Bir daire, ikinci bir daire ve bir kare yan yana duruyor. Ardından aynı üçlü tekrar geliyor: daire–daire–kare, daire–daire–kare. Sıradaki şekli bulmak için yalnızca son parçaya bakmak yerine, tekrar eden grubun nerede başladığını ve hangi sırayla kurulduğunu inceleyebiliriz. Çocuk parçaları yerleştirebilir, işaret edebilir veya başka birine nereye koyacağını söyleyebilir. Önemli olan hızlı cevap değil, üzerinde anlaşılan kuralı görünür biçimde kontrol edebilmektir.
Şekilleri ve başlangıç noktasını hazırlayın
En az altı büyük kâğıt daire ve üç büyük kare hazırlayın. Bunlarla üç tam grup kurulabilir. İlk denemede parçaların rengini ve yaklaşık boyutunu benzer tutmak, incelenen özelliğin şekil olmasını kolaylaştırır. Çocuk için küçük parçalar güvenli değilse büyük karton şekiller veya kâğıt üzerine yapılmış çizimler kullanın. Kesme işi katılımın şartı değildir; şekilleri önceden bir yetişkin hazırlayabilir.
Soldan sağa iki grup yerleştirin: daire–daire–kare / daire–daire–kare. Eğik çizgi burada yalnızca grupları ayıran bir yazı işaretidir; fiziksel olarak bir şerit veya küçük bir boşluk kullanabilirsiniz. İlk şeklin neresi olduğunu bir işaretle gösterin. Katılımcılar masanın farklı taraflarındaysa «soldaki» sözüne güvenmek yerine başlangıç parçasını birlikte işaretlemek daha açık olabilir.
Çocuk şekilleri kendi hareket ettirebilir, bakışıyla ya da parmağıyla seçebilir, konuşabilir veya kullandığı iletişim aracıyla bir ortağa yön verebilir. Parçaları hareket ettiren kişi, çocuğun seçimini bekler. Etkinliği tek bir grubu inceleyerek de bitirebilirsiniz; bütün varyasyonları aynı gün yapmak gerekli değildir.
Tekrar eden birim neden üç şekildir?
İlk üç parçanın altına bir şerit koyun: daire, daire, kare. İkinci üçlünün altına da bir şerit yerleştirin. Her iki grupta birinci ve ikinci konumda daire, üçüncü konumda kare vardır. Aynı parçaların bulunması tek başına yetmez; sıraları da aynı olmalıdır. Daire–kare–daire, aynı iki daireyi ve bir kareyi içerir ama aynı başlangıçtan okunduğunda konumları farklıdır.
AAB yazımı, şekillerin adını kısaltmanın bir yoludur: Bu örnekte A daireyi, B kareyi temsil eder. Üçlü grup AAB olarak tekrar eder. Harfleri kullanmak zorunlu değildir; çocuk doğrudan şekilleri karşılaştırabilir. Harfler tanıtılırsa hangi harfin hangi şekle karşılık geldiğini birlikte belirleyin. AAB, daire–kare biçimindeki iki parçalı AB sırasıyla aynı değildir.
Çocuktan önce modeldeki iki daireyi, sonra kareyi göstermesini isteyebilirsiniz. Ardından ikinci grupta aynı konumları bulun. Soruları art arda yöneltmek yerine bir inceleme için zaman bırakın. Bir çocuk şeklin adını söylemese de doğru konumu gösterebilir veya partnerinden parçası olan yere işaret etmesini isteyebilir.
İki tam grubun ardından devam edin
İki grup da kareyle bittiğinde aynı kuralı sürdürmek için yeni grup daireyle başlar. Bir daire, bir daire ve bir kare daha ekleyin. Artık dokuz şekil vardır: altı daire ve üç kare. Üçüncü üçlüyü ilk üçlüyle sırayla karşılaştırarak kontrol edin. Her konumdaki şekil eşleşiyorsa, üzerinde anlaşılan üçlü bu noktada korunmuştur.
Parçaları birer birer eklemek de mümkündür. İlk yeni daireden sonra çocuğun hangi konumda olduğunu göstermesine izin verin; ardından ikinci daireyi ve kareyi seçebilir. Son parçayı tahmin etmek yerine modelin tamamına dönmek yararlıdır. Çocuk farklı bir şekil önerirse hangi kuralı düşündüğünü sorun ve onun önerisini görünür örnekle karşılaştırın.
Örneğin yeni gruba daire–kare ile başlanırsa ikinci konum modeldeki ikinci daireden farklıdır. Düzeltmek isteyen çocuk kareyi daireyle değiştirebilir. Kendi kuralını kurmak isteyen çocuk ise ayrı bir sıra hazırlayabilir. Başka bir örüntü üretmek başlı başına yanlış değildir; yalnızca önceki kuralın devamı olarak sunulmadan önce neyin tekrarlandığı açıklığa kavuşmalıdır.
Tamamlanmamış grupta nerede kaldık?
Şu sıraya bakın: daire–daire–kare / daire. Son daire, ikinci grubun ilk konumudur. Aynı AAB kuralına göre bir daire daha ve ardından bir kare gerekir. Tekrarın başlangıcını görünür tutmak için ilk tam grubun altına bir şerit koyabilir, çocuğun yeni grubun hangi parçasını tamamladığını göstermesini isteyebilirsiniz.
Bir başka sırada son iki parça dairedir: daire–daire–kare / daire–daire. Bu kez eksik olan kare, grubun üçüncü parçasıdır. Önceki örnekle kural aynıdır; fark, son grubun ne kadarının hazır olduğudur. Çocuk iki örneği yan yana görüp eksik konumu işaret edebilir veya bir yetişkine seçtiği parçayı koydurabilir.
Sadece birkaç şekil göründüğünde kural her zaman kendiliğinden belli olmaz. Daire–daire dizisi birçok farklı biçimde sürdürülebilir. Buradaki cevaplar, daire–daire–kare kuralı önceden gösterilip kabul edildiği için geçerlidir. Kural belirtilmemişse çocuğun önerdiği farklı devamı dinleyin ve hangi grubu tekrarladığını açıklamasına fırsat verin.
AB sırasıyla karşılaştırma
İki ayrı sıra hazırlayın. Birincisi daire–daire–kare grubunu, ikincisi daire–kare grubunu tekrarlasın. İkisi de daireyle başlayabilir, ancak ikinci konumları farklıdır: AAB sırasında yine daire, AB sırasında kare bulunur. Birinci sırada kareden önce iki daire vardır; ikinci sırada her dairenin ardından kare gelir.
Çocuk AAB sırasını daire–kare olarak sürdürürse bunun basit bir dönüşümlü sıra olabileceğini gösterin. Modelde birinci daireden sonra ne bulunduğuna birlikte bakın. Böylece hangi kuralın uygulandığı somut olarak görülebilir. Hedef, çocuğun cevabını etiketlemek değil, farklı düzenleri karşılaştırmaktır.
Bu iki kuralı sesle veya hareketle de gösterebilirsiniz: örneğin sessizce masaya dokun–dokun–eli kaldır ve dokun–eli kaldır. Hareketleri herkesin rahatça yapabileceği biçimde seçin; istemeyen kişi başka birine yön verebilir veya görsel kart kullanabilir. Sesli etkinlik rahatsız ediciyse konuşmadan işaret etmek yeterlidir.
Üçlü grupları ve parçaları ayrı ayrı sayın
İki tam grupta iki kare bulunur, çünkü her grupta bir kare vardır. Aynı iki grupta dört daire ve toplam altı şekil vardır. «Kaç grup var?», «kaç kare var?» ve «toplam kaç şekil var?» farklı sorulardır. İlk iki sorunun cevabı bu örnekte aynı sayı olsa da sayılan şeyler farklıdır.
Üç tam grup kurulduğunda üç kare, altı daire ve dokuz şekil olur. Her grubu bir kâğıt şeridiyle ayırmak, önce grupları sonra tek tek parçaları göstermeyi kolaylaştırır. Çocuk yalnızca bir soruya cevap vermek istiyorsa diğerlerini sormak gerekli değildir. Gerçek parçaları göstererek yeniden saymak her zaman kabul edilebilir bir kontrol yoludur.
İki tam grubun sonuna tek bir daire eklenirse yedi şekil vardır ama üçüncü grup henüz tamamlanmamıştır. Bu daire yeni grubun başlangıcıdır; ikinci daire ve kare eklendiğinde üçüncü grup biter. Bir parçayı otomatik olarak tam grup saymamak için hem parça sayısını hem grubun sınırını görünür tutun.
Renk ve şekil aynı anda değişirse
Kırmızı daire, mavi daire ve kırmızı kareden oluşan bir üçlü kurulduğunda hem şekil hem renk bilgisi vardır. Bu üçlünün tamamı aynı biçimde tekrar edebilir; yalnızca şekillere bakıldığında daire–daire–kare görülür. Renklerde neyin tekrarlandığını söylemek için sonraki parçaların renklerine de bakmak gerekir. Bir tek özelliğe bakmak ile tüm özellikleri korumak farklı görevlerdir.
Önce yalnızca şekil kuralı üzerinde anlaşın ve renkleri benzer tutun. Daha sonra çocuk isterse aynı şeklin farklı renklerde kullanıldığı yeni bir sıra deneyebilir. «Bu oyunda şekle bakıyoruz» demek, mavi dairenin kırmızı daireden renkçe farklı ama şekil bakımından aynı olduğunu açıklar. Renk kuralı kurulacaksa bunu da başlangıçta belirtin.
Renk tek başına herkes için ayırt edilebilir olmayabilir. Büyük şekil etiketleri, güvenli dokular veya sözlü açıklama başka seçeneklerdir. Çocuğun hangi özelliğe erişebildiğini varsaymak yerine ona ve gerekiyorsa yakınlarına danışın. Amaç gizli bir renk testini geçmek değil, seçilmiş özelliğin nasıl tekrar ettiğini incelemektir.
Aynı yapı farklı nesnelerle kurulabilir
İki büyük yaprak resmi ve bir çiçek resmi, ardından yine iki yaprak resmi ve bir çiçek resmi yerleştirilebilir. Daireye karşılık yaprak, kareye karşılık çiçek seçildiğinde yapı yine iki aynı tür öğe ve bir farklı tür öğeden oluşur. İlk üçlü, yeni sırada neyin tekrarlandığını gösterir. Resimler uygun büyüklükte ve çocuk için erişilebilir olmalıdır.
Büyük bir blok–büyük bir blok–karton kutu sırası da benzer biçimde kurulabilir. Her blok ayrı bir konumdur; «iki blok» yazan tek bir kart ise anlaşmaya bağlı bir gösterimdir ve fiziksel olarak iki blok değildir. Birimler karışıyorsa önce gerçek nesnelerle üç konumu gösterin. Kutunun veya bloğun boyutu değişirse şekil, tür ya da boyuttan hangisinin kuralda önemli olduğunu önceden söyleyin.
Daire grubuyla yaprak grubunu konum konum eşleştirmek yararlı olabilir: ilk daire ilk yaprağa, ikinci daire ikinci yaprağa, kare çiçeğe karşılık gelir. Çocuk eşleştirmeyi çizgiyle gösterebilir veya partnerine işaret ederek yaptırabilir. Bu aktarım hemen anlaşılmıyorsa alışılmış şekillere dönüp bir grubu daha birlikte kurmak yeterlidir.
Diziyi başka bir noktadan okumak
Uzun bir daire–daire–kare sırasına bir kareden başlayarak bakarsanız kare–daire–daire / kare–daire–daire biçiminde bir gruplama görebilirsiniz. Bu, aynı devam eden döngünün farklı bir konumundan okumaktır. Kareye B, daireye A denirse bu başlangıçta görünen üçlü BAA olarak yazılabilir. Başlangıç yeri belirtilmediğinde iki kişi aynı sırayı farklı gruplamış olabilir.
Başlangıç değişikliğiyle parçaları aynı başlangıçta yer değiştirmeyi ayırın. Belirli bir ilk daireden itibaren daire–daire–kare ile daire–kare–daire farklı sıralardır. Oysa uzun tekrarın bir sonraki konumundan bakıldığında aynı döngünün başka bir kesiti görünür. Çocukla önce başlangıcı gösterin, sonra parçaları karşılaştırın.
İlk oyunda bu ayrıntıyı öğretmek şart değildir. Sabit başlangıç ve aynı okuma yönü, üçlü tekrarın anlaşılması için yeterlidir. Çocuk daha sonra «Kareden başlarsak ne olur?» diye sorarsa sırayı gerçekten o noktadan izleyin. Karmaşıksa bilinen başlangıca dönmek ve karşılaştırmayı başka bir güne bırakmak uygundur.
Eksik parçayı modelle birlikte bulmak
Bir tam modelin yanına daire–boşluk–kare koyun. Kuralın ve başlangıcın aynı olduğunu belirtin. Modelde ikinci konumda daire bulunduğundan boşluğa bir daire gelir. Sonra boşluğu üçüncü konuma taşıyın: daire–daire–boşluk. Bu kez kare eksiktir. İki sorunun farkı, aranan konumdur; kural değişmemiştir.
Çocuk şekli yerleştirmek istemiyorsa daire veya kare kartını seçebilir, işaret edebilir ya da bir partnerine hangi parçayı istediğini söyleyebilir. Modeli görünür bırakmak, görevi zorunlu bir hafıza sınavına dönüştürmez. Çocuğun kendi cevabını kontrol etmek için modele dönmesine izin verin.
Eksik bir parça gizlice kaldırılmışsa ve çocuk böyle sürprizlerden hoşlanmıyorsa bunu önceden haber verin veya boşluğu açıkça bırakarak oynayın. İki tam grup arasında bir parçanın yer değiştirmesi bütün gruplamayı etkileyebilir; önce seçilen başlangıç ve grup sınırlarını yeniden kurun. Gerekirse yeni bir temiz örnek hazırlayın.
Bir hatayı birlikte incelemek
İlk iki grup daire–daire–kare, üçüncü grup daire–kare–kare olsun. Üçüncü grubun ikinci konumunu modelin ikinci konumuyla karşılaştırın. Modelde daire, değişmiş grupta kare vardır. Kuralı korumak isteniyorsa bu kareyi daireyle değiştirmek yeterlidir; üçüncü konumdaki kare zaten modelle eşleşir.
Çocuk başka bir parçayı değiştirmeyi önerirse önce hangi konumu karşılaştırdığını sorun. Belki grup sınırını başka yerde düşünmüştür veya örüntünün renk gibi başka bir özelliğine bakıyordur. Ortak başlangıcı ve incelenen özelliği belirlemek, sürekli «yanlış» demekten daha açıklayıcıdır. Bir grup sınırı kaymışsa şeridi düzeltmek parçayı değiştirmekten daha uygun olabilir.
Parçayı değiştirmek yerine yeni bir örüntü kurmak da mümkündür. Ancak bir tek üçlüden sonraki bütün sıranın ne olacağını çıkaramayız; kuralı kuran kişiye sorun veya bir grup daha oluşturmasını isteyin. Birden fazla açıklama görünür parçalarla uyumluysa bunu kabul etmek matematiksel olarak daha dürüsttür.
Beraber oynarken roller
Bir kişi ilk üçlüyü oluşturur, ikinci kişi yanına aynı grubu kurar. Sonra ikisi üç konumu tek tek karşılaştırır. Yeni turda roller değişebilir: çocuğun biri modeli seçerken diğerinin her zaman yalnızca kontrol etmesi gerekmez. İki çocuk, bir çocukla bir yetişkin veya bir çocuk ve onun yön verdiği bir yardımcı bu düzeni kullanabilir.
Üçüncü bir katılımcı varsa grup sınırını şeritle göstermek veya hangi özelliğin karşılaştırılacağını hatırlatmak isteyebilir. Bu görev seçime bağlıdır. Kimse konuşmaya, başkasının parçasına dokunmaya veya belli bir hızda cevap vermeye zorlanmamalıdır. Herkesin görme, işitme ve hareket olanakları farklı olabilir.
İki kişi farklı parça seçtiğinde modeli birlikte inceleyin: «İkinci gruptaki ikinci yer ile ilk gruptaki ikinci yer aynı mı?» Biri kuralı değiştirmek istiyorsa yeni sırayı ayrı kurmayı önerebilirsiniz. Amaç kimin daha hızlı bulduğunu belirlemek değil, herkesin hangi düzeni kurduğunu anlaşılır kılmaktır.
Kısa bir süsleme öyküsü
İki kâğıt kukla bir aile buluşması için masa kenarına şerit hazırlasın. Üzerine iki daire ve bir kareyi tekrar ederek yerleştirmeye karar versinler. Bu kurgu, belli bir geleneği temsil etme iddiası taşımaz; yalnızca şekilleri belirli bir sıraya koymak için ortak bir amaç verir. Çocuk isterse kuklaların adını, şeridin yerini veya öyküyü değiştirebilir.
İlk iki üçlüden sonra kuklalardan biri yanlışlıkla daire–kare–kare koyar. Diğeri modelin ikinci konumunda ne olduğunu gösterir. Kuralı korumak için ortadaki kareyi daireyle değiştirirler. Alternatif olarak farklı bir tasarım üzerinde anlaşabilirler; bu durumda hangi birimi tekrar edeceklerini yeniden belirlemeleri gerekir.
Öykünün sonunda kâğıt üzerindeki diziyi çizebilir veya parçaları toplayabilirsiniz. Çizim sıralamayı saklar, ancak ayrı parçalar gibi taşınamaz; tek tek resim yapmakta zorlanan çocuk, bir yetişkine yerleri göstererek çizimi oluşturabilir. Oyunun başarılı sayılması için ortaya saklanacak ya da başkalarına gönderilecek bir ürün çıkması gerekmez.
Yön değişince neyi okuyoruz?
Masa üzerinde soldan sağa yerleştirilmiş daire–daire–kare grubuna sağdan sola bakıldığında kare–daire–daire görülür. Her iki ifade aynı üç parçayı farklı yönlerden sıralar. Soru sormadan önce başlangıcı ve izlenecek yönü göstermek, özellikle katılımcılar masanın karşılıklı taraflarındaysa karışıklığı azaltır.
Başlangıcı bir okla veya kuklanın durduğu noktayla belirtebilirsiniz. Çocuk oku çevirmek isterse yeni yönü birlikte okuyun; eski cevabı otomatik olarak yanlış saymayın. Bir sırayı sağa doğru devam ettirmek ile aynı sırayı sağdan sola okumak farklı talimatlardır. Her iki durumda hangi uçtan ve hangi yöne gidildiği açık olmalıdır.
Dikey bir sırada yukarıdan aşağı veya aşağıdan yukarı okumak mümkündür. Kapalı bir halka yapıldığında ise başlangıç için birden fazla konum seçilebilir. İlk denemede açık bir sıra ve belirli bir başlangıç daha kolay izlenebilir; yön değişikliği çocuğun ilgisine göre sonradan eklenebilir.
Gruplar arasındaki boşluk neyi gösterir?
İlk aşamada üçlülerin arasına küçük boşluklar bırakmak sınırları görünür kılar: daire–daire–kare / daire–daire–kare. Boşluk burada sayılan bir şekil değildir; yalnızca gruplamayı gösterir. Başka bir oyunda boşluk bir hareket veya ayrı bir sembol olarak tanımlanırsa kurallar değişir. Katılımcılar hangi işaretlerin parçanın kendisi olduğunu bilmelidir.
Şekiller daha sonra aralıksız bir sıraya yaklaştırılabilir. Aynı başlangıçtan başlayıp her üç konumda bir ayırdığınızda aynı gruplar yeniden görülür. Aralıkların kaldırılması şekiller eklenip çıkarılmadığı sürece sırayı değiştirmez. Çocuk isterse kâğıt şeritleri yerlerine geri koyarak kontrol edebilir.
Bir şerit yanlışlıkla ilk iki şeklin altına yerleşirse grup sınırı değişmiş gibi görünebilir. Önce parçaların gerçekten taşınıp taşınmadığına bakın. Bazen düzeltilecek şey bir şekil değil, grubun nerede başladığını gösteren işarettir. Bu ayrımı konuşmak, çocuğun neyi karşılaştırdığını anlamanıza yardımcı olur.
Birden çok doğru açıklama olabilir mi?
Daire–daire–kare birimi iki kez art arda yazıldığında altı parçalık daha büyük bir grup elde edilir: daire–daire–kare–daire–daire–kare. Bu altılı grup da aynı biçimde tekrarlandığında aynı sonsuz sırayı üretir. Daha kısa üçlü, burada kullanışlı bir tekrar birimidir; altılı açıklama ise onun iki kopyasını bir araya getirir.
Çocuğun uzun grubu göstermesi otomatik olarak yanlış değildir. İki üçlü parçasının birbirine benzeyip benzemediğini sorabilir ve daha kısa bir tekrar bulmak isteyip istemediğini öğrenebilirsiniz. İlk etkinlikte en kısa birim gibi terimleri kullanmak şart değildir; önemli olan seçilen grubun ardışık kopyalarının gerçekten aynı sırayı oluşturup oluşturmadığını kontrol etmektir.
Benzer biçimde yalnızca daire–daire görüldüğünde bir sonraki parçayı kesinleştirmek için yeterli kural yoktur. Eğer oyunun başında AAB kuralını kararlaştırdıysanız sıradaki parça karedir. Kural açıklanmadan verilen kısa bir dizi ise başka devamları da kabul edebilir. Önce hangi bilginin paylaşıldığını ayırın.
Evde veya sınıfta kısa bir deneme
Bir oturumda yalnızca iki tam grup oluşturun ve çocuktan istediği bir grubu göstermesini isteyin. Başka bir gün, model açıkken daire–daire–boşluk grubunu tamamlamayı önerebilirsiniz. Tarihler veya süreler zorunlu bir takvim değildir; çocuk ilgisini kaybederse durabilir, yeni oturuma dönmek istemeyebilir.
Daha sonra aynı yapıyı büyük yaprak resimleri ve çiçek resmiyle kurmak bir seçenek olabilir. İlk şekillerle yeni resimler arasındaki eşleştirmeyi birlikte gösterin. Yeni malzemeler ilgiyi artırmıyorsa önceki şekillerle kalmak yeterlidir. Materyali değiştirmek kendi başına anlama kanıtı değildir; hangi düzenin incelendiği ve katılımcının nasıl yanıt verdiği önemlidir.
Yetişkin bir sonraki oyunu planlamak isterse kısa ve somut bir not tutabilir: «Model görünürken çocuk üçüncü konuma kareyi işaret etti.» Hangi desteğin sunulduğunu ekleyin. Bu not çocuğun bütün örüntü becerileri hakkında bir tanı veya kapsamlı değerlendirme değildir; kayıt tutmak oyunun şartı da değildir.
Erişim ve rahatlık için düzenleme
Büyük, yüksek kontrastlı şekiller bazı katılımcılar için daha kolay seçilebilir. Başkaları güvenli kabartmalı parçaları, sözlü betimlemeyi veya tanıdık bir iletişim aracını tercih edebilir. Hangi yöntemin kullanılacağına çocukla ve gerekirse onu iyi tanıyan kişilerle karar verin. Yalnızca bir renge ya da küçük ayrıntıya dayanan işaretler herkes için uygun olmayabilir.
Bir yetişkin çocuğun yönlendirmesiyle parçayı hareket ettiriyorsa önce hangi şeklin nereye konacağını bekler ve anlamadığında uygun şekilde sorar. Yardım eden kişinin parçayı kendi seçip çocuğa yalnızca onaylatması, kararın kimde olduğunu belirsizleştirir. Büyük bir boşluk için işaret etmek veya bir kartı seçmek de geçerli katılım yollarıdır.
Kalem tutma, kesme ve şekilleri adlandırma becerileri örüntüyü karşılaştırmaktan ayrı taleplerdir. Katılımcı isterse bunları kullanabilir; istemiyorsa veya yoruluyorsa bir başkası hareketi yapabilir. Tek bir üçlüyü gösterip ikinci üçlünün aynı olup olmadığını incelemek, kısa ve tamamlanmış bir oyun olabilir.
Oyunu kapatırken sorulabilecekler
Tam sırayı gösterin: daire–daire–kare / daire–daire–kare / daire–daire–kare. «Tekrar eden grup hangisi?» sorusunu isteğe bağlı olarak sorun. Çocuk bir üçlüyü gösterebilir, sözcükle anlatabilir veya yalnızca parçaları inceleyebilir. Ardından «Bir sonraki grup başlarsa ilk parça ne olur?» sorusu, aynı kural ve başlangıç korunuyorsa daireye işaret eder.
Bir başka soru «İkinci grup, birincinin hangi yönleriyle aynı?» olabilir. Cevap, üç konumdaki şekillerin sırası ile ilgilidir; parçaların masadaki kesin yeri veya kâğıdın kusursuz kesilmiş olması gerekli değildir. Çocuk renk gibi ek bir özelliği fark ederse bunu konuşun ve o özelliğin bu oyunda kurala dahil olup olmadığını birlikte belirleyin.
Sonrasında parçalar kaldırılabilir, bir çizim saklanabilir veya çocuk tamamen yeni bir düzen kurabilir. Yeni kural seçildiğinde başlangıcı ve tekrar eden grubu yeniden açıklayın. Oyunu belirli bir ürünle bitirmek ya da tüm sorulara cevap almak şart değildir.
Diziyi çizimle kaydetmek
Şekillerle iki tam grup kurulduktan sonra aynı sırayı kâğıda çizmeyi teklif edebilirsiniz. Çocuk isterse kendisi çizer; isterse hangi şeklin nereye geleceğini söyler ve bir yetişkin çizer. Çizimdeki dairelerin eşit büyüklükte veya karelerin kusursuz olması şart değildir. Bu görevde önemli olan, üzerinde anlaşılan şekillerin ayırt edilebilmesi ve sıralarının korunmasıdır.
Çizimi gerçek parçalarla karşılaştırırken her çizilmiş şekil için bir parçayı gösterin. Üçüncü konumda çizimde kare, masada da kare varsa bu konum eşleşir. Başlangıçları farklı seçerseniz karşılaştırma yanıltıcı olabilir; iki sıranın aynı ucundan başlayın. Çocuk başka bir başlangıç önerirse önce onu işaretleyip yeni sıralamayı okuyun.
Bir çizimde şekil sayısı eksikse bunun nedeni bitmemiş olması olabilir. «Bu resmi tamamlamak ister misin?» diye sormak, eksikliği hemen hata olarak yorumlamaktan daha açıktır. Çocuk tamamlamak istemezse mevcut resmi saklayabilir veya oyunu bırakabilir. Nesnelerle kurulmuş sıra, çizim yapılmasa da başlı başına bir örnektir.
Çocuğun kendi kuralını dinlemek
Bir çocuk daire–kare–kare biçiminde yeni bir üçlü kurarsa hangi grubun tekrar edeceğini göstermek isteyebilir. Yanına aynı sırayı yeniden koyarsa yeni bir ABB örüntüsü oluşur; burada A daire, B karedir. Bu yapı AAB ile aynı değildir, ancak kendi kuralı içinde tutarlı olabilir. İki sırayı karıştırmadan ayrı alanlarda tutun.
Çocuk yalnızca üç şekil koyduysa hemen tekrar eden bir düzen olduğunu varsaymak gerekmez. «Devamını nasıl yapmak istersin?» sorusu, niyetini açıklama fırsatı verir. Yanıtı göstererek, konuşarak veya partneri yönlendirerek verebilir. Yeni bir grup eklendiğinde benzerlikleri birlikte kontrol edin.
Karşılaştırmanın ardından çocuk isterse önceki AAB modeline dönebilir. İki etkinlikte de başlangıç ve incelenen özellik açık olduğunda «aynı» ve «farklı» sözleri daha belirgin anlam kazanır. Çocuğun seçtiği yeni düzen, oyunu bitirmek için de yeterli olabilir; bütün örnekleri tekrar ettirmek gerekmez.
Kareden sonra ne gelir?
Tam bir daire–daire–kare grubu bittikten sonra aynı kural devam ederse yeni grubun ilk şekli dairedir. Bunu görmek için birinci grubun altındaki şeritten ikinci grubun ilk konumuna geçin. Buradaki soru, yalnızca kareden sonra gelen şekli ezberlemek değil; biten grubun ardından aynı üçlünün yeniden başladığını göstermektir.
Daha sonra kareyi, birinci grubun sonundaki kareyle eşleştirin ve iki grubun başındaki daireleri bulun. İstenirse parçalar tek tek sayılabilir: ilk kare üçüncü, ikinci kare altıncı konumdadır. Bu konumlar üzerinde anlaşılan soldan sağa okuma yönüne bağlıdır. Çocuk sayı kullanmadan da her üçlüdeki kareyi gösterebilir.
Yalnızca bir kare gösterilip önceki kural söylenmediğinde sıradaki şekil kesin olarak bilinmez. Bir başka oyunda kareden sonra yine kare gelmesi kararlaştırılmış olabilir. Bu nedenle soru soran kişi önce hangi örüntüyü sürdüreceğini belirtir; yanıt veren kişi de modeli görmek isteyebilir.
Yararlı yanıtlar
Daire–daire–kare–daire sonrasında hangi şekil gelir?
Kuralın daire–daire–kare olarak tekrar ettiği kararlaştırıldıysa bir daire daha, ardından kare gelir.
AAB harflerini bilmek gerekli mi?
Hayır. Üç şekli doğrudan gösterip karşılaştırabilirsiniz; harfler aynı yapının isteğe bağlı bir gösterimidir.
Küçük bir fikri maceraya dönüştürün.
Birlikte kısa bir etkinlik deneyin, ardından keşfinizi günlük yaşama taşıyın.
Şekiller ve nesneler