Kâğıt halkanın içi ve dışı: Üç oyuncakla küçük bir hikâye

Hikâyeyi hazırlayın

Masaya büyük bir kâğıt halka koyun. Halka bir kâğıt şeritten oluşuyorsa iki ucunun birleştiğini ve ortada kapalı bir boş bölge oluşturduğunu birlikte kontrol edin. Bu etkinlikte şeridin çevrelediği boş bölgeyi «iç», şeridin dış tarafındaki masa yüzeyini «dış» diye adlandıracağız. Kâğıt şeridin kendisi sınırı temsil eder.

Üç güvenli oyuncak seçin. Tavşan, araba ve ayı yerine evdeki büyük figürler veya karton şekiller kullanılabilir. Her oyuncağın bütünü halkanın iç bölgesine sığabilecek kadar küçük, fakat katılan çocukların yaşı için güvenli olacak kadar büyük olması işinizi kolaylaştırır. Küçük parçalar ağza alınabiliyorsa daha büyük malzeme seçin ve gerekli gözetimi sağlayın.

İlk iki örnekte oyuncakları şeride değdirmeden yerleştirin: tavşan tamamen iç bölgede, araba tamamen dış bölgede dursun. İkisinin de tamamını görebildiğinizden emin olun. Üçüncü oyuncak ayıyı başlangıçta kenarda bekletebilirsiniz; sınırla temas sorusunu temel iki konum anlaşıldıktan sonra açmak zorunda değilsiniz.

Çocuğa hikâyeyi dinlemek, oyuncakları taşımak, yerlerini göstermek veya yetişkine yönerge vermek arasında seçim sunun. Yetişkin çocuğun yönlendirmesiyle hareket ediyorsa hangi oyuncağın ve hangi bölgenin kastedildiğini doğrulasın. Malzemeye kimin dokunduğundan çok, kararın nasıl paylaşıldığı önemlidir.

Ece’nin tavşanı nerede?

Ece tavşanı halkanın ortasına koyar ve «Tavşan için bir bahçe çizdim» der. Burada bahçe, masadaki kâğıt halkanın çevrelediği bölgeyi temsil eder; halka gerçek bir çit ya da duvar değildir. Tavşanın tamamı sınırın iç tarafındadır ve şeride dokunmaz.

Birlikte tavşanı ve onu çevreleyen halkayı gösterin. «Tavşan hangi sınıra göre içeride?» diye sorabilirsiniz. Yanıt, halkanın iç bölgesidir. Tavşan aynı zamanda odanın içinde veya masanın üzerinde olabilir; bunlar başka sınır ve yüzeylere göre yapılan, birbiriyle çelişmeyen açıklamalardır.

Araba halkanın dışında, masanın üzerinde durur. O da odanın içinde olabilir. «İçeride» ve «dışarıda» sözleri tek başına yeterince belirli olmayabilir; yetişkin gerekirse «kâğıt halkaya göre» ifadesini ekler. Böylece aynı nesnenin farklı alanlara göre farklı konumlarının anlatılabildiği görülür.

Çocuk tavşanı başka bir yere koymak isterse buna izin verin ve yeni konumu birlikte inceleyin. Hikâyenin başlangıçtaki durumunu hatırlamak gerekiyorsa önce nerede olduğunu sözle veya basit bir çizimle kaydedebilirsiniz. Oyuncağın yer değiştirmesi, önceki gözlemi yanlış yapmaz; yeni bir an oluşturur.

Araba sınırın öte yanına geçiyor

Ece arabayı halkanın dışından iç bölgeye götürmek ister. Çocuğa «Araba şimdi nerede, nereye gitmesini istiyoruz?» diye sorun. Başlangıçta araba tamamen dışarıdadır; hedef, tamamının iç bölgede ve şeride değmeden durmasıdır. Bu iki durumu göstermeden önce hareketi isimlendirmek, hikâyenin amacını açık tutar.

Çocuk arabayı şeridin üzerinden içeri taşıyabilir veya yetişkine bunu nasıl yapacağını gösterebilir. Masa üzerindeki modelde oyuncak kısa bir an sınırın üzerinde olabilir; hareket tamamlandıktan sonra bütünü iç bölgede duruyorsa son konumu içeridedir. Bir nesnenin yol boyunca bulunduğu her nokta ile bitişteki konumunu birbirinden ayırın.

Şimdi tavşan ve araba içeride, ayı başlangıçta beklediği yerdeyse dışarıdadır. Çocuğa sonucu oyuncakları işaret ederek, sözle veya çizimle anlatma seçeneği verin. Hikâyeyi tamamlamak için uzun bir cümle kurması ya da bütün oyuncakları aynı yere götürmesi gerekmez.

Bir çocuk arabayı içeri getirmeyi reddedip dışarıda bırakmayı seçebilir. O zaman son durum değişir ve bunu olduğu gibi adlandırırsınız: araba hâlâ halkanın dışındadır. Hikâye tek bir doğru sona zorlanmadan da konumları inceleme fırsatı sunar.

Şeride dokunan ayı ayrı bir örnek

Ayıyı, bir kısmı iç bölgede ve bir kısmı kâğıt şeridin üzerinde olacak şekilde yerleştirin. Şimdi oyuncak tamamen içte ve sınırdan ayrı değildir; aynı zamanda bütünüyle dış bölgede de değildir. Görünen durumu tarif edin: «Ayı şeride dokunuyor; bir kısmı iç tarafta.»

Fiziksel kâğıt şeridin kalınlığı vardır; matematikte çizilen ideal sınır ise bir çizgi olarak düşünülebilir. Başlangıç oyununda bu ayrımı formel olarak öğretmek gerekmez. Ancak şeridin üzerine konan oyuncak için hangi kenarın iç bölgenin sınırı olduğunu belirtmek, «iç» sözcüğünün neye göre kullanıldığını açıklar.

Bir oyuncak şeridin üzerinde durmadan da şeride tam kenarından değebilir. Bu durumda nesnenin hangi bölümlerinin iç bölgede olduğu ve dokunmanın nasıl tanımlandığı görsel ayrıntılara bağlıdır. İlk etkinlikte bu durumu zorla yalnızca «tamamen içte» veya «tamamen dışta» sınıfına sokmak yerine temas ettiğini söylemek yeterlidir.

Çocuğun farklı bir sözcük kullanması yeni bir gözlem başlatabilir. «Ayı içeri girmeye çalışıyor» diyorsa hikâyedeki niyetle oyuncak modelinin mevcut konumunu ayırın: niyet içeri girmek olabilir; şu anda şeride temas etmektedir. Sonra çocuk isterse oyuncağı tamamen bir tarafa geçirebilir.

Halkanın kendisi hareket ederse

Tavşanı masanın üzerinde sabit bırakın ve kâğıt halkayı yavaşça kaydırın. Halka tavşanı çevreleyecek konumdan uzaklaştığında tavşan yeni sınır konumuna göre dışarıda kalabilir. Oyuncak hareket etmemiştir; değişen, ona göre konumu tarif ettiğiniz sınırın yeridir.

Bu ikinci sahneden önce neyin hareket edeceğini söyleyin. Halkanın bir parçası tavşana çarpıyorsa veya onu sürüklüyorsa oyuncağın da hareket ettiğini dürüstçe belirtin ve isterseniz yeniden deneyin. Gözlenen durumu sabit tutmak için tavşanı bantlamak veya zorla yerinde tutmak gerekmez; yalnızca uygun bir yüzey ve yavaş hareket yeterli olabilir.

İlk sahnede araba hareket etmiş, halka yerinde kalmıştı. Burada halka kayıyor, tavşan yerinde kalıyor. Her iki durumda da son konumu anlamak için nesneye ve o andaki sınıra bakmak gerekir. «Tavşan dışarı çıktı» cümlesi, hareketin kim tarafından yapıldığı sorulduğunda yanıltıcı olabilir; «Halka kayınca tavşan halkanın dışında kaldı» daha açıktır.

Çocuk başka bir çözüm önerirse, örneğin hem halkayı hem oyuncağı hareket ettirirse, yeni durumu birlikte tarif edin. Bu artık tek bir değişkenin sabit tutulduğu ilk karşılaştırma değildir, ama serbest oyunda geçerli bir hikâye olabilir.

Halka kapalı mı, yoksa aralık var mı?

Kâğıt şeridin uçları ayrılırsa halka tamamlanmamış olur. Araba bu aralıktan geçebilir; ancak kapalı bir sınırla kurulan ilk örnek artık aynı değildir. Uçları tekrar birleştirdiğinizde çevrelenen bölgeyi yeniden gösterebilirsiniz. Çocuğun merakı, açık ve kapalı düzenlerin farkını incelemek için bir fırsattır.

Fiziksel bir şerit kalın ve yükseltilmiş olabileceği için oyuncak, malzemenin üzerinden de taşınabilir. Bu durum çizilmiş bir sınırın gerçek bir duvar olduğu anlamına gelmez. «Sınırı geçmek» burada model üzerindeki konum değişimini anlatır; oyuncak üzerinde gerçek bir engel bulunması şart değildir.

Halka masanın kenarına kadar uzanıyorsa veya bir kısmı görünmüyorsa neyin iç bölge sayıldığı anlaşılmayabilir. Daha büyük bir masa örtüsü ya da bütün halkanın görülebildiği bir alan seçin. Halkanın şeklini daireye benzetmek zorunlu değildir; kapalı, kendini kesmeyen başka bir halka da çevrelediği bölgeyi gösterebilir.

Sınırın açık olduğu oyunları ayrıca kurabilirsiniz; fakat ilk hikâyede kullanılan «halkanın çevrelediği iç bölge» ifadesini aynı açıklıkla kullanabilmek için başlangıçtaki kapalı şekle dönün. Böylece çocuk yeni bir malzemeyle oynarken hangi koşulun değiştiğini fark edebilir.

İki halka olursa hangi iç bölgeden söz ediyoruz?

Masaya birbirinden ayrı iki kâğıt halka koyun. Birine mavi, diğerine sarı bir kartla ad verebilirsiniz; rengi ayırt etmek zor olabileceğinden kartların şekilleri veya yazıları da farklı olabilir. Tavşanı birinci halkanın iç bölgesine koyun. Tavşan birinci halkanın içindedir, fakat ikinci halkanın dışındadır.

Çocuğa «Tavşan içeride mi?» demek yerine «Birinci halkaya göre içeride mi?» diye sorun. Ardından ikinci halka için aynı soruyu sorun. Nesnenin kendisi değişmediği hâlde seçilen referans sınırı değiştiğinden iki cevap farklı olabilir. Bu, konum sözcüklerinin hangi bölgeye göre kullanıldığını görünür kılar.

Halkaları üst üste getirirseniz ortak bir bölge oluşabilir. Tavşan tamamen iki iç bölgenin ortak kısmındaysa iki halkaya göre de içeridedir. Bu yeni düzen, ayrı halkalardan daha karmaşıktır; oyuncakların tamamını ve iki sınırı görmek zorlaşırsa tekrar ayrı halkalara dönün. Üst üste gelen şeritler de kalınlıkları nedeniyle ayrı bir temas alanı oluşturabilir.

Hikâyenin ilk sahnesine dönmek için ikinci halkayı kaldırdığınızı söyleyin. Çocuk iki bahçeli bir hikâyeyi sürdürmek isterse hangi halkanın hangi alanı temsil ettiğini birlikte belirleyin. Daha fazla sınır eklemek başlangıçtaki tek halka örneğini anlamak için gerekli değildir.

Bir halkanın başka bir halkanın içinde olması

Büyük bir kâğıt halkanın iç bölgesine, ona dokunmayacak biçimde daha küçük bir halka yerleştirin. Küçük halkanın iç bölgesine bir oyuncak koyun. Oyuncak hem küçük halkanın hem büyük halkanın çevrelediği bölgede bulunur. Şeritlerin birbirine değmemesi ilk karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Şimdi oyuncağı küçük halkanın dışına, fakat büyük halkanın iç bölgesinde kalacağı bir yere taşıyın. Oyuncak küçük halkaya göre dışarıda, büyük halkaya göre içeridedir. Sonucu anlatırken yalnızca «dışarı çıktı» demek yerine hangi sınırın geçildiğini belirtin.

Büyük halka küçük olanı tamamen çevrelemiyorsa ya da şeritler kesişiyorsa yeni şekil ortaya çıkar ve önceki açıklama otomatik olarak geçerli olmaz. Çocuğa mevcut düzeni gösterin; gerekirse sınırları yeniden yerleştirin. Her görsel örneğin kendi koşullarını kontrol etmek, ezberlenmiş bir cümle kullanmaktan daha güvenilirdir.

İç içe halkalar günlük yaşamda bir halının üzerindeki oyun alanını ve halının bulunduğu odayı konuşmak için benzetme olabilir. Ancak odanın üç boyutlu bir mekân, kâğıt üzerindeki bölgelerin ise masa düzleminde bir model olduğunu da ayırın. Benzetme aynı nesneyi farklı sınırlara göre anlatmaya yardım eder; iki yapının bütün özelliklerini eşitlemez.

Nesnenin tamamı ve bir kısmı

Uzun bir oyuncak otobüsü halkanın iç bölgesine yerleştirin. Bütün otobüs şeride değmeden iç taraftaysa «tamamı içeride» diyebilirsiniz. Sonra otobüsü yavaşça kaydırın; bir ucu iç bölgede kalırken diğer ucu sınırı aşarsa yalnızca bir bölümü içeridedir. Böyle bir durumda tek kelimelik cevap yerine nesnenin bölümlerini göstermek daha açıklayıcıdır.

Bu örnek, küçük bir figürün tek bir noktada bulunduğu varsayımından farklıdır. Gerçek oyuncakların boyutu vardır. Bir kısmı içeride, bir kısmı dışarıda olan nesnenin tümünü yalnızca «içeride» diye tanımlamak, hangi ölçüte göre konuşulduğunu gizleyebilir. Önce «tamamı mı, bir kısmı mı?» sorusunu açıkça belirleyin.

Oyuncağın bir ucu kâğıt şeridin üzerinde duruyorsa temas eden kısmı ayrıca gösterin. Bütün oyuncağı aynı anda yerleştirmek zor olursa iki büyük karton parçasıyla bir model kurabilirsiniz. Parçaları güvenli biçimde tutmak için yetişkin yardımına ihtiyaç duyulabilir; çocuğun işaret etmesi yeterli bir katılımdır.

İki boyutlu masa düzeninde konumu, oyuncağın masaya temas eden kısmına göre incelemek bir seçenek olabilir. Ancak o zaman bu kuralı önceden söyleyin: oyuncağın tamamını mı, tabanını mı yoksa üzerine çizilen bir noktayı mı değerlendiriyorsunuz? Farklı kurallar farklı cevaplar verebilir.

Bir yol çizmek ve hareketi incelemek

Arabanın başlangıcını halka dışında, varışını içeride gösteren bir yol çizin. Çocuğun önerdiği yol şeridi bir yerde kesebilir. Oyuncak yolu izlerken önce dışarıda, sonra sınır üzerinde veya sınırla temas hâlinde, daha sonra içeride olabilir. Bunlar yolculuğun farklı anlarına ait açıklamalardır.

Aynı iki başlangıç ve bitiş noktası arasında başka yollar da çizilebilir. Bir yol daha kısa görünebilir, biri halkanın çevresinde dolaşabilir. Bu etkinlikte yolu ölçmek veya en kısa yolu bulmak zorunlu değildir. İncelenen soru, arabanın seçilen kapalı sınırın hangi tarafında başladığı ve nerede bitirdiğidir.

Araba dışarıdan başlayıp halkaya girer, sonra tekrar dışarı çıkarsa son konumu dışarıdadır; buna rağmen yolculuk sırasında iç bölgeden geçmiştir. «Dışarıda bitti» demek «hiç içeri girmedi» anlamına gelmez. Yol ile son durum arasındaki farkı iki çizim veya oyuncağın hareketini tekrar göstererek konuşabilirsiniz.

Oyuncağı yukarı kaldırıp halkanın diğer tarafına indirmenin masa üstündeki görüntüsü farklıdır: nesne şeridi masa yüzeyinde kayarak geçmez. Çocuk bu yöntemi seçerse hareketi olduğu gibi anlatın. Üç boyutlu hareketi, kâğıt üzerindeki çizginin iki boyutlu geçiş modeliyle aynı ayrıntılara sahipmiş gibi sunmayın.

Kutu ile düz halka arasındaki fark

Kapaksız bir kutuya küçük bir oyuncak koyarsanız nesne kutunun yan duvarları ve tabanıyla çevrelenen hacimde bulunur. Kâğıt halka ise masanın üzerindeki bir bölgeyi işaret eder; duvar veya taban oluşturmaz. Her iki durumda «içeride» sözcüğü kullanılabilir, fakat hangi yapının referans alındığı değişir.

Kutunun kapağını kapatmak, nesnenin zaten kutunun içinde olup olmamasından ayrı bir sorudur. Kutu açıkken de oyuncak içinde durabilir. Benzer şekilde kâğıt halkanın ortası boş bırakılmıştır; onun üzerine ayrıca kâğıt kapak koymak iç bölgeyi tanımlamak için gerekli değildir.

Kutunun dışına konmuş bir oyuncak yine de masanın üstünde ve odanın içinde olabilir. Birkaç referansı aynı anda kullanmak ilk turda zor gelirse yalnızca kutuya göre konumu konuşun. Sonra çocuk isterse masa ve odaya ilişkin başka bir cümle kurun.

Gerçek bir kutunun duvarına yaslanan oyuncağı anlatırken temas noktası önem kazanır. Oyuncağın bir kısmı kutunun içinde, başka bir kısmı dışarıda olabilir. Sınırla temas eden ayı örneğinde olduğu gibi, nesnenin bütünü hakkında karar vermeden önce hangi bölümden söz edildiğini gösterin.

Resim neyi gösterir, neyi saklar?

Büyük bir kâğıda kapalı bir çizgi çizin ve içine küçük bir daire, dışına bir kare ekleyin. Önce dairenin bir oyuncağı, karenin başka bir oyuncağı temsil ettiğine birlikte karar verin. Ardından her işaretin çizgiye göre hangi bölgede durduğunu konuşun. Çizilmiş şekiller gerçek oyuncakların kendisi değildir; seçilen temsilin parçalarıdır.

Bir resimde daire çizginin tam üzerine geliyorsa bunun temas mı, bir kısmın içeride kalması mı yoksa çizim sırasında yapılan bir kayma mı olduğunu resmin sahibi açıklayabilir. Gerekirse daha açık ikinci bir resim yapın. İlk çizimi silmek veya bir cevabı zorlamak yerine tasvirin belirsiz olduğunu kabul etmek yararlıdır.

Bir resim hareketin yalnızca tek anını gösterebilir. Halkanın içinde araba bulunan bir çizim, arabanın daha önce dışarıda olup sınırı geçtiğini tek başına kanıtlamaz. Yolculuğu kaydetmek isterseniz başlangıç ve bitiş resimleriyle yönü açıklayan bir ok kullanın; okun neyi gösterdiğini önceden kararlaştırın.

Çocuk çizmek istemiyorsa büyük hazır kartları yerleştirebilir veya yetişkine nerede çizmesini istediğini söyleyebilir. Yetişkin tamamlanan resmi gösterip niyetin doğru aktarılıp aktarılmadığını sorar. İnce motor hareketi, konumla ilgili düşünceyi ifade etmenin tek yolu değildir.

Hikâyede sorun nasıl kurulur?

Ece, tavşanın iç bölgede, arabanın dışarıda olduğunu görür. Oyuncağın hikâyesinde araba da bahçeye gelmek istemektedir. Sorunu bir cümleyle kurun: «Arabayı bütünüyle halkanın iç bölgesine nasıl yerleştirebiliriz?» Çocuğa hareketi düşünmesi veya göstermesi için zaman verin.

Olası çözümlerden biri arabayı sınırın üzerinden içeri taşımaktır. Bir diğeri, halka yer değiştirirse arabayı çevreleyen yeni bir bölge oluşturmaktır. İkinci yöntemi seçen çocuk başlangıçtaki konumu inkâr etmiş olmaz; sınırı hareket ettirerek durumu değiştirir. Hangi nesnenin hareket ettiğini karşılaştırmak hikâyeyi zenginleştirir.

Bazı sonlarda araba hâlâ dışarıda kalabilir; örneğin çocuk onun bahçenin yanında beklemesini tercih edebilir. Bu, «arabayı içeri götür» sorununu çözmez ama çocuğun seçtiği yeni bir hikâye sonudur. Yetişkin önce bu seçimi kabul edip sonra isterse ilk soruya dönmeyi teklif edebilir.

Hikâyeye ayı, yeni bir halka veya bir yol eklerken başlangıçtaki koşulları yeniden gözden geçirin. Karakterlerin adları değişebilir; fakat «başlangıçta araba dışarıdaydı» bilgisi sessizce değiştirilirse önerilen çözümün neyi değiştirdiği anlaşılmaz. Önceki ve yeni sahneleri yan yana göstermek buna yardımcı olur.

İki kişi oyunu nasıl paylaşabilir?

Bir kişi başlangıç sahnesini hazırlar, diğeri tavşanın veya arabanın konumunu anlatır. Sonra roller değişebilir: ikinci kişi ayıyı sınırın yanına koyar, birinci kişi ne gördüğünü söyler. Roller, bir kişinin sürekli soru sorup diğerinin yalnızca cevap vermesini zorunlu kılmaz.

Bir katılımcı «Arabayı içeri koy» dediğinde önce hangi halkanın kastedildiğini ve oyuncağın tamamen iç bölgede durup durmayacağını netleştirebilirsiniz. Yanlış anlaşılma varsa yönerge birlikte değiştirilebilir: «Arabayı mavi kartlı halkanın ortasına, şeride değmeyecek şekilde koy.»

Çocuklar aynı oyuncağı aynı anda kullanmak isterse kısa bir sıra anlaşması yapılabilir veya farklı oyuncaklarla paralel sahneler kurulabilir. Kişisel bir oyuncağı paylaşmaya zorlamak bu geometrik fikri anlamak için gerekli değildir. Oyun bir anlaşmazlığa dönüşürse yetişkin güvenliği ve katılımcıların isteklerini dikkate alır.

Bir çocuk konuşmadan da sahneyi tasarlayabilir: oyuncağı seçer, yetişkinin elini yönlendirmeden işaret verir veya iletişim aracından bir konum sözcüğü seçer. Diğer kişi anladığını gösterip onay ister. Karar verme ile fiziksel hareketi gerçekleştirme ayrı roller olabilir.

Farklı duyularla sınırı belirginleştirmek

Kalın, güvenli bir kâğıt şerit görsel ve dokunsal bir sınır oluşturabilir. Dokunarak inceleyen bir çocuk için halkanın bütün çevresini keşfetmeye zaman ayırın; oyuncağın nereye yerleştirildiğini de önceden açıklayın. Kullanılan malzeme çocuğun dokunmayı kabul ettiği ve güvenle kullanabildiği bir şey olmalıdır.

Kontrastlı bir zemin ve büyük oyuncaklar, görsel ayrıntıları seçmeyi kolaylaştırabilir. Halka ile masa birbirine çok benziyorsa sınır gözden kaçabilir. Renk seçeneğine ek olarak şekil, doku veya açık bir sözel tarif sunmak, yalnızca tek bir özelliğe bağlı kalmamayı sağlar.

Oyuncağı hareket ettirmekte zorlanan çocuk başlangıcı ve hedefi işaret edebilir; yetişkin hareketi onun yönergesine göre yapar. «Arabayı bunun içine mi koymamı istiyorsun?» diye doğrulamak, yetişkinin çocuğun düşüncesi yerine kendi tahminini uygulamasını önler. Yanıt için yeterli zaman bırakın.

İletişim kartları veya bir cihaz kullanılıyorsa «iç», «dış», «dokunuyor», oyuncak adları ve «bitir» gibi ifadelerin çocuğun alışık olduğu biçimde erişilebilir olması yardımcı olabilir. Hangi düzenin uygun olduğuna çocuk ve onu tanıyan yetişkinler karar verir. Bir desteği kullanmak, etkinliğe katılımı daha az bağımsız diye nitelendirmeyi gerektirmez.

Beklenmedik cevapları nasıl inceleyebilirsiniz?

Çocuk arabanın «içeride» olduğunu söylüyorsa önce hangi alanı kastettiğini sorun. Araba halkanın dışında ama odanın içindeyse ifade oda için doğrudur. Referansı açıklayın ve aynı arabaya halkaya göre yeniden bakmayı teklif edin. Çocuğun başka bir sınır seçmiş olması, iç ve dışı ayırt edemediğini tek başına göstermez.

Oyuncak kâğıt şeride çok yakınsa gölge veya bakış açısı teması belirsizleştirebilir. Masaya farklı bir açıdan bakın ya da oyuncağı yavaşça uzaklaştırıp yeniden yerleştirin. Kesin göremediğiniz bir teması varmış veya yokmuş gibi sunmayın. İlk karşılaştırma için belirgin biçimde ayrı konumlar seçmek daha anlaşılırdır.

Çocuk, halkanın sınırını bir nesneden çok bahçenin tamamı gibi düşünebilir. Kâğıt şeridi, onun çevrelediği boşluğu ve dışarıdaki masa bölümünü sırayla gösterin. Bunlar farklı şeylerdir. Birlikte kullanılan sözcüklerin neye işaret ettiği netleştiğinde yeni bir cevap istemek mümkün olur.

Soruya cevap vermemek de bir iletişim biçimi olabilir. Çocuk yorgun olabilir, oyunu başka yöne götürmek isteyebilir veya soruyu duymamış olabilir; tek bir davranıştan neden çıkarmayın. Ara vermek, örneği sadeleştirmek veya oyunu bitirmek kabul edilebilir seçeneklerdir.

Neyi gözlemlediğinizi kaydetmek

Bir not tutmak istiyorsanız sahneyi ve kullanılan desteği somut yazın: «Tavşan şeride değmeden halkanın içindeydi; çocuk onu gösterdi. Araba dışarıdan içeri yetişkinin yardımıyla taşındı.» Böyle bir kayıt, sonraki oyunda hangi düzenin kullanıldığını hatırlamayı kolaylaştırır.

«İçeri ve dışarı kavramlarını tamamen öğrendi» gibi genel bir sonuç tek sahneden çıkarılamaz. Aynı çocuk başka bir sınırda, hareket eden bir nesnede veya sınırla temas örneğinde farklı bir desteğe ihtiyaç duyabilir. Gözlem, yalnızca belirli koşullarda ne yapıldığını anlatır.

Çocuk hikâyeyi başka birine anlatmak isterse oyuncakları, bir resmi veya kendi sözcüklerini kullanabilir. Ne paylaşılacağına birlikte karar verin. Fotoğraf çekmek, kişisel bir kaydı yayımlamak ya da her oyunun sonucunu saklamak zorunlu değildir.

Bazen en yararlı hazırlık notu çocuğa değil malzemeye ilişkindir: «Halka çok küçüktü, oyuncak şeride sürekli dokundu» veya «Kontrastlı kâğıt daha görünürdü». Böyle bir bilgi, sonraki sahnenin daha açık kurulmasına yardımcı olur ve katılımcıyı etiketlemez.

Hikâyeyi açık bir sonla bitirin

Oyunun sonunda mevcut sahneye birlikte bakın: örneğin tavşan ve araba halkanın iç bölgesinde, ayı ise kâğıt şeride dokunuyor olabilir. Bu yalnızca olası bir sondur; çocuğun seçtiği başka konumlar da aynı açıklıkla anlatılabilir. Her oyuncağın yerini göstermesi, uzun bir özet yapmasından daha uygun gelebilir.

Bir sonraki adımı çocuğun ilgisine bırakın. Halka bir bahçeyi, otoparkı ya da hayalî bir adayı temsil edebilir; yeni anlatıda yine hangi sınırın kullanıldığını belirtmek yararlı olur. Oyunun amacını sürekli yeni sorularla uzatmak gerekmez.

Malzemeleri kaldırmadan önce çocuk isterse başlangıç ve bitiş sahnelerini karşılaştırabilir. Başlangıçta araba dışarıdaydı; araba içeri taşındıysa son durumda içeridedir. Tavşanın konumu değişmediyse bunu da söyleyin. Hangi ayrıntının aynı kaldığını göstermek, hikâyedeki hareketin yalnızca seçilen oyuncağa ait olduğunu açıklar.

Sonraki gün aynı oyuncaklara dönülürse başlangıç sahnesi yeniden kurulabilir. Farklı nesneler veya başka bir yüzey de seçilebilir. Öncelik, katılımcıların neyi sınır kabul ettiğini ve söz edilen konumun hangi ana ait olduğunu birlikte anlayabilmesidir.

Ayı şeride temas ederken oyun bittiyse onun konumunu ayrıca tarif edebilirsiniz. «Bir kısmı şeridin üzerinde» ifadesi, nesneyi zorla iki seçenekten birine yerleştirmeden sahneyi anlatır. Oyuncak daha sonra tamamen dışarı taşınırsa önceki ve sonraki durum farklıdır; ikisini aynı anda gösteren tek bir resim kullanıyorsanız hangi anın betimlendiğini belirtin.

Çocuğun oyunu bitirme isteği geldiğinde malzemeleri güvenli biçimde kaldırın ya da uygun bir yerde serbest oyuna bırakın. Bir sonraki etkinliğe geçmeden önce bütün oyuncakların belirli bir konuma konması gerekmez; sınırın anlamı bir kez birlikte incelenmiş olmasıyla kaybolmaz.

Oyuncakları başka bir gün yeniden kullandığınızda önce hangi halkanın sınır olduğunu gösterin. Böylece önceki hikâyenin hatırlanması, yeni sahneyi anlamanın ön koşulu olmaz.