımın gerçekleştiğini yazın. “Bir seçim yapmadı; yetişkin masayı göstererek örnek verdi” ifadesi hem çocuğun hem yetişkinin eylemini ayırır. Yetişkinin gösterdiği kart çocuğun seçimi olarak kaydedilmez.

Yardımın türünü açıkça yazın

Sözcükleri tekrar etmek, [m] sesini örneklemek ve doğru resme işaret etmek farklı yardımlardır. “Biraz yardım aldı” demek yerine “yetişkin masa ve top sözcüklerini tekrar etti” yazmak sonraki oyunu hazırlamayı kolaylaştırır.

Yetişkin hem sözcükleri tekrarlayıp hem masa resmine işaret ettiyse iki eylemi de kaydedin. Çocuk ardından masayı seçtiğinde hangi yardımın etkili olduğunu tek başına belirlemek mümkün değildir. Birden fazla ipucunu bir arada sunmuş oldunuz.

Yardım, saklanması gereken bir kusur değildir. Büyük resim, tekrar, cihaz veya fiziksel erişim desteği katılımı mümkün kılabilir. Aynı desteği bir sonraki oyunda da sunmak tamamen uygundur.

Bakış, işaret ve cihazla yanıt

Bakışla seçim için resimleri yeterince ayırın. Yetişkin “Masayı mı seçiyorsun?” diye sorup çocuğun alıştığı onayı bekleyebilir. Seçim belirsiz kalırsa “bakışı masaya yöneldi; seçim doğrulanmadı” gibi açık bir not kullanılabilir.

İşaret eden bir çocuk için resimlerin ulaşılabilir konumda olması önemlidir. Gerekiyorsa çocuk yetişkinden resmi yaklaştırmasını veya bir işaretçiyi tutmasını isteyebilir. Desteğin biçimini kaydedin ve çocuğun yönlendirmesini koruyun.

İletişim cihazında tanıdık simgeleri hazırlayın ve seçim için zaman tanıyın. Yetişkin seçilen sözcüğü seslendirebilir. Kendisi bir simgeye basarsa bunu yetişkinin modeli olarak belirtir; çocuğun yanıtıymış gibi yazmaz.

Üçüncü seçenek: muz

Masa, muz ve topu aynı anda sunun. Türkçe “masa” ve “muz” [m] ile başlar. Önce üç adı belirleyin. Çocuk muz resmini başka bir sözcükle adlandırıyorsa gerçekten kullanılan sözcüğün başlangıcını karşılaştırın.

“Bir tane [m] ile başlayan sözcük göster” sorusunda masa veya muz seçilebilir. “Bütün [m] ile başlayanları göster” sorusunda iki resim aranır. Kayıtta yetişkinin hangi soruyu sorduğunu ve ek bir soru kullanıp kullanmadığını belirtin.

Çocuk önce masayı, “Başka var mı?” sorusundan sonra muzu seçebilir. Bir not şu şekilde olabilir: “Önce masa; ek sorudan sonra muz.” Üç seçenekli bu oyun, iki seçenekli ilk turla aynı koşullarda gerçekleşmemiştir.

Çocuğun önerdiği sözcük

Çocuk masa sözcüğünün yanında “mandal” önerebilir. Yetişkin “Masa, mandal; ikisi de [m] ile başlıyor” diyebilir. İstenirse mandal resmi çizilir; gerçek bir mandal kullanmak gerekli değildir.

Çocuk “tarak” önerirse yetişkin “Tarak [t] ile başlıyor; top sözcüğüyle karşılaştıralım mı?” diye sorabilir. Yeni eşleştirme, önceki [m] örneğinden farklıdır ama aynı beceriyi kullanır. Çocuk bu karşılaştırmayı istemezse önerdiği nesneyle başka bir oyun oynanabilir.

Kayıtta çocuğun sözcüğünü aynen yazın: “Çocuk tarak önerdi; yetişkin top ile başlangıçlarını karşılaştırdı.” Çocuğun kullandığı kelimeyi yetişkinin planladığı kelimeyle değiştirmek, gerçek konuşmayı yansıtmaz.

Daha kolay bir kayıt ve oyun

İlk buluşmada yalnızca masa resmini gösterebilirsiniz. Yetişkin “Masa. Başında [m] var” der. Çocuk bakabilir veya dokunabilir. İki seçenek sunulmadığı için notta bir seçim yapıldığını iddia etmeyin.

Çocuk ilgilenirse topu ekleyin. Adları tekrar edin ve seçim için zaman tanıyın. Bir resim çok küçük veya karışıksa daha büyük bir görselle değiştirin. Çocuğun ihtiyacı olan desteği her buluşmada yeniden değerlendirin.

Kayıt yalnızca “masa resmi gösterildi, yetişkin [m] sesini örnekledi” olabilir. Her oyunda dört alanı doldurmak zorunlu değildir. Hatırlanan kısa ve doğru bir bilgi, sonradan tahmin edilen ayrıntılardan daha yararlıdır.

Bir sonraki adımı seçmek

Önceki notta çocuğun adlandırma konusunda duraksadığı görülüyorsa sonraki oyuna yalnızca nesne adlarını konuşarak başlayın. Seçim alanı dar geldiyse resimleri daha uzağa koyun. Çocuk sözcüklerin tekrarını istemişse tekrar seçeneğini yine sunun.

Yalnızca bir koşulu değiştirmek, yeni turu anlamayı kolaylaştırabilir. Aynı anda bütün sözcükleri, resim sayısını ve cevap biçimini değiştirirseniz hangi koşulların farklı olduğunu hatırlamak güçleşir. Bunun bir deney zorunluluğu olmadığını; yalnızca planlama kolaylığı olduğunu unutmayın.

Bir sonraki oyunda aynı sonucu beklemeyin. İlgi, çevre ve kullanılan sözcükler değişebilir. Not, bir sonraki buluşma için malzeme seçmenize yardım eder; çocuğun gelecekte ne yapacağını kesin biçimde öngörmez.

Basit bir not sayfası hazırlayın

Bir kâğıda dört kısa başlık yazabilirsiniz: “sözcükler”, “seçenekler”, “destek” ve “yanıt”. Kutular çizmek ya da hazır bir form kullanmak gerekli değildir. Oyun bittiğinde birkaç cümle yazmak, oyun sırasında sürekli kalem tutmaktan daha rahat olabilir.

Örnek satır: “Sözcükler: masa, top. Seçenekler: iki büyük resim. Destek: yetişkin iki adı ve [m] sesini söyledi. Yanıt: çocuk masa resmini gösterdi.” Gerçek olay farklı geçtiyse satırı buna göre değiştirin. Bu örnek, ulaşılması gereken sonuç değildir.

Tarihi eklemek isterseniz aynı malzemelerle yapılan buluşmaları ayırt etmek kolaylaşır. Nerede oynandığını yalnızca sonraki hazırlık için yararlıysa yazın. Örneğin “mutfakta yüksek ses vardı” koşulları anlatır; çocuğun neden seçim yapmadığına dair kesin açıklama vermez.

Örnek kayıt: önce bir resim, sonra diğeri

Yetişkin masa ve topu gösterip “Hangisi [m] ile başlıyor?” diye sorar. Çocuk topu gösterir. Yetişkin “Masa, top; masa sözcüğünün başı [m]” diyerek iki adı tekrarlar. Çocuk bu kez masayı gösterir. İki seçim arasında yetişkinin yeni bir modeli vardır.

Not şöyle yazılabilir: “İki resim açıktı. Çocuk önce topu gösterdi; yetişkin iki sözcüğü tekrar edip [m] sesini örnekledikten sonra masayı gösterdi.” Böylece hem ilk yanıt hem sonraki destek görünür. İkinci yanıt tek başına yazılırsa koşulların bir bölümü kaybolur.

Başka bir çocuk ikinci kez de topu gösterebilir veya kartları kenara itebilir. Yetişkin “İki sözcüğü dinledik; istersen burada bitirelim” diyebilir. Beklenen seçimi almak için aynı soruyu tekrar tekrar sormak gerekli değildir.

Örnek kayıt: çocuk yeni bir sözcük söyler

Yetişkin “masa” derken çocuk “muz” ekler. Yetişkin “Masa, muz; ikisinin de başında [m] duyuyorum” diye karşılık verir. Bu durumda çocuk hazır iki kart arasından seçim yapmak yerine kendi sözcüğünü önermiştir.

Kısa kayıt şöyle olabilir: “Masa sözcüğünden sonra çocuk muz dedi; yetişkin iki başlangıcı karşılaştırdı.” Muz resmi gösterilmediyse gösterilmiş gibi yazmayın. Çocuk sözcüğü cihazından seçtiyse bu iletişim yolunu da belirtebilirsiniz.

Çocuk “kitap” önerirse yetişkin başlangıçların farklı olduğunu söyleyebilir: “Kitap [k], masa [m] ile başlıyor.” Çocuğun önerisi ilgi çekici bir nesneyi veya kendi oyun fikrini anlatabilir. Sözcüğü kaydetmek, yetişkinin beklediği cevabı kaydetmekten daha doğrudur.

Örnek kayıt: yanıt gelmediğinde

Yetişkin iki resmi gösterir ve soruyu sorar. Çocuk başka bir yöne bakar, resmi itebilir veya hiçbir belirgin seçim yapmayabilir. “Sorudan sonra bir seçim görülmedi” gözlenebilir bir ifadedir. Bunun nedenini tek turdan çıkarmaya çalışmayın.

Yetişkin bir kez örnek göstermek isterse “Masa [m] ile başlıyor” deyip masayı gösterebilir. Ardından oyunu bitirmeyi teklif eder. Notta “yetişkin masayı gösterdi” ve “çocuk seçim yapmadı” ayrı yazılır; yetişkinin eylemi çocuğa aktarılmaz.

Bir sonraki sefer daha büyük resimler, daha az arka plan gürültüsü veya tanıdık bir iletişim simgesi denenebilir. Bu değişikliklerden biri katılımı kolaylaştırabilir, ancak önceki sessizliğin nedenini otomatik olarak kanıtlamaz.

Resmin adı değişirse ne olur?

Masa resmine çocuk “sehpa” diyorsa önce bunu kabul edin. “Sen sehpa dedin. Ben bu oyunda masa demeyi düşünmüştüm. Hangisini kullanalım?” diye sorabilirsiniz. Çocuk sehpa sözcüğünü seçerse onun başlangıcını dinleyin veya daha açık bir masa resmi alın.

Kayıtta “sehpa” sözcüğünün kullanıldığı yazılmalıdır. Yetişkin oyunun sonunda kendi tercih ettiği “masa” sözcüğünü yazarsa, başka bir yetişkin hangi başlangıcın karşılaştırıldığını yanlış anlayabilir. Sözcük üzerinde anlaşmaya varıldıysa anlaşmanın kendisi de kısaca belirtilir.

Örneğin: “Çocuk resmi önce sehpa diye adlandırdı; masa sözcüğünü kullanmayı kabul etti; yetişkin masa ile topu söyledi.” Bu kayıt iki adın da nerede kullanıldığını gösterir. Çocuğun ilk adı yanlış diye silinmez.

İki açık seçenekle üç açık seçeneği ayırın

Masa ve top sunulduğunda yalnızca bir resim [m] ile başlar. Masa, muz ve top sunulduğunda iki resim [m] ile başlar. Bu nedenle seçenek sayısı, sorunun anlamını ve beklenebilecek yanıtları değiştirir.

“Bir tane göster” dendiğinde masa ya da muz uygun olabilir. “Hepsini göster” dendiğinde iki seçeneğin de aranması gerekir. Çocuk birini seçip durursa yetişkin “Başka var mı?” diye sorabilir; bu yeni soru ayrı bir yardım olarak kaydedilir.

Bir notu okurken yalnızca “bir doğru seçim” sayısına bakmayın. Hangi sözcükler açıktı, soru nasıl soruldu ve çocuk hangi yardımın ardından ne yaptı? Bu ayrıntılar sonraki oyunu düzenlemek için daha kullanışlıdır.

İki buluşmayı karşılaştırırken

İlk buluşmada masa ve top açık olsun; yetişkin iki adı ve [m] sesini örneklesin. İkinci buluşmada aynı resimler kullanılsın ama yetişkin yalnızca adları söylesin. Çocuk her iki seferde masayı seçse de sunulan destekler farklıdır.

İkinci buluşmada çocuk “Tekrar söyle” dediğinde yetişkin sözcükleri yeniden söyleyebilir. Not: “İki resim açıktı; çocuk tekrar istedi; yetişkin adları yineledi; çocuk masayı seçti.” Bu ifade çocuğun yardım istemesini ve seçim sırasını korur.

Bu iki kayıttan çocuğun ilk buluşmayı hatırlayıp hatırlamadığı veya hangi etkenin belirleyici olduğu kesin olarak çıkarılamaz. Sonraki plan için tekrarın erişilebilir olduğunu bilmek yeterli olabilir. Kayıtlar puan tablosuna dönüşmek zorunda değildir.

Birkaç yetişkinin okuyabileceği bir not

Aile içinde oyunu farklı yetişkinler oynuyorsa aynı dört başlık iş görebilir: sözcük, seçenek, destek, yanıt. “Tekrar” gibi bir sözcüğün neyi anlattığını açık yazın: yetişkin iki nesne adını mı tekrar etti, yalnızca hedef sesi mi söyledi?

Bir yetişkinin notunu okuyan diğer yetişkin, sonucu çocuğun her ortamda göstereceği bir özellik gibi almamalıdır. Resimler, gürültü, iletişim yolu ve ilgi değişebilir. Önce yeni buluşmanın koşullarını hazırlayın ve çocuğa katılmak isteyip istemediğini sorun.

Notları yalnızca ailenin uygun gördüğü kişilerle paylaşın. Bu oyun için fotoğraf, ses kaydı veya kişisel ayrıntı toplamak gerekmez. Çocuk notu görmek isterse erişebileceği bir biçimde paylaşabilir, ne yazıldığını birlikte konuşabilirsiniz.

Kayıt için resim kullanmak

Çocuk isterse seçtiği masa veya topun resmini çizebilir. Yetişkin yanına sözcüğü yazabilir; fakat resim yapmak ses oyununun zorunlu kısmı değildir. Çocuk yalnızca hazır bir simgeyi seçebilir veya notu yetişkine bırakabilir.

Çizimin neyi gösterdiğini çocuğa sorun. Yuvarlak bir şekil top, tabak veya başka bir nesne olabilir. Yetişkin kendi tahminini doğrudan başlık yapmadan önce çocuğun adını veya onayını bekler.

Yazının yanına “yetişkin sözcükleri tekrar etti” gibi kısa bir destek notu eklenebilir. Çocuğun çizimi güzel ya da eksiksiz olmak zorunda değildir; burada amaç, oyunda hangi sözcüğün kullanıldığını hatırlamaktır.

Yazılı harf ile işitilen sesi ayırın

Masa resminin yanında büyük bir M harfi bulunursa çocuk sözcüğün sesini, yazılı işareti veya ikisini birlikte kullanmış olabilir. Harf bir destek olarak yararlı olabilir. Not tutuyorsanız kartta harf bulunduğunu belirtin.

Yalnızca dinleme oyunu oynamak isterseniz yazısız resim seçin. Yetişkin “masa” sözcüğünün başlangıcındaki [m] sesini örnekler. Çocuğun harfin adını söylemesi, yazı yazması veya okuma bilmesi beklenmez.

Çocuk harfle ilgilenirse ayrı bir soru sorabilirsiniz: “Bu işaret sana tanıdık geliyor mu?” Sonra yeniden ses oyununa dönüp dönmemeyi ona bırakın. İki farklı beceriyi aynı anda zorunlu kılmak gereksiz yük oluşturabilir.

Ailenin diline ve sözcüklerine yer açın

Türkiye Türkçesinde kullanılan örnekler bu yazıda masa, muz, top ve taraktır. Aile aynı nesneler için başka bir tanıdık ad kullanıyorsa o adı birlikte dinleyin. Bir sözcüğün başlangıcını belirlemek için gerçekten söylenen kelime önemlidir.

Birden fazla dil konuşulan evlerde bir nesnenin adları farklı seslerle başlayabilir. Çocuk hangi dili kullanıyorsa o sözcüğün başlangıcını o dilin söyleyişinde değerlendirin. Çevirinin aynı ilk sesi taşımasını veya çocuğun her sözcüğü çevirmesini beklemeyin.

Ailelerin günlük yaşamı ve tercihleri birbirinden farklıdır. Çocuğun evinde bulunmayan bir nesneyi zorunlu saymak yerine kendi seçtiği güvenli bir nesneyi kullanın. Tanıdıklık ve anlaşılmış bir ad, varsayılan bir kültürel örnekten daha yararlıdır.

Kayıt neyi söylemez?

Bir oyun turu işitmeyi ölçmez ve dil gelişimi hakkında tanı koymaz. Çocuğun iletişimi veya gelişimi hakkında sorularınız varsa uygun bir uzmana danışabilirsiniz. İsterseniz hangi sözcüklerin ve desteklerin kullanıldığını anlatan kısa notları görüşmeye götürebilirsiniz.

Farklı çocukların farklı koşullarda yaptığı seçimleri sayısal olarak karşılaştırmak anlamlı bir sonuç vermez. Birinde iki resim, diğerinde üç resim ve farklı destekler olabilir. Her çocuğun erişim biçimi de farklıdır.

Not artık yararlı değilse saklamak zorunda değilsiniz. Önemli olan çocuğun bir sonraki katılımını destekleyecek bilgiyi seçmek ve aile için uygun bir gizlilik düzeyinde tutmaktır.

Aynı sözcüklerle iki ayrı örnek

Birinci örnekte yetişkin masa ve top resimlerini gösterir, adları söyler ve “Masa [m] ile başlıyor” diye model verir. Çocuk masaya dokunur. Kayıt: “İki resim açıktı; yetişkin hedef sesi gösterdi; çocuk masaya dokundu.” Dokunma hareketi çocuğun kullandığı yanıt yoludur.

İkinci örnekte yetişkin aynı resimleri gösterir ama hedef sesi önceden modellemez. Çocuk sözcükleri tekrar duymak ister; yetişkin “masa, top” der ve çocuk masayı seçer. Kayıt: “Yetişkin adları çocuğun isteği üzerine tekrarladı; çocuk masayı seçti.”

İki notta sonuç aynı görünse de koşullar farklıdır. Birinde hedef ses açıkça gösterilmiş, diğerinde sözcükler istek üzerine yinelenmiştir. Sonraki oyunda hangi desteği sunacağınıza karar verirken bu farkı görebilirsiniz; çocuğun tek bir kalıcı düzeyini çıkarmaya çalışmanız gerekmez.

Belirsiz bakış veya hareket

Masa ve top resimleri birbirine yakınsa çocuk ikisinin arasına bakabilir. Yetişkin “Masa mı, top mu?” diye sorup seçenekleri biraz ayırabilir. Çocuğun alıştığı onay işaretini bekleyin. Bakışın anlamı hâlâ belirsizse “seçim doğrulanmadı” yazın.

Çocuk parmağını resimlerin arasında hareket ettirdiğinde de aynı ilke geçerlidir. Yetişkin resimlerin konumunu erişime uygun biçimde değiştirebilir veya çocuğun kullandığı başka bir seçim yolunu sunabilir. Kararı yetişkinin tahmini değil, çocuğun doğrulanmış sinyali belirler.

Kayıt örneği: “İki resim yakın duruyordu; çocuk aralarına baktı. Yetişkin resimleri ayırıp tekrar sordu; seçim doğrulanmadı.” Bu not sonraki sefer resimleri daha baştan ayırmayı hatırlatır ve belirsiz bir yanıtı kesinleştirmez.

Soru biçimini kayda geçirmek

“Masa ile aynı sesle başlayan başka bir sözcük hangisi?” sorusunda referans sözcük zaten verilmiştir. “Hangi sözcük [m] ile başlıyor?” sorusunda hedef ses söylenmiştir. Bunlar birbirine benzer fakat aynı sözlü ipucu değildir.

Bir notta soruyu kelimesi kelimesine hatırlamıyorsanız “yetişkin [m] ile başlayan sözcüğü sordu” gibi doğru olduğunu bildiğiniz kadarını yazın. Sonradan tam bir alıntı uydurmak gerekmez. Emin olmadığınız ayrıntıyı boş bırakabilirsiniz.

Üç resimli oyunda “bir tane” ve “hepsi” ayrımını özellikle belirtin. Masa ile muz ikisi de [m] ile başladığından, tek bir resim istenen soruya verilen yanıt ile bütün resimleri arayan soruya verilen yanıt farklı anlam taşır.

Oyundan sonra birlikte bakmak

Çocuk isterse yetişkin notu okuyabilir: “Masa ve top vardı; sen masa resmini seçtin.” Çocuk farklı bir şey anlatırsa dinleyin ve gerekiyorsa notu düzeltin. Örneğin seçilen resmin adını “sehpa” olarak hatırlıyor olabilir.

Düzeltmeyi açıkça yapın: “Önce masa yazdım; çocuk sehpa dediğini hatırlattı.” Ardından hangi sözcüğün gerçekten kullanıldığını birlikte belirleyin. Emin olunamıyorsa iki olasılığı belirtmek, birini kesinmiş gibi yazmaktan daha doğrudur.

Çocuk notu görmek veya konuşmak istemiyorsa bunu kabul edin. Yetişkinin amacı çocuğa sonuç sunmak değil, sonraki oyuna yarayacak koşulları hatırlamaktır. Bir kâğıt parçası olmadan da ses oyunu oynanabilir.

Bir sonraki oyun için örnek kararlar

Notta resimlerin karıştığı görülüyorsa daha büyük ve farklı görseller hazırlayın. Çocuk resmi “oyuncak” diye adlandırdıysa bir sonraki sefer önce adı konuşun. Cihazla seçim yaptıysa aynı simgelerin erişilebilir olduğunu kontrol edin.

Yetişkinin tekrarının yararlı olduğu bir oyundan sonra tekrar desteği yeniden sunulabilir: “Sözcükleri bir daha söylememi ister misin?” Çocuğun evet veya hayır cevabı planı belirler. Desteğin kaldırılması otomatik bir sonraki adım değildir.

Çocuk önceki oyunda kendi sözcüğünü önermişse, yeni buluşmada nesneyi onun seçmesini teklif edin. Örneğin mandal seçerse önce adı onaylayın ve sonra masa ile karşılaştırmak isteyip istemediğini sorun. Böylece kayıt, çocuğun ilgisini hatırlamak için kullanılır.

Kayıt tutmadan da sürdürülebilir

Bazı aileler yalnızca oyun oynamayı tercih eder; bu da yeterlidir. Yetişkin adları birlikte belirler, sesleri örnekler ve çocuğun seçimine göre devam eder. Her turun belgelenmesi veya saklanması gerekmez.

Kısa bir not tutulacaksa oyundan hemen sonra hatırlanan bilgileri yazmak daha güvenilir olabilir. Yalnızca “masa ve top kullandık” hatırlanıyorsa bu cümle de yeterlidir. Yetişkin desteğinin tam biçimi unutulduysa tahmin ederek eklemeyin.

Aile daha sonra notu silmeyi veya kâğıdı atmayı seçebilir. Çocuğun fotoğrafını, sesini veya aileye ait başka ayrıntıları bu oyunun gereğiymiş gibi toplamayın. İhtiyaç duyulan bilgi, kullanılan sözcükler ve oyunun erişilebilir koşullarıdır.

Son bir kontrol

Notu tamamlamadan önce kullanılan adları, açık resimleri ve yetişkinin desteğini kontrol edin. Çocuğun seçimi belirsizse bunu belirsiz olarak bırakın. Tam hatırlamadığınız bir cümleyi alıntı gibi yazmak yerine bildiğiniz kısmı özetleyin.

Sonraki buluşma için tek bir pratik karar seçebilirsiniz: resimleri ayırmak, sözcük adlarını önceden konuşmak veya tekrar seçeneği sunmak. Çocuğa hangi materyalle devam etmek istediğini sorun. Oyun, cevap almak kadar birlikte iletişim kurmak için de bir fırsattır.

Aile istemiyorsa kayıt tutmayabilir. Bir kez masa ve topu dinlemek, sonra başka bir etkinliğe geçmek de geçerli bir oyun deneyimidir. Notlar yalnızca hatırlamaya yardımcı oldukları sürece kullanılmalıdır.

Çocuk yeni bir nesne seçerse adını yeniden birlikte belirleyin. Her buluşmanın sözcükleri ve destekleri değişebilir; eski not, yeni seçimin önüne geçmez. İstendiğinde materyalleri kaldırıp farklı bir oyuna geçmek mümkündür.

BrainHunters üzerinde devam edin

Yeni sözcük örnekleri için evdeki nesnelerle ilk ses oyunlarını inceleyin. Önce nesnelerin adlarını birlikte belirleyin ve sonra sözcüklerin başını dinleyin.

Çocuk sesi yazılı bir işaretle ilişkilendirmek isterse harfler bölümüne bakabilirsiniz. İlk sesi dinlemek için harf bilgisi zorunlu değildir.