Tanıdık bir günlük an: Evdeki Nesnelerle İlk Ses Oyunları

Bir sözcüğün başlangıcını duymak

Hedef, söylenen tanıdık bir kelimenin ilk konuşma sesine dikkat etmektir. «Masa» ve «mont» sözcüklerinin başında /m/, «top» sözcüğünün başında /t/ duyulur. Bu metindeki eğik çizgiler sesi belirtir; çocuğun bu yazımı öğrenmesi gerekmez.

Nesnenin kendisi ve onu anlatan sözcük ayrı şeylerdir. Bir topa «oyuncak» denirse karşılaştırılan sözcük /o/ ile başlar. Bu nedenle yetişkin ve çocuk her turda hangi adı kullandıklarını açıkça belirtir.

Harf okumak, yazmak veya bütün sesleri sıralamak başlangıç için gerekli değildir. Çocuk dinleyebilir, gösterebilir, konuşabilir ya da alışık olduğu iletişim aracını kullanabilir.

Uygun anı seçmek

Çocuğun gördüğü bir nesneyi adlandırarak başlayın: «Masa. Başta /m/ duyuyorum.» Çocuk ilgilenirse ikinci bir sözcük sunun. İlgilenmiyorsa günlük işe devam edin.

Yemek, giyinme ve yardım alma bir doğru cevaba bağlanmamalıdır. Çocuk acıkmışsa kahvaltı yapılır; etkinlik başka bir zamana bırakılabilir. Kısa bir örnek, uzun bir soru dizisine dönüşmek zorunda değildir.

Gerekirse masa, mont ve top için büyük resimler hazırlayın. Resimleri ayrı yerleştirerek seçimleri anlaşılır hâle getirin. Gerçek nesne bulunması veya her gün aynı oyunun yapılması gerekmez.

Nesnenin adını birlikte belirleyin

Masayı gösterip «Buna ne diyorsun?» diye sorun. Çocuk «masa» veya bulunduğu bağlama göre başka bir ad kullanabilir. Karşılaştırmadan önce hangi sözcüğün söyleneceği üzerinde anlaşın.

Bir topa «oyuncak» demesi de mümkün. «Top» /t/, «oyuncak» /o/ ile başlar. Çocuğun cevabını yetişkinin aklındaki başka bir kelimeye göre değerlendirmeyin.

Çocuk nesneyi işaret ediyorsa yetişkin olası adı söyleyip doğrulayabilir. Anlaşılan sözcük iki kişi için de netleşince ilk ses sorusuna geçilir.

Kahvaltıda masa ve muz

Masayı ve muz resmini gösterin. «Masa, muz» deyin. İki sözcüğün başında /m/ duyulur. Çocuk isterseniz resimleri veya nesneleri sırayla gösterebilir.

«Başlangıçları aynı mı?» sorusuna evet, hayır, bir işaret veya sessizlik gelebilir. Sözcükleri tekrar söyleyin ve /m/ sesini kısa süre belirginleştirin. Çocuğun cevap üretmesi etkinliğin zorunlu koşulu değildir.

Masa bir eşya, muz bir yiyecektir. Anlamları farklı olsa da söylenen adları aynı sesle başlar. Kahvaltı hazırsa konuşmayı burada bitirip yemeğe geçebilirsiniz.

Kısa bir kahvaltı konuşması

Yetişkin: «Masa. Başta /m/ duyuyorum. Muz sözcüğünü dinleyelim.» Çocuk: «Muz da /m/.» Yetişkin: «Evet, iki sözcük /m/ ile başlıyor.» Çocuk isterse iki resmi yan yana koyabilir.

Çocuk «bilmiyorum» derse yetişkin iki sözcüğü bir kez daha söyler ve başlangıcı modeller. Yeni bir cevap istemeden devam etmek de mümkündür.

Çocuk muz için yardım istiyorsa önce bu ihtiyaca karşılık verin. Ses oyunu, yiyeceğe veya yetişkin desteğine erişimin önünde bir engel olmamalıdır.

Giyinirken mont ve masa

Montu gösterin ve çocuğun kullandığı adı sorun. «Mont» üzerinde anlaşırsanız masa ile karşılaştırın: «mont, masa». İki sözcük /m/ ile başlar.

Çocuk «ceket» diyorsa onun başlangıcını dinleyebilirsiniz veya bu turda «mont» adını kullanmayı önerebilirsiniz. Aynı giysi farklı sözcüklerle adlandırılabilir; ses seçilen adın söylenişine bağlıdır.

Çocuk hemen giyinmek istiyorsa montu verin ve karşılaştırmayı erteleyin. Bir ihtiyacı karşılamak doğru ses cevabına bağlı değildir.

Oyun sırasında top ve tarak

Bir top resmi ile tarak resmini gösterin. Adlarda anlaşın ve «top, tarak» deyin. Türkçede bu sözcükler /t/ ile başlar. Gerçek tarak kullanmak gerekmiyorsa resim yeterlidir.

Çocuk topa «oyuncak» derse «oyuncak» sözcüğünü /o/ başlangıcıyla ele alın veya «top» adını birlikte seçin. Aynı nesneye ilişkin farklı adlar farklı ses soruları oluşturur.

Çocuk topla oynamak istiyorsa nesneyi oyundan ayırmak zorunlu değildir. Bir kez adı söylemek veya karşılaştırmayı başka bir zamana bırakmak yeterlidir.

İki seçenekle karşılaştırma

Masa ve top resimlerini açık bırakın. «Hangi sözcük /m/ ile başlıyor?» diye sorun. Adları sorudan önce ve gerekirse tekrar söylerken kartları gösterin.

Çocuk masayı seçerse «Masa /m/ ile başlıyor» diye somut ilişkiyi söyleyin. Topu seçerse «Top /t/, masa /m/ ile başlıyor» diye iki sözcüğü karşılaştırın.

Çocuk yeniden seçmek istemezse yetişkinin modeliyle turu bitirin. Aynı soruyu destek eklemeden defalarca sormak gerekli değildir.

Anlam ve ses farklı ilişkilerdir

Muz ve elma ikisi de meyvedir; çocuk onları bu nedenle eşleştirebilir. Türkçe «muz» /m/, «elma» /e/ ile başlar. Anlam ilişkisini kabul edip ses sorusunu ayrı bir adım olarak sunun.

Masa ve muz farklı nesnelerdir ama adları /m/ ile başlar. Bir nesne bir grupta anlamına, başka bir grupta sözcüğünün sesine göre yer alabilir.

«Neye göre seçtin?» sorusu çocuğun düşüncesini anlamaya yardım eder. Sonra hangi başlangıç seslerini karşılaştırdığınızı açıkça söyleyin.

Renk ve konum

Mavi masa resmiyle mavi top resmi renk bakımından eşleşebilir. Sözcükleri söylediğinizde başlangıçları /m/ ve /t/ olarak farklıdır. Her iki gözlem kendi sorusu için değerlidir.

Kartları çocuğun gözü önünde yer değiştirin. Masa sağdan sola geçse de seçilen «masa» sözcüğünün ilk sesi değişmez. Çocuk eski konumu gösterirse yeni yerdeki resmi birlikte adlandırın.

İlk turda çok fazla renkli kart kullanmayın. İki anlaşılır seçenek çocuğun ses kuralını fark etmesini kolaylaştırır.

Ses ve harf adı

«Masa» sözcüğünün başındaki /m/ konuşma sesidir. M harfinin adı farklı bir bilgidir. Çocuk harfi biliyorsa bu bilgiyi duyduğunuz sesle ilişkilendirebilirsiniz; harfi bilmesi gerekmez.

«Top» sözcüğünün ilk sesi /t/ kısadır. Harf adı «te» ek bir ünlü içerir. İlk sesi modellemek için sözcüğü doğal biçimde söylemek ve başını belirginleştirmek yeterlidir.

Yazılı kartlar çocuğun ilgisini çekiyorsa daha sonra eklenebilir. Önce hangi sözcüğü duyduğunuzu ve hangi sesi karşılaştırdığınızı belirleyin.

Çocuk bütün sözcüğü söylerse

«İlk ses nedir?» sorusuna «masa» cevabı gelebilir. Yetişkin «Masa. Başta /m/ duyuyorum» diyerek ses örneği verir.

Çocuk sesi tek başına üretmek zorunda değildir. Yetişkin /m/ söylediğinde masa resmini seçebilir veya bir simge gösterebilir. Seçilen adı tekrar etmek yanıtın anlaşılmasına yardım eder.

İşaret belirsizse kartları ayırın ve «Masayı mı gösteriyorsun?» diye doğrulayın. Cevap için çocuğun alışık olduğu yöntemi kullanın.

Sözcüğün ortasındaki sesi fark ederse

Çocuk «masa» içinde /s/ sesini duyup ilk ses olarak söyleyebilir. Sözcüğü doğal biçimde yeniden söyleyin ve baştaki /m/ sesine dikkat çekin.

«Su» sözcüğüyle /s/ başlangıcını ayrı bir örnek olarak gösterebilirsiniz. Bu karşılaştırma ilk sesin sözcük içinde duyulan herhangi bir ses olmadığını somutlaştırır.

Çocuk devam etmek istemezse bir ortak örnekle bitirin. Bütün sözcükleri seslerine ayırmak bu etkinliğin şartı değildir.

Kolaylaştırma

Önce tek bir masa resmi kullanın. Yetişkin adı söyler ve /m/ sesini modeller. Çocuk dinler, bakar veya gösterir.

Sonra top resmini ekleyip iki adı tekrar edin. «Hangisi /m/ ile başlıyor?» sorusu açık seçeneklerle sorulur. Gerekirse yetişkin masa kartını gösterir.

İpucu çocuğun erişimini destekliyorsa sonraki turda da kullanılabilir. Yardımı hemen kaldırmak zorunlu değildir.

Uygun olduğunda yeni sözcük

Çocuk /m/ ile başlayan «makas» sözcüğünü önerebilir. Yetişkin «masa, makas» der ve başlangıçları kontrol eder. Makasa dokunmak gerekli değildir; resim veya konuşulan sözcük yeterlidir.

Çocuk «kapı» önerirse /k/ ve /m/ başlangıçlarını karşılaştırın. Kapı farklı bir ses örneği olarak kalabilir. Yeni bir sözcük bulmak istemiyorsa bilinen çifte dönün.

Serbest öneri, görünür iki seçenekten daha fazla sözcük hatırlamayı gerektirebilir. Zor gelirse kartlara geri dönmek uygun bir uyarlamadır.

Bir notla koşulları hatırlamak

Örnek not: «Kahvaltı; masa ve muz; yetişkin iki sözcüğü söyledi; çocuk masa kartını gösterdi». Kullanılan sözcükler, verilen yardım ve yanıt birlikte kaydedilir.

Çocuk topa «oyuncak» demişse bu adı not edin. Böylece neden /o/ sesinin konuşulduğu anlaşılır. Yanıt biçimi de söz, işaret veya cihaz seçimi olarak belirtilebilir.

Tek bir oyun gelişim tanısı değildir. Ortamın sesi, kelimenin tanıdıklığı ve desteğin türü yanıtı etkiler. Not, sonraki anlaşılır fırsatı hazırlamak içindir.

Kahvaltıda iki adın anlamı

Masayı gösterip «Buna masa diyoruz» deyin. Muz resmini veya uygun bir muzu gösterip çocuğun hangi adı kullandığını sorun. Çocuk her iki sözcüğü tanıyorsa başlangıçlarını dinlemeyi teklif edin.

«Masa» ve «muz» farklı şeyleri anlatır. Çocuk «Biri yenir, biri yenmez» diyebilir. Bu gözlemi kabul edin ve ardından iki adın başında /m/ duyulduğunu gösterin.

Çocuk yemekle ilgileniyorsa soruyu bırakın. Günlük an bir davettir; kahvaltının tamamlanması için ses yanıtı istenmez.

Çocuk farklı bir ad seçtiğinde

Muz resmi için çocuk «meyve» sözcüğünü kullanırsa onun başını dinleyin. «Meyve» de /m/ ile başlar, ancak söylediğiniz sözcük değişmiştir. Notta çocuğun gerçek adını yazın.

Top için «oyuncak» seçilirse ilk ses /o/ olur. «Top» demesini istiyorsanız bunu açıkça teklif edin ve çocuğun kabul edip etmediğini görün. Yetişkinin kendi içinden farklı bir ad kullanması yanıtı belirsizleştirir.

Her örnekte sorulacak şey aynıdır: «Hangi sözcüğü söyledik ve başında ne duyduk?» Resim yalnızca ortak dikkati destekler.

Bir ses, iki görünür seçenek

Masa ve top kartlarını aralıklı koyun. Yetişkin iki adı söyler ve «Hangisi /m/ ile başlıyor?» diye sorar. Çocuk kartı hareket ettirebilir, gösterebilir veya bir simge seçebilir.

Masa seçilirse «Masa /m/ ile başlıyor» deyin. Top seçilirse her iki adı tekrar dinleyin: «Masa /m/, top /t/». Çocuk isterse yeniden seçer.

Kartları gösterirken yalnızca cevap beklenen karta bakmak veya onu itmek istemeden ek ipucu verebilir. Yardım sunacaksanız bunu açıkça yapın: «Şimdi masayı gösteriyorum ve adını tekrar söylüyorum».

Montu giyme ihtiyacı

Çocuk dışarı çıkmak için montunu istediğinde giysiyi verin veya giyinmesine yardım edin. Ses karşılaştırması istenirse mont giyildikten sonra da yapılabilir.

«Mont» ve «masa» sözcüklerini söyleyip /m/ sesini dinleyin. Çocuk dışarı çıkmakla meşgulse bir soru sormadan yalnızca adı söylemek veya oyunu atlamak mümkündür.

Düzenli bir etkinlik olması, günlük ihtiyacın bekletilmesini gerektirmez. Çocuğun katılma isteği ve kullandığı ad her fırsatta yeniden kontrol edilebilir.

Bir giysi için iki ad

Çocuk giysiye «ceket» diyorsa «ceket» sözcüğünün başlangıcını inceleyin. Yetişkinin «mont» için beklediği /m/ sesi bu farklı adın cevabı değildir.

İki kişi «Bu turda mont sözcüğünü kullanalım» diye anlaşırsa masa ile /m/ karşılaştırması yapılabilir. Çocuk başka adı tercih ediyorsa kendi sözcüğüyle ayrı örnek arayabilirsiniz.

Not almak istiyorsanız kullanılan adı yazın. Aynı nesneyle farklı sözcükler kullanılması, gözlenen sesin neden değiştiğini açıklar.

Topla oynarken sözcüğü duymak

Çocuk topu elinde tutarken yetişkin «Top /t/ ile başlıyor» diyebilir. Çocuk başka bir şey yapmak istiyorsa topu geri istemek veya oyunu durdurmak gerekmez.

Çocuk ilgilenirse tarak resmini gösterip «top, tarak» diye karşılaştırın. İki sözcüğün başında /t/ duyulur. Tarak gerçek olarak kullanılmak zorunda değildir.

Çocuk «oyuncak» adını seçerse «oyuncak» sözcüğünü dinleyin. Ses, topun biçiminden değil söylenen kelimenin başlangıcından belirlenir.

Bir sözcüğü tekrar duymak

Çocuk iki seçenek arasında kararsızsa yetişkin her resmi göstererek adını tekrar söyler: «masa, top». Sonra /m/ sorusunu yeniden sunar.

Kararsızlık sürerse yetişkin masa kartını gösterip /m/ başlangıcını modelleyebilir. Çocuk yalnız dinleyebilir veya isterse kendi seçimini yapabilir.

İpucunun türünü not edin: seçeneklerin tekrar edilmesiyle hazır kartın gösterilmesi farklı desteklerdir. Her ikisi de erişimi kolaylaştırabilir.

Farklı bir ses aramak

Çocuk masa ve muzla /m/ örneğini duyduktan sonra /t/ sesiyle ilgilenebilir. Top ve tarak resimlerini adlandırın ve iki sözcüğü dinleyin.

Masa bu grupta farklı bir başlangıç örneği olur. Çocuğun hangi sözcüğü söylediğini önce doğrulayın; «oyuncak» gibi başka bir ad farklı ses taşıyabilir.

Yeni ses aynı gün eklenmek zorunda değildir. Tanıdık iki sözcüğün açık karşılaştırması kendi başına tamamlanmış bir etkinliktir.

Bir kelime önerisini kontrol etmek

Çocuk /m/ için «mama» derse masa ile karşılaştırın: «masa, mama». İki sözcük /m/ ile başlar. Gerçek mama bulunması gerekmez.

Çocuk «kapı» derse «kapı, masa» deyin ve /k/ ile /m/ başlangıçlarını karşılaştırın. Kapı farklı ses için bir örnek olarak kalabilir.

Yetişkin bir öneriden emin değilse sözcüğü tekrar dinleyebilir veya daha sonra güvenilir bir kaynaktan kontrol edebilir. Belirsiz bir sonucu kesinmiş gibi sunmayın.

Bir resmin birden fazla eşleşmesi

Masa, muz ve mont sözcükleri /m/ ile başlar. «Hangisi /m/ ile başlıyor?» sorusuna bu üç karttan herhangi biri uygun olabilir.

Çocuk montu seçtiğinde yetişkinin masa kartını beklemesi diğer doğru cevabı geçersiz yapmaz. Seçilen sözcüğü söyleyip /m/ sesini doğrulayın.

İkinci bir örnek istenirse «Başka hangisi?» diye sorabilirsiniz. Çocuk istemiyorsa bir doğru örnekle bitirmek yeterlidir.

Söylenen ses ve yazılı harf

Çocuk M harfini gösterdiğinde «Bu harfi tanıyorsun. Masa sözcüğünün başında /m/ duyuyoruz» diyebilirsiniz. Harf görsel bir işarettir; ses konuşmada duyulur.

Çocuk harfleri tanımıyorsa resimler ve sözcükler yeterlidir. Harf kartı yalnızca ilgi ve erişim sağladığında eklenebilir.

Bütün harflerin adını sıralamak bu oyun için gerekli değildir. Soru bir kelimenin ilk sesine yöneliktir.

Bir resmin yerini değiştirmek

Masa ve top kartlarını açıkça yer değiştirin. «Masa şimdi nerede?» diye sorabilir, ardından adını söyleyebilirsiniz. Kartın yeri değişir; seçilen sözcüğün başlangıcı aynı kalır.

Çocuk eski yeri gösterirse oradaki resmi adlandırın ve masayı birlikte bulun. Bu, ses sorusundan önce konumla ilgili belirsizliği giderir.

Kartları gizlice değiştirmeye gerek yoktur. Bu günlük sürüm bellek sınavı değil, görünür örneklerle kısa bir ses karşılaştırmasıdır.

Çocuk yetişkine soru sorar

Çocuk bir resim seçip yetişkine ilk sesi sorabilir. İşaret veya cihaz mesajı da soru başlatabilir. Yetişkin seçimi doğrulayıp «Mont /m/ ile başlıyor» der.

Çocuk ikinci bir kart gösterirse ikisi birlikte söylenir ve başlangıçları karşılaştırılır. Yetişkin yanıtından emin değilse bunu belirtebilir.

Çocuğun soru soran rolü, aynı örnekleri başka bir yönden kullanmasını sağlar. Konuşulan bir cümle zorunlu değildir.

İlk ve son sesi karıştırmak

Çocuk «top» sözcüğünde sondaki /p/ sesini fark edebilir. «İlk sesi arıyoruz» deyip sözcüğü doğal biçimde söyleyin ve baştaki /t/ sesini gösterin.

Ardından «tarak» ile ilk sesleri karşılaştırabilirsiniz. Sözcüğün her sesini çözümlemek bu kısa oyunun hedefi değildir.

Çocuk son sesi ayrıca araştırmak isterse bu başka bir soru olabilir. Önce hangi konumun sorulduğunu açıkça belirtin.

Aile içinde farklı diller

Aynı nesnenin ailede başka bir dilde kullanılan adı olabilir. Çocuğun hangi sözcüğü söylediğini belirleyin ve o sözcüğün kendi telaffuzunu dinleyin.

Türkçe bir örnekteki sesi başka dildeki ada otomatik olarak aktarmayın. İki adı ayrı ayrı karşılaştırmak mümkündür; her seferinde hangi dildeki sözcüğün konuşulduğunu açıklayın.

Telaffuzdan emin değilseniz tanıdık bir örneğe dönün veya uygun bir kaynaktan kontrol edin. Çocuğun ailede kullandığı sözcük oyunda yer bulabilir.

Büyük resim ve erişilebilir seçim

Resimleri çocuğun görebileceği büyüklükte ve aralıkla koyun. Bakışla seçim yapıldığında yetişkin hangi karta yöneldiğini doğrulayabilir.

İletişim cihazında alışık olduğu sözcükleri veya seçim mesajlarını hazırlayın. Cevap için zaman bırakın; yetişkin doğrulanmamış bir seçimi çocuk adına tamamlamasın.

Göz teması veya belirli bir oturuş şart değildir. Çocuğun sözcüğü duyabilmesi ve seçimini iletebilmesi için gerekli destek önemlidir.

Bir yardımın neyi değiştirdiği

Yetişkin yalnızca iki adı tekrar ederse çocuk seçimi kendisi yapabilir. Yetişkin masa kartını gösterirse seçim daha güçlü bir görsel ipucuyla yapılır.

Kısa notta bu farkı yazın: «Adlar tekrarlandı» veya «doğru kart gösterildi». İki gözlem farklı koşullarda gerçekleşmiştir.

İpucunu hemen kaldırmak gerekmiyor. Çocuğa erişim sağlayan destek, bir sonraki günlük karşılaşmada yeniden sunulabilir.

Bir gün sonra aynı örnek

Başka bir kahvaltıda masa ve muz resimlerini tekrar gösterin. Önce adları anlaşarak belirleyin, ardından /m/ başlangıcını dinleyin.

Çocuğun önceki cevabı hatırlaması şart değildir. Yetişkin aynı modeli yeniden verebilir veya çocuğun önerdiği başka bir sözcüğü inceleyebilir.

Ortam, kullanılan kelimeler veya yardım değişirse not edin. Tek bir günlük fark, çocuğun genel becerisi hakkında kesin bir sonuç oluşturmaz.

Oyun bitişi

Seçilen bir çifti tekrar söyleyin: «Masa, muz. İkisi /m/ ile başlıyor.» Çocuk dinleyebilir, iki kartı gösterebilir veya başka bir etkinliğe geçebilir.

Yeni bir örnek önerilirse adını ve başlangıcını kontrol edin; ancak çocuğun ilgisi bittiğinde aramayı uzatmayın.

Günlük işe dönün ve ihtiyaç duyulan yardımı sağlayın. Kısa bir ses karşılaştırmasının amacı yaşamı durdurmak değil, uygun olduğunda konuşulan bir ayrıntıyı fark etmektir.

Bir seçimden önce iki adı söylemek

Masa ve top resimlerini çocuğun önüne koyun. «Masa, top» deyip her resmi sırayla gösterin. Ardından hangi sözcüğün /m/ ile başladığını sorun. Adlar duyulmadan yapılan seçim başka bir göreve dönüşebilir.

Çocuk bir karta bakarsa yetişkin seçimi doğrular ve ilgili adı tekrar söyler. Belirsiz bir bakış varsa kartları uzaklaştırmak veya büyük resimler kullanmak yardımcı olabilir.

Çocuğun yanıtı sonrası seçilen sözcüğü ve ilk sesi birlikte kontrol edin. Tekrar denemek istemezse yetişkinin gösterdiği örnekle tur sonlandırılabilir.

Muz ve masa arasındaki iki ilişki

Muz masanın üzerinde durabilir; çocuk bu mekânsal ilişkiyi anlatabilir. «Evet, muz masanın üzerinde» deyin. Sonra farklı bir soru sorun: «Muz ve masa sözcükleri nasıl başlıyor?»

Sözcükler Türkçede /m/ ile başlar. Yer ilişkisi, ses ilişkisini ne doğrular ne de ortadan kaldırır. İki sorunun cevapları farklı özelliklere dayanır.

Çocuk yalnızca yerleşimle ilgileniyorsa ses sorusunu başka bir güne bırakın. Günlük iş sırasında konuşulan her ayrıntının bir sınava dönüşmesi gerekmez.

Yeni kart eklerken

Masa ve top biliniyorsa muz kartını eklemeden önce adı üzerinde anlaşın. Çocuk «meyve» diyorsa o sözcüğü kullanabilir veya birlikte «muz» demeyi seçebilirsiniz.

Kart eklendikten sonra üç adı sırayla söyleyin. Masa ve muz /m/ ile, top /t/ ile başlar. Çocuk bir veya iki uygun kart gösterebilir.

Üç seçenek fazla gelirse yalnızca masa ve muzu bırakın. Kart sayısının azalması, iki sözcüğün başlangıcını karşılaştırma hedefini korur.

Bir yanlış seçimi açıklamak

Çocuk /m/ sorusunda top kartını seçtiğinde yetişkin «Top /t/ ile başlıyor» der. Ardından «masa /m/ ile başlıyor» örneğini kartla birlikte gösterir.

Çocuk yeni seçim yapmak isterse süre verin. İstemiyorsa iki sözcüğü dinlemiş olmakla tur tamamlanabilir. Yanlış seçimin neden farklı olduğu söylenmiş olur.

Aynı resim için farklı ad kullanılmışsa önce adı netleştirin. Yetişkinin beklediği kelimeyle çocuğun söylediği kelime farklıysa ses cevabı da değişebilir.

Biri gösterir, diğeri söyler

İki kişi birlikte oynadığında biri başlangıç kartını seçer, diğeri aynı sesle başlayan bir sözcük arar. Örneğin biri masa der, diğeri muz resmini gösterir.

Bir yetişkin iki adı tekrar söyleyebilir ve seçimin doğrulandığından emin olur. Sonra iki kişi isterse rol değiştirir. Kartları taşımak istemeyen çocuk işaret ederek de seçim yapabilir.

Uygun ikinci örnek yoksa yeni kart ekleyin veya başlangıç sözcüğünü değiştirin. Sırf seçim yapılmış olsun diye farklı sesli bir sözcüğü eş olarak sunmayın.

Bir anlık gözlem yazmak

Kısa bir notta günün bağlamını ve kelimeleri belirtin: «Giyinirken mont ve masa; yetişkin adları söyledi; çocuk montu gösterdi». Bu, daha sonra hangi örneklerin kullanıldığını hatırlatır.

Çocuk başka bir ad seçmişse onu yazın. Ayrıca kartların açık olup olmadığı veya yetişkinin sesi önceden modelleyip modellemediği belirtilebilir.

Bu not çocuk hakkında genel bir puan değildir. Bir sonraki fırsatta neyin tanıdık ve erişilebilir olduğunu görmek için kullanılır.

Ses sorusu olmadan da katılmak

Çocuk yalnızca masa resmini gösterebilir ve yetişkin sözcüğü söyleyebilir. Karşılaştırma sorusu eklemek o an için gerekli değildir.

Bir sonraki fırsatta çocuk isterse muz resmini de seçer. İki adı duyup ilk sesleri birlikte dinleyebilirsiniz. İlk turdaki gösterme, sonraki konuşma için tanıdık bir başlangıç sağlar.

Katılımın biçimi aileye ve çocuğa göre değişir. Sessizlik veya başka bir etkinliğe geçmek istemesi otomatik olarak yanlış cevap değildir.

İki kısa fırsat planlamak

İlk fırsatta kahvaltı sırasında masa ve muz adlarını bir kez söyleyin. Çocuk isterse aynı başlangıcı gösterin. Yemek hazırsa konuşma burada bitebilir.

Başka bir gün giyinirken mont adını kullanın ve çocuğun ilgisi varsa masa ile karşılaştırın. Her iki sözcüğün /m/ ile başladığını birlikte dinleyin.

Bu sıra zorunlu bir günlük çizelge değildir. Bir örneği tekrarlamak veya oyunu tamamen ertelemek de ailenin seçeneğidir.

Yeni ortamda eski sözcük

Çocuk masa kartını başka odada gördüğünde önce ne dediğini sorun. Aynı adı kullanıyorsa /m/ başlangıcını tekrar dinleyin. Resmin başka bir yerde olması sözcüğü tek başına değiştirmez.

Yeni ortam gürültülü veya görsel olarak karmaşıksa çocuğun dikkat etmesi zorlaşabilir. Daha sakin bir yer veya tanıdık kart düzeni yardımcı olabilir.

Bir seçim yapılmazsa bunu genel bir beceri kaybı olarak yorumlamayın. Önce adın, ortamın ve sunulan desteğin ne olduğunu gözlemleyin.

Son kontrol ve devam

Bulduğunuz iki sözcüğü sırayla söyleyin ve her birinin başını dinleyin. «Masa, muz» örneğinde /m/ ortaktır. Resimler varsa seçilenleri gösterin.

Farklı bir örnek için «top» sözcüğünü söyleyip /t/ başlangıcını karşılaştırabilirsiniz. Çocuk istemezse bu ek adımı atlayın.

Sonra malzemeleri kaldırın veya günlük işe dönün. Bir sonraki oyun, ailenin ve çocuğun uygun bulduğu zamanda yeniden açık adlandırmayla başlayabilir.

Çocuk kartları kendisi seçmek isterse iki büyük resmi önüne koyun. Birini gösterdiğinde yetişkin adı tekrar eder ve seçimi doğrular. Sonra aynı sesle başlayan başka bir söz aramak isteyip istemediğini sorar.

Yetişkinin sunduğu yardımın düzeyini çocuğun yanıtına göre ayarlayın. İki sözcüğü tekrar etmek, kartı göstermek veya sadece beklemek farklı seçeneklerdir. Hiçbiri yemeğe ya da giysiye erişimin koşulu hâline getirilmez.

Başka bir gün çocuk yeni bir sözcük seçerse yetişkin önce onun hangi nesneyi veya anlamı kastettiğini anlar. Ardından sözcük doğal biçimde söylenir ve başlangıcı bilinen örnekle karşılaştırılır. Anlaşılmayan bir adı tahmin ederek sonuç çıkarmak yerine açıklama veya tanıdık bir resim kullanılabilir.

BrainHunters üzerinde devam edin

Açık nesnelerle ilk karşılaştırma için evdeki nesnelerle ilk ses oyunlarına bakabilirsiniz. Günlük andan bağımsız kısa bir örnek kurmak da mümkündür.

Çocuk duyduğu sesi yazılı işaretle ilişkilendirmek isterse harfler bölümünü birlikte inceleyin. Konuşma seslerini dinlemek için bütün harfleri bilmesi gerekmez.