İki sırada beşer kutu bulunan bir çerçeve düşünün. Üst sıranın beş kutusu dolu, alt sırada da iki pul var. Toplam yedi pul görülür; üç kutu ise boştur. Onluk çerçeve, bir miktarı saymak ve onu beş ya da onla ilişkilendirmek için kullanılabilir. Çocuk pulları yerleştirerek, işaret ederek veya bir arkadaşına yön vererek katılabilir.

Çerçeveyi ve oyunun sınırlarını hazırlayın

Bir kâğıda iki sıra hâlinde beşer kutu çizin. Böylece her sırada beş, çerçevenin tamamında on kutu bulunur. Kutuları içlerine birer büyük pul, karton parçası veya başka uygun bir nesne sığacak kadar geniş hazırlayın. Yetişkin, nesnelerin çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına uygunluğunu ve gerekli gözetimi sağlar. Küçük parçalar yerine büyük kartlar kullanılabilir.

Kutuların sınırları belirgin olsun. Görsel kontrast, kalın çizgi veya uygun bir kabartma sınır, bazı çocukların düzeni takip etmesini kolaylaştırabilir. İki sıranın ayrımını göstermek için aralarına boşluk bırakın. Çocuk nesneleri tutmak istemiyorsa seçimlerini gösterebilir; yetişkin veya oyun arkadaşı pulları onun yönlendirmesiyle yerleştirebilir.

Başlangıç için şu kural üzerinde anlaşın: Her kutuda en fazla bir pul olacak. Böylece dolu kutu sayısı, kutulardaki pul sayısına eşittir. Bir kutuya iki pul üst üste konulursa bu eşitlik bozulur; örneğin bir dolu kutuda iki pul bulunabilir. Böyle bir durum olursa çocuğa birlikte sayılabilecek iki ayrı soru sunun: ‘Kaç kutu dolu?’ ve ‘Kaç pul var?’

Yerleştirme sırası da ortak bir anlaşmadır. Bu yazıdaki örneklerde önce üst sıra soldan sağa doldurulur, sonra alt sıraya geçilir. Başka bir düzen de aynı miktarı gösterebilir; ancak beş ve birkaç tane daha ilişkisini görmek için seçtiğimiz düzen kullanışlıdır. Kuralı çocuğa gösterin, ardından değiştirmek isterse yeni düzenin nasıl okunacağını birlikte konuşun.

Çerçeve çocuğun bütün dikkatini gerektiren uzun bir çalışma olmak zorunda değildir. Bir miktarı yerleştirmek, incelemek ve pulları kaldırmak tek başına bir oyun olabilir. Çocuk ara vermek, yalnızca izlemek ya da başka bir düzen kurmak isteyebilir. Sayıları belli bir hızda söylemesini veya bütün örnekleri aynı gün tamamlamasını beklemeyin.

İlk bakışta iki sıralı düzen karmaşık gelirse yalnızca bir beşli sıra kullanın. Birkaç pulu yerleştirip kalan boş kutuları gösterin. İkinci sıra daha sonra eklenebilir; ilk sırayla yapılan çalışma tamamlanmış bir deneyimdir. Sıraların büyüklüğü veya kartların rengi değil, kutuların ve pulların ilişkisi üzerinde durun.

Yediyi beş ve iki olarak yerleştirin

Önce üst sıranın beş kutusuna birer pul koyun. Pulları yerleştirirken birden beşe kadar sayabilir veya sıra tamamlandığında hepsini gösterebilirsiniz. Sonra alt sıranın ilk iki kutusuna birer pul ekleyin. Üstte beş, altta iki pul vardır; birlikte yedi eder. Kutuların her birinde en fazla bir pul bulunduğu için yedi kutu doludur.

Çocuğa ‘Kaç pul var?’ diye sorarken bütün çerçeveyi işaret edin. İster tüm pulları tek tek saysın, ister dolu üst sırayı beş olarak kabul edip alt sıradaki ikiyi eklesin. İkinci yaklaşım yediyi beş ve iki olarak görür: 5 + 2 = 7. Simgeleri kullanmak zorunlu değildir; pullarla gösterme veya sözcükle anlatma da aynı düzeni açıklayabilir.

Ardından farklı bir soru sorun: ‘Kaç kutu boş?’ Üst sırada boş kutu yok, alt sırada üç kutu boş kalmıştır. Dolu yedi kutu ile boş üç kutu birlikte on kutuyu oluşturur: 7 + 3 = 10. Boş kutular pul değildir. Çocuk yedi yanıtını verirse hangi soruyu yanıtladığını birlikte kontrol edin; yedi dolu kutu, üç boş kutu vardır.

Üç boş kutuyu sayarken yalnızca boş yerleri gösterin. Bir partner dolu kutuları örtmeden işaret edebilir, diğeri boşları sayabilir. Sonra rolleri değiştirmek isteyip istemediklerini sorun. Çocuk ‘Üç tane daha gerek’ diyorsa bu, seçilen düzende çerçeveyi doldurmak için üç pul gerektiği anlamına gelir; masada zaten kaç pul bulunduğunu ayrıca belirlemek gerekir.

Yedi pulun başka yerleşimleri de mümkündür. Örneğin üst sırada dört, alt sırada üç pul bulunabilir; her kutuda bir pul olduğu sürece toplam yine yedidir. Bu düzen 4 + 3 ilişkisini gösterebilir. Ancak artık üst sıra tamamen dolu olmadığı için ‘beş ve iki’ görünümü doğrudan aynı biçimde elde edilmez. Yerleşim kuralı ile miktarı birbirinden ayırın.

İki pulu kutular arasında taşırken hiçbirini eklemez veya çıkarmazsanız toplam pul sayısı değişmez. Ancak bir pulu çerçevenin dışına koyarsanız çerçevenin içindeki sayı azalır. Çocuğa hangi alanı saydığınızı açıkça söyleyin: çerçevenin içi, masanın tamamı veya yalnızca bir sıra farklı gruplardır.

Sıfırdan ona kadar miktarlar kurun

Boş çerçevede sıfır pul ve on boş kutu vardır. Çerçevenin kendisi bir nesne olarak masadadır; sıfır, içindeki pul miktarını anlatır. Bir pul ilk kutuya konulduğunda bir kutu dolar ve dokuz kutu boş kalır. Pul tekrar çıkarılırsa çerçevede sıfır pul bulunur; çıkarılan pul masada kalabilir.

Üst sıraya sırasıyla iki, üç, dört ve beş pul yerleştirerek değişimi inceleyin. Her yeni pul bir boş kutuyu doldurur. Örneğin üç pul varken yedi kutu boştur; dördüncü pul eklenince dört dolu, altı boş kutu olur. Sayarken her kutuyu yalnızca bir kez gösterin. Çocuk sırayı kendi yönlendirdiğinde yetişkin pulları onun isteğiyle hareket ettirebilir.

Beş pul üst sırayı tamamlar ve alt sıradaki beş kutu boş kalır. Alt sıraya bir pul eklemek altıyı, iki pul eklemek yediyi gösterir. Üç pul eklenirse sekiz, dört pul eklenirse dokuz olur. Her durumda üst sıradaki beşin yanında alt sıradaki miktarı ayrı ayrı gösterebilirsiniz. Bu düzen, beşin üstündeki sayıları daha önceki bir miktarla ilişkilendirmeye yardımcı olur.

İki sıranın da bütün kutularına birer pul konulduğunda toplam on pul vardır ve boş kutu kalmaz. Beş üstte, beş altta olduğu için 5 + 5 = 10 yazılabilir. Bir pul çıkarılırsa dokuz pul kalır ve bir kutu boşalır. Çıkarılan pulun nerede olduğunu gösterin; ‘çerçevede dokuz var’ ile ‘masada toplam kaç pul var’ sorularının yanıtları aynı olmak zorunda değildir.

Miktarı tahmin ettikten sonra kontrol etmek mümkündür ama tahmin zorunlu değildir. Yetişkin bir düzen kurup çocuğa inceleme süresi verebilir, ardından ‘Nasıl kontrol edelim?’ diye sorabilir. Tek tek saymak, dolu bir beşliyi kullanmak veya partnerden işaret etmesini istemek seçenekler arasındadır. Çocuğun yanıtı gösterme biçimi konuşma gerektirmeyebilir.

Bir sayının hızlıca tanınması her düzen için beklenmemelidir. Beş pul bir sırada yan yana yerleştirildiğinde tanıdık görünebilir; aynı beş pul çerçevenin farklı yerlerine dağıtıldığında tek tek saymak daha kullanışlı olabilir. Hız yerine, hangi kutuların sayıldığına ve sonucun nasıl kontrol edildiğine odaklanın.

Dolu kutularla boş kutular arasındaki ilişki

Çerçeve on kutudan oluştuğu ve her kutu ya dolu ya boş olduğu için, dolu ve boş kutuların toplamı her zaman ondur. Üç kutu doluysa yedi kutu boştur; altı doluysa dört boş kalır. Bu ifadeler kutular için geçerlidir. Her dolu kutuda tam bir pul olduğu kuralını kullanmıyorsanız pul sayısı ayrıca incelenmelidir.

Örneğin altı pulu seçilen sırayla yerleştirin: üstte beş, altta bir pul. Alt sırada dört boş kutu görünür. Çocuğa ‘Onu tamamlamak için kaç boş yere pul koyabiliriz?’ diye sorabilirsiniz. Dört pul eklenirse bütün kutular dolar. Sonucu yalnızca söylemek yerine dört boş kutunun her birini işaret etmek veya doldurmak kontrol sağlar.

Sekiz pulda üst sırada beş, alt sırada üç pul bulunur; iki kutu boştur. Dokuz pulda bir kutu boştur. Bu örnekleri bir yarışa dönüştürmeden karşılaştırın: sekizden dokuza bir pul eklenince boş kutu sayısı ikiden bire düşer. Onuncu pul eklendiğinde boş kutu kalmaz. Her adımda bir pulun gerçekten eklendiğini göstermek önemlidir.

Boş kutuları bir renkle, dolu kutuları başka bir renkle işaretlemek isterseniz rengin ne anlama geldiğini baştan belirleyin. İki renk kullanılmıyorsa dolu kutuları gerçek pullarla, boşları dokunulabilir sınırlarla ayırt etmek mümkün olabilir. Bir kartın rengi değişti diye gerçek pul sayısı kendiliğinden değişmez; temsil ile nesne arasındaki bağlantıyı birlikte kurun.

‘Üç kutu boş’ ifadesini ‘üç pul var’ diye okumamaya dikkat edin. Çocuk boşlukları sayarken aslında mevcut olmayan pulları değil, dolmamış yerleri sayar. İsterseniz üç boş yere üç ayrı pul yerleştirip önceki ve sonraki durumu karşılaştırın: önce yedi pul ve üç boş yer, sonra on pul ve sıfır boş yer. Yeni pulların gerçekten nereden geldiği sahnede belirli olsun.

İki çerçeve arasında karşılaştırma yaparken her birinin ayrı bir onlu yapı olduğunu belirtin. İlk çerçevede yedi, ikincide üç pul varsa her birindeki boş yer sayısı farklıdır: sırasıyla üç ve yedi. İki çerçevedeki pulların toplamı on olsa da kutuların toplam kapasitesi yirmidir. İlk oyun için tek çerçevede kalmak daha anlaşılır olabilir.

Bir kutunun yarısı pulun altında görünüyorsa o kutu yine dolu kabul edilir; ancak pul iki kutunun sınırına taşmışsa hangi kutuya ait olduğu belirsizleşebilir. Pulu bir kutunun ortasına yerleştirmek veya daha büyük bir çerçeve çizmek karışıklığı azaltır. Amaç düzgün görünüm için baskı yapmak değil, dolu ve boş yerleri birlikte belirleyebilmektir.

Bir çerçevede yedi pul gösterilirken bir başka çerçevede altı pul gösteriliyorsa, birer kutuya yerleştirme kuralıyla dolu kutuların sayısı da yedi ve altıdır. İkinci düzen bir pul eklenerek yediye ulaşabilir. Bu karşılaştırma için çerçevelerin aynı sayıda kutu içermesi ve konumların açık olması gerekir; aksi hâlde dolu yerleri karşılaştırırken farklı kapasite de dikkate alınmalıdır.

Dört kısa oyunla aynı çerçeveyi keşfedin

İlk oyunda bir kişi miktarı seçer, diğeri çerçeveyi kurar. Örneğin seçen kişi ‘dört pul’ der veya dört pulu gösterir. Arkadaşı üst sıranın dört kutusuna birer pul koyar. Birlikte dolu kutuları işaret ederek sonucu kontrol ederler. Daha sonra isterlerse görev değiştirirler. Çocuk sayıyı söylemek yerine pul seçebilir; arkadaşının doğru anladığını onaylayabilir veya yerleşimi düzeltebilir.

İkinci oyunda yetişkin altı pulu yerleştirir ve ‘Bunu nasıl gördün?’ diye sorar. Çocuk hepsini sayabilir veya üstte beş ve altta bir olduğunu gösterebilir. Yanıtı sözle açıklamak istemezse iki grubu eliyle işaret etmesi yeterlidir. Yetişkin açıklama eklemeden önce çocuğun işaret ettiği yerleri doğrular; onun düşüncesini kendi beklediği yönteme zorla dönüştürmez.

Üçüncü oyunda yedi pullu çerçeve kısa süre incelenir, ardından istenirse bir kâğıtla örtülür. Çocuk kaç pul gördüğünü hatırlamaya çalışabilir; emin değilse örtüyü kaldırıp yeniden bakabilir. Bu bir hafıza sınavı olmak zorunda değildir. Görsel belleğe dayanmak uygun gelmiyorsa örtme adımını çıkarıp çerçeveyi açık bırakın. Aynı miktar, model görünürken de incelenebilir.

Dördüncü oyunda bir kişi çerçevede beş pul bırakır, diğer kişi onu ona tamamlamak için boş kutulara pul koyar. Beş kutu dolu ve beş kutu boş olduğu için beş pul daha gerekir. Yalnızca iki pul eklerseniz yedi dolu ve üç boş kutu oluşur; oyun tamamlanmış sayılmak zorunda değildir. İkinci kişi devam etmek, durmak veya sonucu yeniden saymak isteyebilir.

Bu oyunların her biri farklı bir soru sorar: bir miktarı kurmak, var olan miktarı açıklamak, daha önce görüleni kontrol etmek veya boş kutuları doldurmak. Çocuğun birinde rahat, diğerinde desteğe ihtiyaç duyması mümkündür. Oyunları sırayla geçilmesi gereken aşamalar gibi sunmayın. Tanıdık bir düzeni tekrar seçmek de çocuğun kendi yöntemini kullanmasına fırsat verir.

Oyuncuların kullandığı kuralları başta duyulur ya da görülebilir hâle getirin. Örneğin her kutuya bir pul konulacağı ve önce üst sıranın doldurulacağı söylenebilir. Çocuk bu kuralı değiştirirse yeni yerleşimi birlikte inceleyin. Amaç, beklenmeyen bir düzeni hemen düzeltmek değil; kaç pul bulunduğunu ve seçilen düzenin hangi ilişkileri görünür kıldığını anlamaktır.

Beşli sıra olmadan da aynı miktar farklı gruplara ayrılabilir. Altı pulu üçü üstte, üçü altta olacak şekilde yerleştirirseniz 3 + 3 = 6 ilişkisi görünür. Bu yerleşimde her sırada iki kutu boş kalır; toplam dört kutu boştur. Önceki soldan sağa doldurma anlaşmasıyla bu düzenin farklı olduğunu belirtin. Her iki düzen de altı pulu temsil eder.

Sekiz pulu dört sütuna ikişer tane yerleştirerek dört çift oluşturabilirsiniz. Her çiftte bir üst, bir alt pul bulunur; toplam sekiz pul yerleştirilir ve son sütundaki iki kutu boş kalır. Çocuk çiftleri tek tek gösterebilir veya bütün pulları sayabilir. Çift oluşturmak erişilebilir değilse aynı sekiz pulu başka bir düzenle kurmak mümkündür.

Çocuğa bir düzenin başlangıcını gösterip devamını seçme fırsatı verin. Üst sırada dört pul varken ‘Bir pul daha koyarsak ne olur?’ diye sorun. Pul eklendiğinde üst sırada beş, alt sırada sıfır pul vardır. Ardından alt sıraya bir pul koyarsanız toplam altı olur. Önce her hareketi ayrı gösterin; iki eklemeyi birden yapıp yalnızca sonuca odaklanmak ara durumu saklar.

Miktarı karşılaştırırken kullanılan sözcükleri açıklığa kavuşturun. ‘Alt sırada daha az var’ ifadesi, örneğin üstte beş ve altta iki pul bulunduğunda doğrudur; fark üçtür. ‘Üç boş kutu var’ ifadesi de aynı örnekte doğrudur. Ancak biri iki sıradaki pul sayılarının farkını, diğeri alt sıradaki boş yerleri anlatır. Bu örnekte sonuçların eşit olması, soruların her düzende aynı olduğu anlamına gelmez.

Toplama, çıkarma ve karşılaştırmayı görünür kılın

Üç pul yerleştirin, sonra aynı sırada iki boş kutuya iki pul ekleyin. Başlangıçta üç, eklenen grupta iki ve sonunda beş pul vardır. Farklı renk kullanıyorsanız renklerin ilk ve eklenen grubu gösterdiğini söyleyin; renk görmeye dayanmayan bir seçenek olarak eklenen pulların yerini veya dokusunu belirleyebilirsiniz. Toplamı kontrol etmek için bütün pullar yeniden sayılabilir.

Beş puldan iki pul çıkarırsanız çerçevede üç kalır. Çıkarılan iki pulu çerçevenin yanına koymak, başlangıçtaki beşi üç kalan ve iki çıkarılan olarak görmeyi sağlar. Soruyu açık tutun: ‘Çerçevede kaç pul kaldı?’ diye soruyorsanız dışarıdaki pullar kalan gruba dahil edilmez. 5 − 2 = 3 yazısı, istenirse bu hareketi kaydedebilir.

Dört puldan altı pula geçmek için iki pul eklenebilir. Önce dört kutuyu doldurun, ardından iki boş kutuya yeni pul koyun ve altıyı kontrol edin. Altıdan dörde dönmek için eklenen iki pul çıkarılabilir; ama çerçeveden hangi iki pulun çıkarıldığı önemli değildir, yeter ki başlangıçta altı olsun ve tam iki pul çıksın. Her iki durumda da değişen miktarı hareketle gösterin.

Beş pul ile yedi pulu aynı anda karşılaştırmak isterseniz iki ayrı çerçeve kullanabilirsiniz. Her ikisinde üst sıra dolu, yediyi gösteren çerçevede alt sırada iki pul daha vardır. Dolayısıyla yedi, beşten iki fazladır. İki çerçeve hazırlamak istemezseniz önce beşi kurup fotoğraf ya da çizimle kaydedin; ardından iki pul ekleyin ve iki durumu karşılaştırın.

Sayma, eşleştirme ve bildiği bir gruptan devam etme farklı yöntemlerdir. Çocuk altı pulun tümünü baştan sayabilir; başka biri dolu üst sırayı beş olarak kabul edip ‘altı’ diyebilir. Her iki yöntem de düzen doğru kurulduğunda aynı sonuca ulaşır. Çocuğun yöntemi göstermesine izin verin ve daha hızlı bir yolu zorunlu hedefe dönüştürmeyin.

Çerçeve, bütün matematik sorularını tek başına çözmez. Kutular küçükse nesneler sığmayabilir; yerleşim karışıksa gruplar arasındaki ilişki görünmeyebilir. İhtiyaca göre kutuları büyütmek, yalnızca beşli sıra kullanmak veya çerçeve yerine gerçek nesnelerle başlamak uygun olabilir. Araç, soruyu anlaşılır kıldığında yararlıdır.

Çerçevedeki sayıları çizim ve sözle kaydedin

Bir kâğıda iki sıra beşer kutu çizip dolu yerleri birer noktayla gösterebilirsiniz. Yedi pul için üstte beş nokta, altta iki nokta çizildiğinde üç kutu işaretsiz kalır. Her noktanın bir pulu temsil ettiğini başta belirtin. Çerçeve çizgileri, sıra numaraları veya açıklama yazıları pul olarak sayılmaz; yalnızca üzerinde anlaşılmış noktalar miktarı gösterir.

Gerçek pullardan biri kaldırıldığında eski çizim kendiliğinden değişmez. Yedi pullu durumdan bir pul çıkarıp çerçevede altı bıraktıysanız önceki çizim hâlâ yediyi kaydeder. İsterseniz ikinci bir çizim yapın veya ilkine ‘önce’ yazın. Çocuk hangi durumun gösterildiğini seçebilir. Böylece gerçek düzen ile kayıt arasındaki fark, birinin yanlış olması gerekmeden açıklanır.

İki çizim kullanırken okla yön belirtmek faydalı olabilir: yediden altıya giderken bir pul çıkarıldı; altıdan yediye giderken bir pul eklendi. Aynı iki görüntü farklı sıralarda kullanıldığında anlatılan hareket değişir. Okun anlamını çocuğa gösterin ve hangi kutunun değiştiğini işaret edin. Örtülü veya karışık bir çizimden eylemi kesin olarak çıkarmak her zaman mümkün değildir.

Sayı kartları kullanılacaksa kartı çerçevenin yanına koyun. Yedi dolu kutu için ‘7’ kartı, miktarı yazıyla ya da rakamla kaydeder; çerçeveye sekizinci pul eklemez. Çocuk kartı seçmek istemiyorsa yetişkin seçebilir veya kartı tamamen atlayabilirsiniz. Bir sayının sözlü adı, rakamı ve nesnelerle gösterimi farklı temsil biçimleridir.

Çocuk bir partnerine kendi kurduğu düzeni anlatabilir: ‘Üst sırada beş, alt sırada iki var.’ Partner pulları buna göre yerleştirir ve çocuk doğru anlayıp anlamadığını kontrol eder. Yalnızca ‘iki var’ denirse iki pulun hangi sırada olduğu anlaşılmayabilir; gerekli olduğunda konumu sormak iletişimi kolaylaştırır. Anlatım konuşma, işaret veya çocuğun alışık olduğu başka bir yolla yapılabilir.

Kaydın neyi göstermediğini de konuşabilirsiniz. Yedi dolu kutulu bir resim, pulların hangi sırayla yerleştirildiğini mutlaka göstermez. Aynı son düzen farklı hareketlerle kurulmuş olabilir. Önceki adımları hatırlamak önemliyse her aşamayı ayrı kaydedin veya gözlenen hareketi not edin. Resme yalnızca görünen bilgiyi yüklemek, tahmin ile gözlemi ayırmaya yardımcı olur.

Başka bir düzenle bu ayrımı kontrol edin: üstte dört, altta iki pul olsun. Üst sırada bir, alt sırada üç boş kutu; toplam dört boş kutu vardır. İki sıradaki pul miktarları arasındaki fark ise ikidir. Boş kutuların toplamı ile sıra miktarlarının farkı burada aynı değildir. Çocuk hangi soruyu araştırmak istediğini seçebilir; her iki sonuç gerçek yerleşim üzerinden doğrulanabilir.

Çerçeveye bakarak iki grup oluşturmak, gerçek hayattaki bütün nesneleri çerçeveye sığdırmayı gerektirmez. Örneğin masada yedi büyük kitap varsa çerçevedeki her pul bir kitabı temsil edebilir. Her kitaba bir pul karşılık geldiğini birlikte kontrol edin. Sonra pulları saymak kitapların sayısını gösterir. Bir pul iki kitabı temsil ediyorsa bu eşleştirme değişir ve yalnızca pul sayısını okumak yeterli olmaz.

Bir çocuğun kendi yaptığı işaretler yetişkinin alıştığı sembollerden farklı olabilir. Bir kutudaki küçük çizgi bir pulu temsil ediyorsa bunu yanında not edin. Çocuk aynı kutuya iki çizgi koyarsa, birer pul kuralını kullanıp kullanmadığını sorun. Çizgiler iki ayrı pulu gösteriyorsa dolu kutu sayısı ile pul sayısı farklılaşır. Tanımı birlikte netleştirmek yanlış anlaşılmayı azaltır.

Düzeni bitirirken çocuğa hangi bölümü saklamak istediğini sorun. Bir çizim daha sonra aynı miktarı yeniden kurmak için kullanılabilir; pullar kutularına geri konulabilir. Başka biri kayda bakacaksa her işaretin neyi temsil ettiğini ve sayının hangi ana ait olduğunu eklemek yararlıdır. Çocuk paylaşmak istemezse kayıt evde kalabilir veya oyun sonunda kaldırılabilir.

Çocuğun seçimini izleyin ve oyunu tamamlayın

Çocuk iki pulu aynı kutuya koyarsa önce kurulan düzeni inceleyin. Belki her pulun ayrı kutuya konulacağını duymamıştır veya kendi oyununda üst üste koymayı seçmiştir. Onun düzeninde kaç pul ve kaç dolu kutu olduğunu ayrı ayrı sayabilirsiniz. Ardından isterse birer pul kuralını deneyin. Farklı bir düzen kurmak, tek başına düşüncenin yanlış olduğu anlamına gelmez.

Yönerge uzun geldiyse tek adım verin: ‘Bir pul koymak ister misin?’ Sonra çerçeveye birlikte bakın. Çocuk pulu gösterip yetişkinden yerleştirmesini isteyebilir; kararını iletişim cihazıyla da bildirebilir. Bir yetişkin kararı doğru anlayıp anlamadığını sorar ve çocuğun düzeltmesine fırsat verir. Nesneyi hareket ettirme biçimi, matematiksel düşüncenin tek göstergesi değildir.

İki kişiyle oynarken biri miktarı seçebilir, diğeri pulları yerleştirebilir; sonra isteyenler görev değiştirebilir. Yerleştiren kişi seçilen miktarı kontrol ederken ortağına açıklama ya da işaretle destek sunabilir. Birinin sürekli yalnızca izlemesi gerekiyormuş gibi davranmayın. Her oyuncunun karar verme, yardım isteme ve oyunu bırakma hakkı vardır.

Günlük bir bağlam seçmek isterseniz her kutuyu bir otobüs koltuğu gibi hayal edebilirsiniz. Yedi koltuk dolu, üç koltuk boşsa toplam on koltuk vardır. Bu bir modeldir; gerçek bir otobüste koltuk sayısı farklı olabilir. Hikâyeye yolcu eklediğinizde veya indirdiğinizde pulları gerçekten hareket ettirin ve hangi anı saydığınızı belirtin.

İsterseniz bir çizim ya da kısa not saklayın: ‘Üstte beş ve altta iki pulu gösterdi; boş kutuları birlikte saydık.’ Destek biçimini de yazmak sonraki daveti hazırlamaya yardımcı olabilir. Tek bir oyundan çocuğun genel matematik yeteneği hakkında kapsamlı sonuç çıkarmayın. Not tutmak zorunlu değildir ve oyun bir değerlendirmeye dönüşmek zorunda kalmaz.

Oyun sonunda pulları birlikte kaldırabilir veya çerçeveyi başka bir gün için saklayabilirsiniz. Çocuk bir kez daha yediyi göstermek isteyebilir ya da başka bir hikâyeye geçebilir. Seçimi takip edin; çerçevenin değeri çok sayıda örnek tamamlamakta değil, bir miktarı çocuğun erişebildiği bir biçimde incelemeye fırsat vermesindedir.

Bir sonraki buluşmada aynı miktarı farklı bir öyküyle göstermek mümkündür. Önceki oyunda yedi dolu koltuk varsa bu kez yedi kitap için yedi kutu seçilebilir. Temsil edilen nesneler değişse de her nesneye bir pul karşılık geldiğinde çerçevedeki pul sayısı yedidir. Çocuk öyküyü seçebilir veya yalnızca pullarla çalışmayı tercih edebilir. Yeni bağlamı tanıtmak için önce hangi nesnelerin sayıldığını birlikte belirleyin.

AKLINIZA TAKILABİLECEK BAZI SORULAR

Yararlı yanıtlar

Onluk çerçevede kaç kutu bulunur?

İki sırada beşer kutu olmak üzere toplam on kutu vardır. Başlangıçta yalnızca bir beşli sıra da kullanılabilir.

Yedi pul varsa kaç kutu boştur?

Her kutuda en fazla bir pul bulunuyorsa yedi kutu dolu, üç kutu boştur.

Pullar farklı kutulara yerleştirilebilir mi?

Evet. Aynı yedi pul farklı biçimlerde durabilir. Seçilen düzen bazı sayı ilişkilerini görmeyi kolaylaştırabilir.

Çocuk pulları kendi başına taşımak zorunda mı?

Hayır. İşaret edebilir, konuşabilir, iletişim aracını kullanabilir veya bir partnerden pulları seçtiği yerlere koymasını isteyebilir.

Küçük bir fikri maceraya dönüştürün.

Birlikte kısa bir etkinlik deneyin, ardından keşfinizi günlük yaşama taşıyın.

Sayılar ve sayma