Daire, daire, kare: Tekrarlanan üçlü grubu örneklerle incelemek

Başlangıç örneğini hazırlayın

Tek renkte büyük kâğıt daireler ve kareler seçin. Üç tam grup için altı daire ve üç kare gerekir. İlk karşılaştırmada iki grup yeterli olacağından dört daire ve iki kareyle de başlayabilirsiniz. Şekiller büyük, görünür ve katılan çocukların yaşı için güvenli olmalıdır; küçük parçalar ağıza alınabilecekse uygun bir alternatif ve yetişkin gözetimi gerekir.

Üç şekli soldan sağa daire, daire, kare olarak yerleştirin. Sonraki üç şekli de aynı sırayla koyun. Kâğıt şeridini ilk grubun altına yerleştirip yalnızca ilk üç parçayı işaretleyin. Şerit örüntünün bir parçası değildir; hangi üçlüye baktığınızı gösteren bir yardımcıdır.

Başlangıç yönünü birlikte belirleyin. İki kişi masanın karşılıklı taraflarındaysa birinin solu diğerinin sağı olabilir. İlk şeklin yanına örüntü parçası sayılmayan bir başlangıç işareti veya ok koymak bu karışıklığı azaltır. Çocuk işareti kendisi yerleştirebilir ya da yetişkine yerini gösterebilir.

Çocuk şekilleri tutmak zorunda değildir. Bakışıyla veya işaretiyle seçebilir, bir iletişim aracı kullanabilir ya da yetişkine hangi şekli nereye koyacağını söyleyebilir. İlk iki grubu incelemek başlı başına tamamlanabilir bir etkinliktir; üçüncü grup yalnızca istenirse eklenir.

Üçlü birimin bütününü görün

İlk grubu anlaşılmış yönde okuyun: «daire, daire, kare». İki daire benzer şekildedir; kare onlardan farklıdır. Tekrarlanan birim yalnızca son kare veya «daire, kare» çifti değil, başlangıç için seçilen üç şeklin tamamıdır.

Şeridi aynı üçlü genişliğinde ikinci grubun altına kaydırın. Yine daire, daire ve kare görünür. İki grubu ilk, ikinci ve üçüncü yerleri eşleştirerek karşılaştırın. Gruplar arasındaki küçük boşlukları kolaylık için bırakabilirsiniz; bu boşluklar sayılan birer şekil değildir.

Bir çocuk sıralamayı el hareketiyle veya sesle anlatabilir: iki kez aynı işaret ve bir kez farklı işaret. Bu temsil işe yarıyorsa hangi hareketin daireyi, hangisinin kareyi temsil ettiğini önceden kararlaştırın. Şekiller kendi başlarına belirli bir ses veya hareket çıkarmaz.

Kuralı açıkça söylemek önemlidir. Sonlu bir sıraya bakarak onu kuran kişinin sonraki bütün parçaları nasıl seçeceğini kesin olarak bilemeyiz. Bu oyunda anlaşma «daire, daire, kare grubunu aynı sırayla tekrarlamak» olduğu için devamı o anlaşmaya göre kontrol ederiz.

İkinci grup neden örneğe uyuyor?

İlk grubun birinci şekli ile ikinci grubun birincisini yan yana gösterin: ikisi de daire. İkinci yerlerde yine daire, üçüncü yerlerde kare vardır. Aynı konumlarda aynı tür şekiller bulunduğu için ikinci grup, seçilen başlangıçtan itibaren üçlü birimin bir tekrarıdır.

Şekillerin biri diğerinden biraz daha büyükse, yalnızca şekil türüne bakma anlaşması devam ettiği sürece bu büyüklük farkı tek başına kuralı bozmaz. Boyut da önemli olacaksa bunu baştan söyleyin. Sonradan gizlice yeni bir ölçüt eklemek, kontrolü anlaşılmaz hâle getirir.

İkinci grubun yerini yalnızca fiziksel boşluğa bakarak belirlemek zor geliyorsa ilk ve ikinci üçlünün altına ayrı şeritler koyun. Her iki şerit birer grubu gösterir. Çocuk şekillere dokunmak istemiyorsa yetişkin şeridi onun gösterdiği yere taşıyabilir.

Çocuk ikinci grubun neden uyduğunu uzun bir cümleyle anlatmak zorunda değildir. Karşılıklı gelen şekilleri göstermek veya kartları eşleştirmek de bir açıklama olabilir. Yetişkin bu hareketi söze döküyorsa, doğru anladığını çocuğa doğrulatır.

Bir karşı örnek: Daire ve kare sırayla

Ayrı bir sıraya daire, kare, daire, kare koyun. Bu yeni sıra kendi içinde dönüşümlü bir düzen gösterebilir, ancak seçilen daire-daire-kare tekrarının ilk üç yerine uymaz. Karşılaştırma yapılırken hangi kuralın arandığı açıkça belirtilmelidir.

İlk sıradaki birinci yerlerde iki daire bulunur; ikinci yerde ise modelde daire, karşı örnekte kare vardır. Farkı o konumda gösterin. «Bu sıra yanlış» demek yerine «Bu, seçtiğimiz üçlü kurala göre aynı değil» demek, çocuğun başka bir düzen kurma olasılığını da korur.

İki sıra yalnızca şekillerin sayısı aynı diye aynı kurala uymaz. Örneğin iki daire ve bir kareden oluşan üç parçanın yerleri değiştirilirse sıra farklılaşabilir. Hem hangi şekillerin bulunduğunu hem de hangi sırayla yerleştirildiğini kontrol etmek gerekir.

Karşı örnek şaşırtmak için gizlice değiştirilmemelidir. Önceden «Bazı sıralar seçtiğimiz kurala uyacak, bazıları uymayacak» deyin. Çocuk alternatif sırayı beğenip sürdürmek isterse yeni kuralı ayrıca konuşabilir; bu, ilk görevin sessizce değiştirilmesinden farklıdır.

Üçüncü gruptaki değişen parçayı bulun

İki doğru grubun arkasına üçüncü bir grup yerleştirin: daire, kare, kare. İlk grupla karşılaştırıldığında birinci yerde daire vardır, ikinci yerde kare bulunur, üçüncü yerde ise yine kare durur. Seçilen daire-daire-kare kuralına göre ikinci yerdeki parça farklıdır.

İlk üçlü şeridini üçüncü grubun altına kaydırabilir veya her iki grubun karşılıklı yerlerini parmakla gösterebilirsiniz. Çocuk, farklı parçayı işaret etmeyi, kareyi daireyle değiştirmeyi ya da yalnızca sözlü açıklama yapmayı seçebilir. Yetişkin hareket ettiriyorsa çocuğun seçimini önce doğrulamalıdır.

Değiştirilen kare yerine daire konduğunda üçüncü grup daire, daire, kare olur. Kontrol ederken üç konumun tamamını yeniden karşılaştırın. Çıkarılan kare masada kalırsa onun sıranın dışında durduğunu belirtin; aksi takdirde fazladan bir örüntü parçası sanılabilir.

Bir çocuk üçüncü grubun farklı kalmasını ve başka bir örüntüye geçilmesini isterse bu yeni niyeti dinleyin. İlk görevin koşuluna göre farklı parça belirlenebilir; serbest oyunda ise aynı kareyi bırakmak ayrı bir tasarım kararıdır.

Sonraki şekil hangi konuma bağlı?

Tam bir grubun sonunda kare varsa ve anlaşma yeni üçlüye başlamaksa sonraki şekil dairedir. Ondan sonra bir daire daha, ardından kare gelir. Üçlü model görünür bırakılarak her adımda ilgili konum kontrol edilebilir.

Yalnızca «Bir daireden sonra ne gelir?» sorusu yeterli değildir. Grubun birinci dairesinden sonra ikinci daire, ikinci dairesinden sonra kare gelir. Hangi daireye ve hangi başlangıç yönüne baktığınızı gösterdiğinizde cevap belirlenebilir.

Bir sıra iki daireyle kesiliyorsa, seçilen kuralı sürdürmek için sıradaki şekil karedir. Sıra daire, daire, kare, daire ile bitiyorsa önce bir daire daha gerekir. Her örneği gerçek kartlarla kurup yalnızca gerekli bir sonraki parçayı tartışın.

Çocuk bir yanıt verdikten sonra modeli yeniden görmek isterse örnek açık kalabilir. Buradaki amaç hız veya ezber puanı değildir. Görünür şeritten yararlanarak kontrol etmek, tekrar birimini kullanmanın yollarından biridir.

Başlangıç noktası değişirse gruplama nasıl görünür?

Şu kesintisiz sırayı düşünün: daire, daire, kare, daire, daire, kare. İlk daireden başlayan üçlüleri ayırdığımızda iki kez daire-daire-kare görürüz. Bu, başlangıçta seçtiğimiz gruplamadır.

Aynı tekrarın ikinci dairesinden bakmaya başlarsak ardışık üç şekil daire-kare-daire olarak görünür. Sıra aynı kurala göre sürdürüldüğünde sonraki üçlü de bu kaydırılmış biçimde olur. Şekiller değişmemiştir; üçlüleri ayırdığımız başlangıç noktası değişmiştir.

Kareden başlayan bir üçlü de kare-daire-daire biçiminde görülebilir. Bu ifade «iki daire sonra bir kare» kuralının başka bir başlangıçtaki görünümüdür; çocuk başlangıç işaretini görmüyorsa böyle bir cevap vermesi anlaşılabilir.

İlk görevde üçüncü grubu tamamlamak için işaretlediğiniz ilk daireye göre çalışın. Şeridin nerede başladığını gösterin. Başka bir başlangıç üzerinde konuşmak isteğe bağlıdır; küçük bir katılımcının ilk turda bütün kaydırılmış biçimleri adlandırması gerekmez.

Bir dairenin hangi daire olduğunu anlamak

İlk üçlüde birbirine benzeyen iki daire vardır. «Daireden sonra ne var?» dendiğinde birinci daire ile ikinci daire için farklı cevaplar ortaya çıkar. Parmağınızla veya bir işaretçiyle hangi yere baktığınızı gösterin.

İlk daireden sonra ikinci daire gelir. İkinci daireden sonra kare gelir. Tam grubun sonundaki kareden sonra ise anlaşma sürdürülüyorsa yeni grubun ilk dairesi gelir. Bu yanıtlar çelişmez; farklı konumlardaki komşular anlatılır.

Şekilleri tek tek sayarak yerlerini belirlemek isterseniz başlangıçtaki üçlüde daireler birinci ve ikinci, kare üçüncü sıradadır. Sonraki grubun da aynı biçimde okunması için grupların başlangıçları önceden işaretlenmelidir.

Çocuk aynı iki daireyi ayırt etmekte zorlanıyorsa aralarına farklı renk koymak yerine altlarına birinci ve ikinci yeri gösteren çıkarılabilir işaretler ekleyebilirsiniz. İşaretlerin şekil örüntüsünün kendisine dâhil edilmediğini açıklayın.

Aynı parçalar, farklı sıralar

Masaya iki daire ve bir kare koyun. Birinci sırayı daire-daire-kare, ikinci sırayı kare-daire-daire olarak düzenleyin. Her iki sırada da iki daire ve bir kare vardır; ancak soldan sağa okununca başlangıçları ve konumları farklıdır. Bu karşılaştırma, parça sayısını bilmenin sırayı tek başına belirlemediğini gösterir.

İki sırayı ayrı ayrı tekrarlamayı kabul ederseniz birincisi daire-daire-kare diye, ikincisi kare-daire-daire diye başlar. Bu periyodik diziler başlangıç noktası kaydırıldığında birbiriyle ilişkilendirilebilir. Ancak seçilen ilk konum sabitken ikinci sıra, ilk üçlünün başlangıçtan birebir kopyası değildir.

Çocuğa önce hangi ortak özelliği fark ettiğini sorun: aynı sayıda daire ve kare. Sonra şekillerin yerlerini karşılaştırın. Bir soruda benzer, diğerinde farklı olmaları çelişki değildir; karşılaştırılan özellik değişmiştir.

Bu ayrıntı fazla gelirse tek bir birim ve onun kopyasıyla kalın. Kaydırılmış başlangıçları daha sonra incelemek mümkündür. Başlangıç işaretini ve okuma yönünü korumak, hangi sorunun sorulduğunu herkes için anlaşılır kılar.

Karşılaştırma için iki sırayı yan yana koymak yerine alt alta yerleştirirseniz başlangıç işaretlerini aynı hizaya getirin. Böylece birinci konum birinciyle, ikinci konum ikinciyle karşılaştırılabilir. Gruplardan biri farklı noktadan başlıyorsa önce bunu belirtin; yoksa aynı parçalarla kurulan iki dizinin neden farklı göründüğünü anlamak güçleşir. Şeridi çocuğun erişebileceği yere koyun ve hangi hizalamayı seçtiğini göstermesine izin verin.

İşaretler yerinden oynarsa karşılaştırmayı yeniden kurun. Bu küçük düzenleme, çocuğun seçimini değiştirmeden iki sıranın hangi konumlarının karşılaştırıldığını açık tutar ve sonucu daha sonra anlatmayı kolaylaştırır.

İki değil üç özelliği aynı anda kontrol etmek

Bir grubun modele uyup uymadığını sınarken ilk konumda daire, ikinci konumda daire ve üçüncü konumda kare bulunup bulunmadığına bakın. Yalnızca iki daire görmek yeterli değildir; karenin de doğru konumda bulunması gerekir. Aynı şekilde üç parçanın varlığı, onların sırasını kendiliğinden belirlemez.

Bir çocuğun ilk iki yeri doğru, son yeri farklı seçmesi hâlinde doğru eşleşen iki yeri de gösterebilirsiniz. Ardından son yeri modelle karşılaştırın. Bu, tüm diziyi baştan kurmaya gerek olmadan hangi koşulun farklı olduğunu görünür kılar.

Şerit üzerindeki parçalar karışmışsa önce modeli geri yükleyin veya değişmemiş bir kopyadan yararlanın. Bozulmuş bir modelle cevap karşılaştırıldığında hangi düzenin amaçlandığı belirsizleşir. Modelin korunması yetişkinin ve oyuna katılanların ortak sorumluluğudur.

İki aynı üçlü art arda göründüğünde seçilen birim için örnek elde edilir. Yine de sonlu dizinin geleceğine ilişkin anlaşma ayrıca önemlidir. Daha sonra kuralı değiştirmek isteyen çocuk bu değişimi söyleyebilir; önceki iki grup bu yeni niyeti tek başına belirlemez.

Bir örneği bir başkasına anlatmak

Çocuk başka birine sıra göstermek isterse başlangıcı bir işaretle, okuma yönünü de bir okla belirtebilir. Ardından «daire, daire, kare grubunu tekrar ediyoruz» diyebilir veya aynı bilgiyi erişilebilir bir sembol dizisiyle aktarabilir.

Dinleyen kişi işareti görmeden son üç parçadan okumaya başlarsa farklı bir üçlü adlandırabilir. Önce hangi konumdan baktığını sorun. Birlikte başlangıcı belirlemek, cevapları gereksiz yere karşı karşıya getirmeden aynı sırayı tartışmayı sağlar.

Kayıt için bir çizim kullanılacaksa her şeklin ayrı konumda görünmesi ve grup işaretinin şekil sanılmaması yararlıdır. Bunu birine gösterip ne anladığını sormak, açıklamanın yeterli olup olmadığını kontrol etmenin pratik bir yoludur.

Eksik bir yer mi, gruplar arası boşluk mu?

Bir sırada «daire, boş yer, kare» gösteriyorsanız boş yerin bir şekil için ayrıldığını belirtin. Oraya büyük boş bir kart veya altlık koyabilirsiniz. Seçilen daire-daire-kare birimine göre bu yere bir daire gerekir.

Tam gruplar arasında kolay görmek için bırakılan küçük aralık ise doldurulacak eksik bir konum değildir. İki tür boşluğu aynı genişlikte bırakırsanız sorunun amacı belirsizleşebilir. Yer tutucu ve grup aralığı için farklı işaret kullanın.

Çocuk boş kartı sıranın bir karesi gibi sayarsa, kartın şekil parçası değil geçici yer işareti olduğunu yeniden gösterin. Daha sonra yer tutucuyu kaldırıp seçilen daireyi yerine koyun. Böylece fiziksel materyallerin işlevi karıştırılmaz.

Eksik yer, ilk veya üçüncü konumda da oluşturulabilir; her seferinde şeritteki aynı yeri örnekle karşılaştırın. Birden fazla boşluk eklemek zorunlu değildir. Tek bir yerin tartışılması da seçilen birimi görünür kılar.

Bir grup doğru, diğeri farklı olduğunda

Üç grup hazırlayın: ilk ikisi daire-daire-kare, üçüncüsü daire-kare-kare olsun. Çocuğun yalnızca farklı grubu göstermesi yeterli olabilir. Ardından isterse ikinci yerin neden modelden ayrıldığını açıklayabilir.

Üçüncü grup baştan bütünüyle kaldırılıp yeniden kurulabilir veya yalnızca değişen ikinci parça değiştirilebilir. Bu iki fiziksel yol da seçilen kurala uygun bir sonuç verebilir. Çocuğun hangisini tercih ettiğini sorun ve kalan iki doğru parçayı gereksiz yere değiştirmeyin.

Bir parçayı değiştirmeden önce onu yerleştiren kişiye sorun. Şekiller ortak bir oyunun parçalarıysa bile diğer katılımcının ne yapmak istediğini dinlemek iş birliğinin parçasıdır. Yetişkinin çocuğun tasarımını sessizce düzeltmesi gerekmez.

Eğer kişi üçüncü grubu bilerek farklı seçtiğini söylüyorsa bunu yeni bir tasarım olarak kabul edin. Sonra ayrı olarak, ilk anlaşmanın tekrarı istense hangi konumun değişmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz. Niyet ile mevcut kural arasındaki ilişki açık kalır.

Şekil, renk ve büyüklük ayrı özelliklerdir

İlk öneride bütün parçalar tek renktedir; böylece gözlenen fark daire ve kare biçimidir. Malzemeler farklı renklerdeyse örneğin kırmızı bir daire ile mavi bir daire şekil bakımından yine dairedir. Yalnızca şekil kuralında ikisi de daire yerine kullanılabilir.

Renk sırası da önemliyse kuralı genişletin: örneğin kırmızı daire, mavi daire, sarı kare. Bir sonraki üçlüde hem şekillerin hem renklerin aynı sırada olması gerekir. Bu, ilk yalın şekil kuralından daha fazla bilgi içerir ve ayrı bir görevdir.

Büyük bir daire ile küçük bir daire aynı şekil türünde olabilir. Boyutlar özellikle karşılaştırılmıyorsa biri büyük diye kuralı otomatik bozmaz. Çocuk boyutu fark ederse gözlemini kabul edip seçilen ölçütün şekil olduğunu hatırlatın.

Bir kareyi döndürüp köşesi yukarı gelecek biçimde koymak onu daireye dönüştürmez. Kartın dört kenarı ve köşeleri aynı kalır. Oyunda şeklin yönü de kuralın parçası yapılacaksa bu ayrıca söylenmelidir; başlangıç örneği bunu gerektirmez.

Şekil adlarını ve gerçek nesneleri bağlamak

Kâğıt daireler ve kareler düz şekil modelleridir. Bir tabak daireye benzeyen bir yüzeye sahip olabilir, ancak tabak üç boyutlu bir nesnedir. Nesnenin tamamı ile yüzeyinin biçimini ayırmak, benzetmeyi daha açık kılar.

Daireyi bulmak için tehlikeli veya kırılabilir eşyalara uzanmak gerekmez. Çocuk isterse basit kâğıt kartlarla devam eder. Evdeki bir nesne kullanılacaksa yetişkin onun güvenli ve erişilebilir olup olmadığını kontrol eder.

Şekilleri elle veya dokunarak incelerken kartın kenarı izlenebilir. Kare modelinde dört köşe ve dört kenar gösterilebilir; daire modelinin kenarında böyle köşeler yoktur. Düzensiz kesilmiş bir kâğıt yanıltıyorsa daha belirgin bir model seçin.

Kartlar farklı dokular taşıyorsa bu, tanımaya yardımcı bir işaret olabilir. Ancak doku kuralın kendisi değilse aynı biçimdeki iki kartın farklı dokunması örüntüyü otomatik değiştirmez. Hangi özelliklerin hesaba katıldığını birlikte belirtin.

Çizim, kâğıt parça ve sözlü sıra

Bir kâğıda üç büyük şekil çizip altına başka bir üçlü yerleştirebilirsiniz. Çizimde her şekil bir örüntü konumunu temsil eder. Üst ve alt grupların birinci, ikinci ve üçüncü yerleri karşılaştırıldığında aynı sıra görülebilir.

Hareketli kâğıt parçalar, değiştirilen bir şekli alıp yerine başkasını koymaya izin verir. Çizim ise bir anın kaydı olarak saklanabilir. İki gösterim aynı sıralamayı aktarabilir, fakat bir resmin kendisi parçaların gerçekte taşındığını göstermez.

Sözlü olarak «daire, daire, kare» demek de bir sırayı anlatır. Ancak dinleyen kişi başlangıcı veya tekrar sayısını kaçırdıysa yeniden duymak isteyebilir. Görsel veya dokunsal bir şerit, herkes için uygun değilse başka bir iletişim desteği seçilebilir.

Bir kişi çizimi yaparken çocuk hangi şeklin nereye konacağını söyleyebilir veya işaret edebilir. Yetişkin tamamlanan kaydı gösterip niyetin doğru aktarılıp aktarılmadığını sorar. Kimin kalemi tuttuğu ile kimin örüntüyü seçtiği aynı soru değildir.

Üçlü sırayı ses veya hareketle temsil etmek

İsteyen katılımcılar daire için masaya hafifçe dokunmayı, kare için eli kaldırmayı kararlaştırabilir. Böylece iki dokunuş ve bir el kaldırma, seçilen üçlü sıranın bir temsilidir. Önce eşleşmeyi söyleyin; bu hareketlerin şekillerin doğal özelliği olduğu düşünülmemelidir.

Bir kişi hareketleri gösterir, diğeri isterse aynı sırayı tekrarlar. Fiziksel hareket uygun değilse kart göstermek, bakışla seçim yapmak veya bir yetişkine yönerge vermek mümkündür. Herkesin aynı bedensel hareketi yapması gerekmez.

İki hafif ses ve bir farklı sesle de anlaşılmış bir sıra kurulabilir. Sesin rahat ve erişilebilir olması önemlidir; işitmeyen veya sesi tercih etmeyen bir katılımcı için görsel ya da dokunsal işaret daha uygun olabilir.

Bu yeni temsil, ilk kâğıt örüntüsünü anlamanın ön şartı değildir. Katılımcılar isterse yalnızca üç şekli karşılaştırıp bitirebilir. Hareket veya ses eklendiğinde hangi olayın hangi şekle karşılık geldiği yeniden belirtilmelidir.

Dokuz parçayı nasıl hazırlayabilirsiniz?

Üç tam daire-daire-kare grubu için önce altı daire ve üç kare ayırın. Her grubun iki daire ve bir kare kullanması toplamı açıklar. İki grupla sınırlı kalırsanız dört daire ve iki kare yeterlidir.

Bu hazırlık hesabı, çocuğun oyuna katılmak için dokuzu saymasını gerektirmez. Yetişkin parçaları önceden hazırlayabilir veya çocukla birlikte yalnızca ilk üçlüyü seçebilir. Malzemenin hazırlanması ve örüntü kuralının fark edilmesi farklı işlerdir.

Bir kare eksikse büyük bir kartona kare çizebilir veya güvenli bir başka kare kart kullanabilirsiniz. Alternatif şeklin gerçekten kare olarak seçildiğinden ve çocuk tarafından ayırt edilebildiğinden emin olun. Eksik malzeme bir çocuğun başarısızlığı değildir.

Grup ayırmak için kullanılan şeritler veya boş yer kartları bu dokuz şekle dâhil değildir. Şekil sayısı sorulduğunda hangi nesnelerin örüntü parçası olduğunu birlikte gösterin; fiziksel olarak masada bulunan her kâğıt parçasını aynı gruba katmayın.

Bir sonraki adımı öngörmek ve kontrol etmek

İki tam gruptan sonra üçüncü grubun ilk parçası sorulduğunda, anlaşılmış başlangıca göre daire beklenir. Çocuk önce seçimini yapabilir, sonra örnek şeridine bakarak kontrol edebilir. İkinci bir bakışa izin vermek karşılaştırmayı daha güvenilir kılar.

Seçim kareyse hangi konumun düşünüldüğünü sorun. Çocuk grup sonundaki kareyi hatırlamış veya başlangıç işaretini farklı anlamış olabilir. Belirsizliği açıklığa kavuşturmak için ilk üçlüye dönün; düşüncesini öğrenmeden nedeni varsaymayın.

Bir tahmin, yerleştirme yapılmadan önce söylenir; kontrol ise parçayı modele göre karşılaştırdıktan sonra yapılır. Tahminin değişmesi, ortak incelemenin doğal bir sonucu olabilir. Çocuk cevabını değiştirdi diye puan kaybetmez veya açıklama vermeye zorlanmaz.

Üç şekillik tekrar anlaşması henüz yapılmamışsa sıranın farklı devamları düşünülebilir. Bu nedenle yetişkin, «Bir sonraki şeklin kesin cevabı yalnızca budur» demeden önce seçilen kuralı belirtmelidir. Açık kural, değerlendirmenin temelidir.

Erişilebilir bir yerleşim kurmak

Şekilleri büyük ve yeterli aralıklarla yerleştirin; böylece parçalar üst üste binmez. Masanın kayganlığı hareketi zorlaştırıyorsa uygun bir altlık kullanın. Çocuğun kolayca seçebileceği biçimde daire ve kareleri ayrı yerlerde tutmak mümkündür.

Görsel sınırları seçmekte güçlük yaşayan bir katılımcı için güvenli dokunsal kenarlar veya tanıdık kabartmalı şekiller kullanılabilir. Önce çocuğa dokunmanın rahat olup olmadığını sorun ve her parçayı incelemek için zaman verin. İşaretleri beklenmedik biçimde taşımayın.

Çocuk bir şekli eline alamıyorsa işaret, bakış veya iletişim cihazıyla seçim yapabilir. Yetişkin seçilen parçayı belirtilen yere koyar ve sonucu doğrulatır. Fiziksel destek ile kararın kim tarafından verildiğini ayrı düşünün.

Sözcüklerle yanıt vermek zorunlu değildir. Bir daire kartını kaldırmak, doğru yeri işaret etmek veya bilinen bir sembolü seçmek de açıklama biçimi olabilir. Kullanılan desteği çocuğun alışkanlıkları ve isteğiyle birlikte belirleyin.

İki katılımcı nasıl anlaşabilir?

Bir kişi ilk üçlüyü yerleştirirken diğeri ikinci üçlüyü kurabilir. Daha sonra şerit birlikte kullanılır ve her konum karşılaştırılır. İsteyenler bir sonraki turda rollerini değiştirebilir; rol değişimi için herkesin hazır olması gerekir.

Yönerge «şunu oraya koy» biçimindeyse hangi şekil ve hangi konumun kastedildiği açık olmayabilir. Göstererek «bu daireyi son karenin arkasındaki ilk yere koy» demek daha belirgindir. Katılımcılar kendi iletişim biçimleriyle aynı açıklığı sağlayabilir.

Farklı seçimlerde hemen bir kişinin kazandığını ilan etmeyin. Önce seçilen kuralı, başlangıcı ve karşılaştırılan konumu yeniden gösterin. Bir katılımcı yeni bir kural önermişse o kural da ayrı bir sıra olarak incelenebilir.

Oyun sırasında biri ara vermek veya bitirmek isterse kalan şekiller masada bırakılabilir ya da birlikte kaldırılabilir. Kişisel kartların veya araçların paylaşımı sahibinin isteğiyle belirlenir. İş birliği, birinin tüm malzemeler üzerindeki kontrolü devretmesini gerektirmez.

Kısa bir not neyi söyleyebilir?

İsterseniz şu tür somut bir kayıt tutun: «İlk üçlü açık dururken çocuk ikinci grubun ilk iki yerine daire seçti; üçüncü yer için şeride yeniden baktı.» Bu cümle sahneyi ve kullanılan desteği açıklar.

Tek bir denemeden genel bir öğrenme veya bellek değerlendirmesi çıkmaz. Görünürlük, dil, parçaları hareket ettirme kolaylığı ve o günkü ilgi yanıtı etkileyebilir. Bir sonraki etkinlik için en yararlı not, hangi koşulun anlaşılmayı kolaylaştırdığı olabilir.

Bir çizim saklanacaksa başlangıç yönünü ve seçilen üçlüyü işaretlemek, daha sonra okuyan kişinin niyeti anlamasına yardım eder. Çocuğun çizimini kiminle paylaşacağına kendisi katılarak karar verebilir; fotoğraf veya yayın zorunlu değildir.

Kapanışta iki tam grubu göstermek, farklı üçüncü parçayı işaret etmek veya sadece ilk üçlüyü adlandırmak yeterlidir. Her aşama tamamlanmadan oyun da bitebilir. Materyal güvenli biçimde kaldırıldıktan sonra çocuk başka bir tasarıma geçebilir.