Beş Yaşındaki Çocuklarla Türkçe Harf ve Sesler

Etkinliğe kısa bakış

Hedef: bazı harfleri tanıdık sözcüklerin sesleriyle ilişkilendirmek.

Malzemeler: büyük harf kartları ve açık resimler.

1. ilk sesi ayırmadan önce sözcüğü bütünüyle söylemek
2. uygun harf kartını resmin yanına koymak
3. aynı sesle başlayan ikinci bir sözcük bulmak

• Gözlenecek ayrıntı: harfin adıyla sözcükteki sesinin karıştırılıp karıştırılmadığı.
• Somut bir uyarlama: bir açık örnekle çalışmak ve I ile İ, O ile Ö, U ile Ü ayrımlarını korumak.

Tek bir hedefi diğer taleplerden ayırın

Asıl öğrenme fikri ile etkinliğin ek gerekliliklerini birbirinden ayırmak yararlıdır. Buradaki hedef şudur: bazı harfleri tanıdık sözcüklerin sesleriyle ilişkilendirmek. Yönergedeki sözcükleri anlamak, bir kartı tutmak, birkaç adımı hatırlamak ve yanıtı açıklamak farklı işlerdir. Bunlardan birindeki güçlük, temel fikrin anlaşılmadığını tek başına göstermez. Çocuk işaret edebilir, nesneyi taşıyabilir, çizebilir ya da konuşabilir. Düşüncesini en açık biçimde göstermesine izin veren yolu seçin.

Konuşma için şu örneği kullanabilirsiniz: M harfi masa sözcüğünün ilk sesiyle ilişkilendirilebilir. Örneğin amacı görünür bir ilişki kurmaktır; çocuktan ezberlenmiş bir cümle istemek değildir. Beklediğinizden farklı bir yanıt gelirse önce görevin yeterince açık olup olmadığını kontrol edin. Tanınmayan bir sözcük, belirsiz bir resim veya farklı bir bakış açısı sonucu değiştirebilir. Yararlı geri bildirim, çocuğun genel yeteneğini değerlendirmek yerine birlikte incelenebilecek belirli bir ayrıntıyı söyler.

Bu biçimin amacı

İlk keşif, karar sayısını artırmadan önce anlaşılır bir örnek oluşturur. İlgili malzemeler görünür kalsın; sözcük, işaret veya hareketle yanıt vermeye izin verin. Sonraki adımı bu yanıtı gördükten sonra seçin.

Gününüze sığan küçük bir başlangıç hazırlayın

Malzemeleri hazırlayın: büyük harf kartları ve açık resimler. Ayrı bir çalışma odası gerekmez. Önemli ayrıntıların görünmesi ve malzemelerin çocuğun kullanımı için uygun olması yeterlidir. Gerekli hazırlık ve gözetim yetişkinin sorumluluğundadır. Yalnızca seçilen karşılaştırmayı zorlaştıran eşyaları kenara alın; hazırlığı etkinliğin kendisinden büyük bir işe dönüştürmeyin. İlk adım şu olacaktır: ilk sesi ayırmadan önce sözcüğü bütünüyle söylemek.

Başlamadan önce küçük ve anlaşılır bir bitiş noktası belirleyin. Bu, tek bir karşılaştırma, küçük bir model ya da kısa bir sıra değişimi olabilir. Çocuk neye davet edildiğini ve bu turun ne zaman biteceğini bilmelidir. Daha kolay bir giriş için şu uyarlamayı kullanabilirsiniz: bir açık örnekle çalışmak ve I ile İ, O ile Ö, U ile Ü ayrımlarını korumak. Böylece hedef korunur, gereksiz bir engel azalır. Açlık, yorgunluk veya başka bir işe geçiş de katılımı etkileyebilir.

İlk öneri: fikri görünür hâle getirin

Şu hareketle başlayın: ilk sesi ayırmadan önce sözcüğü bütünüyle söylemek. Davetin anlaşılması için gereken kısmı gösterin, ardından çocuğa hareket etmesi için zaman verin. Çocuk malzemeye bakarken veya onu taşırken art arda sorular sormak görevi değiştirebilir. Başvuru örneği aynı kalır: M harfi masa sözcüğünün ilk sesiyle ilişkilendirilebilir. Kararsızlık olduğunda bütün yanıtı hemen vermek yerine ilgili ayrıntıya birlikte tekrar bakın ve çocuğun kendi denemesine yer bırakın.

Yetişkin olarak şu noktayı gözlemleyin: harfin adıyla sözcükteki sesinin karıştırılıp karıştırılmadığı. Bu, çocuğa yöneltilecek yeni bir sınav sorusu değildir. Kısa bir bekleme, daha tanıdık bir ifade veya açık bir işaret sonrasında neyin değiştiğine bakın. Yararlı bir not, yapılan hareketi ve sunulan desteği anlatır. Uzun olması gerekmez; tek bir yanıtı çocuğun kişiliği ya da gelecekteki başarısı hakkında kalıcı bir yargıya dönüştürmemelidir.

1. Ilk sesi ayırmadan önce sözcüğü bütünüyle söylemek.
2. Yeni bir yönerge eklemeden önce konuşma, işaret ya da hareket yoluyla yanıt bekleyin.
3. Gördüğünüz tek bir somut ayrıntıyı söyleyin ve bu kısa turu tamamlayın.

İkinci öneri: değişen koşulu açıkça anlatın

Sonraki seçenek şudur: uygun harf kartını resmin yanına koymak. İlk tura göre neyin değiştiğini ve hangi hedefin aynı kaldığını açıklayın. Çocuğun hem görünmez bir yeni kuralı tahmin etmesi hem de malzemeyi kullanması gerekmesin. Değişiklik fazla büyük gelirse önceki düzeni kısa süreliğine yeniden kurun. İki düzeni doğrudan karşılaştırmak, yeni talebi başlangıçtaki fikirden ayırmayı ve daha anlaşılır bir sonraki adım seçmeyi kolaylaştırır.

Geri bildirimi kontrol edilebilen ayrıntılara bağlayın: bir konum, söylenen sözcük, miktar ya da kişiler arasındaki hareket. Bu konu için örnek yine şudur: M harfi masa sözcüğünün ilk sesiyle ilişkilendirilebilir. Hız yarışı veya kardeş karşılaştırması eklemeyin. Çocuk yardım istediğinde görevin belirli bir bölümünü üstlenin, başka bir bölümünü ise onun katılımına açık bırakın. Böylece destek, bütün işi çocuğun yerine yapmak anlamına gelmez.

1. Uygun harf kartını resmin yanına koymak.
2. Ortak hedefi yeniden söyleyin: bazı harfleri tanıdık sözcüklerin sesleriyle ilişkilendirmek.
3. Sonucu örnekle karşılaştırın ve gerektiğinde ara verin.

İsteğe bağlı bir devam ve gerçek bir bağlantı seçin

İlgi devam ediyorsa şu seçeneği deneyebilirsiniz: aynı sesle başlayan ikinci bir sözcük bulmak. Bunu önceki adımları bitirmenin ödülü olarak değil, bir olasılık olarak sunun. Çocuğun ilk etkinlikle bağlantıyı fark edip etmediğini kontrol edin. Yeni sözcükler, malzemeler ve kurallar küçük bir değişikliği başka bir göreve dönüştürebilir. Böyle bir durumda devamı başka güne bırakmak, bugün yapılan anlaşılır ortak işi değersizleştirmez.

İlgili bir başlangıç için Örnek arayışı: Beş Yaşındaki Çocuklarla Türkçe Harf ve Sesler yazısına bakabilirsiniz. Başka bir düzenleme seçeneği de Kare ve dikdörtgenin ortak özellikleri içinde bulunur. Sonraki yazıyı ailenizin somut bir sorusuna göre seçin. Bağlantılar zorunlu bir liste ya da bütün çocukların aynı hızla tamamlaması gereken bir program değildir. Amaç çok sayıda sayfa veya görev biriktirmek değil, uygun bir öğrenme daveti bulmaktır.

Beklediğiniz gibi gitmediğinde neyi değiştirebilirsiniz?

Tur beklediğiniz gibi ilerlemiyorsa şu noktayı yeniden inceleyin: harfin adıyla sözcükteki sesinin karıştırılıp karıştırılmadığı. Yönergenin açıklığına, gereken karar sayısına ve malzemelerin kullanımına bakın. Bütün süreci yeniden sunmadan önce olası güçlüklerden birini değiştirin. Bu konu için doğrudan bir uyarlama şudur: bir açık örnekle çalışmak ve I ile İ, O ile Ö, U ile Ü ayrımlarını korumak. Değişikliği bir ceza ya da daha az değerli bir işe dönüş olarak değil, anlamayı kolaylaştıran destek olarak açıklayın.

Sonunda küçük bir gözlem saklayın: Çocuk ne yaptı, hangi yardım vardı ve bir sonraki denemede neyi korurdunuz? Tek bir yanıt kişiliği, zekâyı veya gelecekteki okul sonuçlarını bütünüyle anlatmaz. Bugün durmaya karar vermek de uygun olabilir. Koşullar ve ilgi elverdiğinde aynı hedef yeniden ele alınabilir: bazı harfleri tanıdık sözcüklerin sesleriyle ilişkilendirmek. Bunun için tanıdık bir örneğe dönmek mümkündür. Bu kararın başka ailelerin çalışma süresine benzemesi gerekmez.