Üç yolcuya iki yolcu daha: Otobüs hikâyesi için üç hazırlık seçeneği

Üç seçeneği neye göre sıralıyoruz?

Hazır materyal bulunmadığını varsayarsak en az eşya gerektiren yol, söylenen hikâyeye parmaklarla veya işaretlerle eşlik etmektir. İkinci seçenek için kâğıt ve kalemle iki sahne çizilir. Üçüncü seçenekte otobüsü temsil eden bir kutu ve yolcu olarak kullanılacak beş büyük figür hazırlanır. Bu sıralama yalnızca gerekli hazırlığa ilişkin bir örnektir; süre ölçümü ya da eğitim başarısı karşılaştırması değildir.

Ailenizin koşulları sıralamayı değiştirebilir. Çocuk zaten büyük figürlerle oynuyorsa kutu yakında olabilir. Çizim zor geliyorsa bir yetişkin çizebilir veya hazır bir kâğıt model seçilebilir. Sözel anlatım için de anlaşılır bir iletişim yolu ve uygun ortam gerekir; malzeme gerektirmemesi her katılımcı için en erişilebilir seçenek olduğu anlamına gelmez.

Hangi biçimi seçerseniz seçin aynı başlangıcı koruyun: İlk anda üç yolcu otobüsün içindedir, iki yolcu dışarıda bekler. Hareketten sonra iki bekleyen de içeri girer ve otobüste toplam beş yolcu bulunur. Daha az veya daha çok hazırlık gerektiren temsilin anlattığı sayı ilişkisi budur.

Önce “nerede?” sorusunu netleştirin

Hikâyede otobüsün içi ile durak farklı bölgelerdir. İlk sahnede masada beş figür görülebilir: üçü otobüste, ikisi duraktadır. “Masada kaç figür var?” sorusunun yanıtı beştir; “Otobüste kaç yolcu var?” sorusunun ilk yanıtı ise üçtür. Çocuk beş dediğinde hangi grubu saydığını sorun. Her iki yanıt farklı sorular için anlamlı olabilir.

İki yolcu bindikten sonra otobüsteki grup genişler: üç ve iki birlikte beş eder. Bu durumda masadaki tüm figürlerin sayısı hâlâ beştir; değişen, hangi figürlerin otobüs sınırı içinde olduğudur. Nesneler yoktan üretilmez. Toplama, hikâyede iki grubun belirli bir yerde bir araya gelmesini gösterir.

Otobüs veya kutu sınırı belirsizse içeri girme hareketi de anlaşılmayabilir. Çizimde kapının önündeki kişi ile araç içindeki kişi üst üste görünüyorsa onları ayrı konumlandırın. Sözlü oyunda ise “üç içeride, iki dışarıda” bilgisini hareketten önce söyleyin. Konumun açık olması, sayılarla işlem yapmak kadar önemlidir.

1. Parmaklarla ve sözle canlandırma

İki kişi otururken bir katılımcı üç parmağını, diğeri iki parmağını gösterebilir. Önce üç parmağın otobüsteki yolcuları, iki parmağın durakta bekleyenleri temsil ettiğini konuşun. Sonra iki kişi işaretleri yan yana getirir ve bütün yolcuları birlikte sayar. Parmağını kaldıramayan veya böyle göstermek istemeyen biri, kendi iletişim yoluyla seçim yapabilir; yetişkin onun yönlendirmesiyle sayıları gösterebilir.

Bu modelde parmaklar gerçek yolcular değildir ve gerçek bir kabın içine girmez. “Şimdi iki bekleyen de otobüste” cümlesini hareketle veya üzerinde anlaşılan bir işaretle anlatmak gerekir. Katılımcıların hangi parmak grubunun hangi sahneye ait olduğunu bilmesi, yalnızca beş parmağı görmekten daha fazla bilgi verir.

Hazırlık olarak özel bir nesneye ihtiyaç yoktur; ancak üç ve iki grubunun ayırt edilebilmesi ve sözel ya da alternatif anlatımın erişilebilir olması gerekir. Çocuk ellerini kullanmak istemiyorsa oyuncaklara veya çizime geçmek daha uygun olabilir. Bir yöntemin az malzeme istemesi, herkes için aynı derecede kolay olduğu anlamına gelmez.

Saymayı nasıl sürdürebilirsiniz?

Üç yolcu gösterildikten sonra iki yolcuyu ekleyip hepsini baştan sayabilirsiniz: bir, iki, üç, dört, beş. Başka bir katılımcı üçten devam etmeyi tercih edebilir: İlk gelen “dört”, ikinci gelen “beş” olur. İkinci yöntemde başlangıçtaki üç tekrar sayılmaz; yeni iki yolcunun her biri bir sonraki sayıya karşılık gelir.

Her iki yöntemde de bir figürün iki kez sayılmamasına dikkat edin. Parmağın veya işaretin hareketini sayı sözcüğüyle eşleştirmek yardımcı olabilir. Eğer çocuk üçte başlayıp “üç, dört” derse bunun üçü ilk yeni adım gibi saymasından mı yoksa başka bir anlatımdan mı kaynaklandığını sorun. Örneği yeniden göstermek için baskı kurmadan zaman verin.

Semboller ilgi çekiyorsa yetişkin “3 + 2 = 5” yazabilir. Burada 3 başlangıçta içeridekileri, 2 sonradan binenleri ve 5 son durumda içeridekileri gösterir. Yazılı işlem, sahneyi anlatmanın başka bir yoludur. Sembolleri okumak veya yazmak bu somut oyun için zorunlu değildir.

2. İki çizimle önceyi ve sonrayı göstermek

İlk kutuya basit bir otobüs resmi çizin: İçeride üç işaret, dışında durakta iki işaret bulunsun. İkinci kutuda aynı beş işareti otobüsün içinde gösterin. Resimlerin altına yetişkin “önce” ve “sonra” yazabilir veya katılımcıların anladığı semboller koyabilir. Çocuğun resim yapması gerekmiyor; yetişkine nereye çizeceğini söylemesi de bir katkıdır.

Çizim, gerçek figürler arasındaki hareketi kendiliğinden yapmaz. İki resim iki ayrı ânı temsil eder; ok veya sözlü anlatım, duraktaki iki yolcunun araca katıldığını gösterebilir. Başlangıç ve sonuç resimlerindeki işaretleri yan yana toplayıp on yolcu varmış gibi saymayın. İkinci resim aynı beş yolcunun sonraki durumudur.

Kâğıt, kalem ve çizim için düz bir yüzey gerekir. Önceden hazırlanmış bir resim varsa bu seçenek hızlıca kullanılabilir; ama resimler belirsizse içeriyle dışarıyı ayırmak yeni bir zorluk yaratır. Katılımcılardan çizimin neyi gösterdiğini açıklamalarını isteyin ve otobüs sınırını birlikte kontrol edin.

Çizimde hangi ayrıntı korunmalı?

İlk resimde üç yolcuyu içeriye ve iki yolcuyu dışarıya yerleştirirken her işaret ayrı seçilebilsin. Sonraki resimde beşinin de içeride olduğu anlaşılmalıdır. Renk farklılığı, eski ve yeni yolcuları izlemeye yardım edebilir; ancak renk zorunlu değildir. İşaretleri konum veya bir açıklamayla da ayırt edebilirsiniz.

Çocuğun çizdiği şekiller yetişkinin beklediği gibi görünmeyebilir. “Bu daire yolcu mu, tekerlek mi?” diye sormak, işareti sessizce değiştirmekten daha yararlıdır. Çocuk bir ok kullanırsa okun hareketi mi yoksa başka bir ayrıntıyı mı gösterdiğini kendisi açıklayabilir. Çizim, birlikte kararlaştırılan anlamlarla okunur.

Bir fotoğraf veya daha önce hazırlanmış görsel de kullanılabilir, ama tek kare hareketin tümünü göstermez. Başlangıç ve sonuç ayrı kaydedilirse aralarındaki değişim konuşulabilir. Kimin hangi figürü hareket ettirdiği veya hangi desteğin verildiği resimde görünmeyebilir; bunlar ancak gerekliyse kısa bir notla eklenir.

3. Kutu ve beş büyük figürle canlandırma

Otobüs olarak sığ bir kutu veya içi görülebilen büyük bir oyuncak araç seçin. Beş büyük, güvenli figür hazırlayın. Üçünü kutunun içine, ikisini dışarıdaki bir kâğıt durağa yerleştirin. Materyallerin yaşı ve ihtiyaçları uygun olduğundan emin olun; ağza götürme riski olan küçük parçaları kullanmayın.

Çocuk duraktaki iki figürü sırayla kutuya koyabilir veya bir yetişkine hangi figürü taşıyacağını gösterebilir. Her figür tamamen içeri girdiğinde katılımcılar yeni durumu inceler. Kutunun kenarında duran bir figür için “içeri girdi mi?” sorusu belirsizse saymadan önce ortak bir sınır belirleyin.

Bu seçenek hareketi açıkça gösterir ve figürleri yeniden düzenlemeye izin verir. Buna karşılık kutu, beş uygun nesne ve yeterli alan gerektirir. Oyuncaklar zaten masadaysa hazırlık az olabilir; onları aramak veya güvenli alternatif bulmak gerekiyorsa daha uzun sürebilir. Bugünkü seçim, varsayımsal bir sıralamadan çok bu gerçek koşullara bağlıdır.

Başlangıçtaki üç yolcuyu doğrulamak

Kutuyu kullanıyorsanız iki figür içeri girmeden önce üç yolcuyu gösterin. Çocuk bir figürü, sonra diğerlerini sayabilir; yetişkin gerekirse nesneleri işaret eder. Kutunun içi görünmüyorsa kapağı açık tutun veya figürleri saymak üzere kısa süreliğine yan yana yerleştirip tekrar içeri koyun. Bu geçici düzenlemeyi herkesin görebilmesi gerekir.

İlk üçlü gruba yanlışlıkla bekleyenlerden biri katılmışsa durup sahneyi yeniden kurun. “Şimdi dört içeride kaldı, ama örneğimiz üçle başlıyordu” demek yeterlidir. Katılımcılar isterse dörtle başlayan ayrı bir hikâye de kurabilir; bu kez sonraki sonucu o yeni başlangıca göre hesaplamak gerekir.

Sayıyı yalnızca “otobüste üç koltuk var” sözünden çıkarmayın. Koltuk sayısı ile yolcu sayısı farklı özelliklerdir. Oyuncak araçta beş koltuk ve üç yolcu bulunabilir; ilk anda iki koltuk boş olabilir. Hikâye koltuk sayısını belirtmiyorsa beş yolcunun fiziksel olarak nereye oturacağını varsaymak yerine uygun büyüklükte bir kutu seçin.

İki yolcu hangi anda ekleniyor?

Bekleyen iki figür ilk anda otobüs dışındadır. Her biri içeri geçtiğinde içerideki gruba katılır. İlk yolcu bindiğinde içeride dört, ikincisi de bindiğinde beş olur. Bu ara durum, “iki eklendi” ifadesini iki ayrı hareketle takip etmek isteyen katılımcılar için yararlı olabilir; ikisini birlikte taşıyan bir model de önce ve sonra gruplarını açıkça gösteriyorsa kullanılabilir.

Bir figür durakta kalırsa son durum henüz beş yolcunun tamamının bindiği sahne değildir. Üç başlangıç yolcusuna bir yeni yolcu katılmış ve bir yolcu dışarıda kalmıştır. Hareketi tamamlamak isteyip istemediklerini sorun; sonra içeridekileri sayın. Bekleyen kişinin hâlâ masada görünmesi, otomatik olarak araca bindiği anlamına gelmez.

Bir çocuk kutunun kenarını otobüsün içi sayarken diğeri dışı sayabilir. Figürü tamamen belirgin bir bölgeye koymak karşılaştırmayı kolaylaştırır. Daha sonra sınır üzerinde durma durumu ayrı bir konuşma olabilir. İlk oyunda önemli olan, iki katılımcının hangi figürleri otobüsteki gruba kattığını bilmesidir.

Başlangıç, eklenen ve sonuç

Üç sayı aynı anda masada bulunabilir ama aynı görevi görmez: Üç başlangıçtaki yolcu sayısı, iki eklenen yolcu sayısı, beş ise ikisi de bindikten sonraki otobüs içi toplamdır. Çocuk üçü ve ikiyi gösterebiliyor ancak beşi bulmak için yardıma ihtiyaç duyuyorsa, yetişkin bütün figürleri tek tek gösterebilir veya birlikte saymayı önerebilir.

Bir çizimde ilk sahnenin yanında “3”, bekleyenlerin yanında “2” yazmak yararlı olabilir. Son sahnede “5” yazıldığında, bu sayı başka beş yolcu değil, önceki iki grubun birleşimidir. Sayı etiketleri figür değildir; onları yolcu olarak tekrar saymayın.

Çocuk son durumu daha farklı bir sırayla düzenleyebilir. Yolcuların koltuklarda yer değiştirmesi, hiçbiri inmediyse toplamı değiştirmez. Bununla birlikte hangi figürlerin başlangıçta durakta beklediğini hatırlamak istiyorsanız renk ya da konum gibi bir işareti önceden kararlaştırın. Toplam sayıyı bulma ile yolcuların geçmişini ayırt etme farklı görevlerdir.

Seçenekleri somut koşullarda karşılaştırmak

Birinci seçenek için kontrol listesi şudur: Katılımcılar hikâyeyi duyabiliyor veya erişilebilir biçimde alabiliyor mu; üçle iki grup nasıl gösterilecek; çocuk elini kullanmak istemiyorsa hangi işaret seçilecek? Bunlar olmadan “malzeme yok, öyleyse hazırlık yok” demek eksik olur. Uygun bir iletişim biçimi de hazırlığın parçasıdır.

Çizimde önce iki sahneyi hazırlamak, görsel sınırları belirlemek ve “önce/sonra” işaretlerinin anlamını açıklamak gerekir. Çocuğun çizmekten hoşlanması avantaj olabilir, ancak çizim yapmak istemiyorsa yetişkin onun tarifine göre çizebilir. Karşılaştırma için bir resim de yeterli olabilir; hareketin hangi sahneye ait olduğu sözlü olarak eklenebilir.

Kutu modelinde beş figürün büyüklüğünü, kutunun erişilebilirliğini ve otobüs içini görmeyi kontrol edin. Kutunun kapasitesi beş figüre yetmiyorsa daha büyük bir kutu seçin veya figürleri kutunun içine yerleştirilmiş kartlarla temsil edin. Materyal zorlaması yüzünden sayıları sessizce değiştirmeyin. İstenirse farklı sayılarla yeni bir hikâye kurulduğunu açıkça söyleyin.

Bir yetişkin seçenekleri değerlendirirken her biri için üç şeyi ayrı yazabilir: elde zaten bulunan malzeme, katılımcının gereksinim duyduğu destek ve oyundan sonra yapılacak toplama işi. Örneğin kutu hazır olsa bile figürleri bulmak ve güvenli biçimde kaldırmak gerekebilir. Çizim hazırsa yeni bir sayfa hazırlamak gerekmeyebilir. Bu notlar yalnızca ailenin bugünkü durumunu anlatır; başka bir ev için süre veya maliyet sıralaması oluşturmaz.

Çocuk seçim yapmak isterse hazırlanan iki seçeneği gösterip hangisiyle başlamak istediğini sorabilirsiniz. Hiçbirini seçmek istememesi de geçerli bir yanıttır. Ertesi gün malzemeler veya ilgi değiştiğinde karar yeniden verilebilir.

Bir etkinliği seçmek, diğerlerini tamamlamayı gerektirmez

Çocuk bugün yalnızca kutuyla bir kez oynamak istiyorsa çizim ve parmak modeli sonraya kalabilir veya hiç yapılmayabilir. Üç seçeneğin her biri aynı fikre giriş için öneridir; birbirini izlemek zorunda olan düzeyler değildir. Yetişkin, malzeme ve erişim koşullarına göre birlikte seçim yapar.

Bir sonraki gün çocuk önceki çizime bakıp kutu modelini kurmak isteyebilir. Bu durumda çizim başlangıç sahnesini hatırlatan bir kayıttır; figürlerin gerçekten hareket etmesi yeni bir canlandırmadır. Aynı üç ve iki miktarı korunuyorsa iki temsilin hangi bölümlerinin eşleştiği gösterilebilir.

Eğer çocuk başka bir hikâye önerirse — örneğin iki yolcunun bindiği bir vapur — belirlenen başlangıç ve hareket açık kaldığı sürece bağlam değişebilir. Üç yolcu vapurda, iki yolcu iskeledeyse ve ikisi de biniyorsa sonuç yine beş yolcudur. Gerçek seferler veya tarifeler hakkında bir iddiaya gerek yoktur; sahne hayalîdir.

Arkadaşla rol paylaşımı

Bir kişi üç figürü otobüse yerleştirir, diğeri iki bekleyeni gösterir. “Binebilirler mi?” diye sorup birlikte hareketi başlatırlar. Sonuçta her iki kişi de içeridekileri kontrol etme fırsatı bulur. Rol değişimi istenirse yeni tur başlamadan beş figür yeniden üç içerde, iki dışarıda olacak biçimde düzenlenir.

Çocuğun rolü yalnızca figürü taşımak zorunda değildir. Hikâyenin başlangıcını seçebilir, yolculardan hangilerinin beklediğini gösterebilir veya yetişkine hangi iki figürü içeri koyacağını söyleyebilir. Bir ortak fiziksel yardım verirken diğeri karar verebilir; önemli olan seçimin anlaşılması ve gerektiğinde doğrulanmasıdır.

Başka bir çocuk farklı bir son istiyorsa — örneğin yolculardan biri binmek istemiyorsa — yeni hikâyeyi kabul edip sayıları yeniden konuşabilirsiniz. Üçün yanına yalnızca bir kişi eklenirse sonuç dört olur; ilk örneğin sonucu olan beş, iki kişinin de bindiği sahneye aittir. Hikâye özgürlüğü ile sayılan hareketi açık tutmak birlikte mümkündür.

Erişilebilir seçimler ve temsilin sınırları

Büyük ve kontrastlı figürler, kaymayan bir yüzey veya belirgin sınır çizgisi bazı katılımcılar için yararlı olabilir. Bir başkası sözcük kartları veya iletişim cihazıyla “içeride”, “dışarıda”, “üç” ve “iki” kavramlarını seçmeyi tercih edebilir. Hangi desteğin uygun olduğunu katılımcıya ve onun iletişim biçimini bilen kişilere sorun.

Çocuk bir işaretle seçim yaptığında yetişkin “Bu iki figürün binmesini istiyorsun, doğru mu?” diyerek anlamını doğrulayabilir. Evet ve hayır yanıtlarının da erişilebilir olması gerekir. Fiziksel hareket için destek sunmak, yetişkinin sonucu önceden seçmesi veya çocuğun istemediği sürece oyunu sürdürmesi anlamına gelmez.

Bir resim iki ânı, nesneler hareketi, sözlü anlatım ise belirli olayların sırasını gösterebilir. Her biri bazı ayrıntıları iyi taşır, bazılarını açık bırakır. Örneğin resim duraktaki iki kişinin aynı yolcular olup olmadığını işaretlenmedikçe göstermeyebilir; kutu modeli de gerçek toplu taşımanın bütün kurallarını temsil etmez. Bu sınırları bilmek karşılaştırmayı daha dürüst kılar.

Aynı kişiyi iki kez saymamak

Başlangıçtaki üç yolcudan biri bir koltuktan diğerine geçerse araca yeni yolcu eklenmiş olmaz. İçeride hâlâ üç kişi vardır. Bu hareketi “bir kişi daha bindi” diye adlandırmak, aynı figürü iki kez saymaya neden olabilir. Çocukla önce kişinin dışarıdan mı geldiğini, yoksa zaten içeride mi olduğunu birlikte inceleyin.

Duraktaki iki kişinin her biri bir kez içeri girdiyse beş figürün her biri sonuç grubunda bir kez bulunur. İçeri taşınan figürü duraktaki çizimin üzerinde de bırakmış gibi saymak, aynı kişiyi hem dışarıda hem içeride kabul eder. Resimde önce ve sonra sahneleri ayrı tutulmalı; gerçek nesnelerle çalışırken hareketin bittiği yer gösterilmelidir.

Bir yetişkin beş figürü kutudan çıkarıp masada sayarken, bunların başlangıçtaki üçle yeni gelen iki olduğunu açıklayabilir. Bu geçici kontrol, yeni bir yolcu eklemek değildir. Ardından figürleri yeniden yerleştirmek istenirse hangi duruma dönüldüğünü söyleyin: Hepsi içeriye mi, yoksa üç içeride iki dışarıya mı konacak?

Üçten devam ederken başlangıç neden bir adım değildir?

Otobüste üç yolcu varken ilk yeni yolcu bindiğinde grup dört olur. Üç sayısı burada başlangıç durumunu adlandırır; yeni yolcunun yarattığı sonraki sayı dörttür. İkinci yeni yolcu bindiğinde beşe ulaşılır. Bu açıklama, “üç, dört” diye iki sayı sözcüğü söylemenin neden yalnızca bir artışı gösterebileceğini somutlaştırır.

Çocuğun mutlaka bu kısa yoldan sayması beklenmez. Üç eski ve iki yeni yolcunun tamamını baştan saymak da beşe ulaşır. Hangi yöntemin kullanılacağı katılımcının tercihine ve gösterimin açıklığına bağlıdır. Önemli olan her figüre bir kez karşılık verilmesi ve başlangıçla sonucun hangi gruba ait olduğunun bilinmesidir.

Sayı yoluyla başka bir gösterim kurulacaksa 3’ten 4’e ve 4’ten 5’e iki geçiş çizilebilir. Yolculardaki iki ekleme, çizimdeki iki geçişle ilişkilendirilir. Ancak sayı yolu bu etkinlik için gerekli değildir; çocuk figürlerle açıklamayı tercih edebilir. Yeni bir model eklemek, ayrıca yön ve başlangıç noktası gibi sorular da getirebilir.

İki sayma yolu arasındaki seçimi katılımcılar birlikte yapabilir; daha kısa yöntem her çocuk için otomatik olarak daha anlaşılır değildir.

Hikâyenin verilerini değiştirmek

Üç yolcuya iki kişinin katılması yerine dört yolcuya bir kişinin katıldığı yeni bir sahne kurabilirsiniz. Sonuç yine beş olur, ancak başlangıç ve eklenen gruplar değişir. İlk hikâyenin çizimi korunuyorsa ikinci sahneyi ayrı bir alanda gösterin; iki farklı öyküyü tek bir başlangıç sanmayın.

Başka bir seçenek iki yolcunun araçta bulunması ve üçünün dışarıdan binmesidir. İki artı üç de beş eder. Bu düzen, ilk hikâyedeki grupların rollerini değiştirir. Üç artı ikinin ve iki artı üçün aynı toplamı verebildiğini somut figürlerle görmek mümkündür; buna karşılık hangi grubun önce araçta olduğu hikâye açısından farklıdır.

Yolcular binerken bir kişi inerse artık yalnızca iki grubun birleşmesi anlatılmıyordur. Örneğin üç içerideyken iki kişi binip biri inerse, son grubu doğru bulmak için hem binme hem inme hareketini sırayla izlemek gerekir. Böyle bir fikir çocuktan gelirse yeni sahne olarak kurun; ilk örneğin “üç artı iki” koşullarını koruduğunu söylemeyin.

Bir tahmin ve ardından kontrol

Hareketten önce “İki kişi de bindiğinde otobüste kaç yolcu olacağını düşünüyorsun?” diye sorabilirsiniz. Çocuk bir sayı söyleyebilir, gösterebilir veya henüz bilmediğini belirtebilir. Ardından iki figürü gerçekten içeri taşıyıp içeridekileri sayın. Önceden söylenen sayı ile son gözlem farklı çıkarsa ikisini de açıkça adlandırın.

Tahmin almak zorunlu değildir. Bazı çocuklar önce hareketi görmek, sonra saymak ister. Çizimle çalışan biri de önceki ve sonraki resimleri yan yana koyarak inceleyebilir. Her yöntemde yetişkinin dikkat edeceği şey, gözlenen sonucun sahnenin gerçekten gösterdiği figürlerden çıkarılmasıdır.

İlk tahmini kaydetmek isterseniz “önce düşündüğüm” ve “sonra saydığım” için ayrı yerler kullanın. Sonucu gördükten sonra ilk işareti sessizce değiştirmeyin. Böylece karar değişikliği doğal bir öğrenme anı olarak kalır; çocuğun önceki düşüncesi cezalandırılacak bir hata hâline gelmez.

Sınırlı hazırlıkla açık bir kayıt

Bir kâğıda üç yolcu, yanında bekleyen iki yolcu ve ikinci bir alanda beş yolcu çizmek yeterli olabilir. Resimlerin altına “önce” ve “sonra” yazmak veya tanıdık iki sembol koymak sahneleri ayırır. Çocuk çizimi yapabilir, yetişkine tarif edebilir ya da hazır figürlerle aynı düzeni gösterebilir.

Kısa bir not da yardımcı olabilir: “Başta üç içerideydi; çocuk iki figürü gösterdi, yetişkin onları kutuya taşıdı; birlikte beşi saydık.” Bu kayıt kimin ne yaptığını ve verilen desteği korur. Tek bir oyundan çocuğun bütün toplama işlemlerini bağımsız yapabildiği sonucu çıkarılamaz.

Notu saklamak veya başkasıyla paylaşmak zorunlu değildir. Kullanılacaksa kişisel isim ya da fotoğraf eklemeden de sahne anlatılabilir. Katılımcılar malzemeyi kaldırıp başka bir oyuna geçmek istiyorsa sonuç ayrıca kaydedilmeden etkinlik tamamlanabilir.

Üç yolculu bir başlangıcı iki kez temsil etmek

İki çizim hazırlarken ilk resimdeki üç işareti ikinci resimde yeniden çizmek, üç yeni yolcu eklemek değildir. İki resim aynı yolculuğun farklı zamanlarını gösterir. Çocuk her sahneyi ayrı ayrı inceledikten sonra aynı kişileri iki resim arasında eşleştirebilir. Oklar veya ortak işaretler bu eşleştirmeye yardımcı olur; açıklanmadıkları sürece çizgilerin anlamı kendiliğinden anlaşılmaz.

Kutu modelinde de benzer bir karışıklık yaşanabilir: İçerideki figürleri saymak için dışarı çıkarıp tekrar koyarken bunların yeni binenler olmadığını belirtin. Sayma amacıyla yapılan geçici hareket ile hikâyenin parçası olan binme eylemi farklıdır. İki bekleyen figürü ayrı bir durakta tutmak, tekrar kurulacak başlangıcı takip etmeyi kolaylaştırır.

Eğer bir figür kutunun altında kalır veya masa kenarına düşerse saymaya ara verin. Önce bu figürün sahnede hangi kişiyi temsil ettiğini ve nereye döneceğini birlikte belirleyin. Göremediğiniz bir nesneyi sonuca sessizce eklemek veya saymamak, ortak kurulan grubu belirsizleştirir. Gerekirse bütün beş figürle başlangıcı yeniden kurabilirsiniz.

Kısa ve uzun hazırlık arasındaki seçim

Varsayımsal bir aile için sözlü hikâye hemen kullanılabilirken çizim yapmak ek kâğıt ve kalem aramayı gerektirebilir. Başka bir ailede çocuk konuşmayı takip etmek için zaten hazırlanmış görsellere ihtiyaç duyabilir; o durumda bu görseller en pratik başlangıç olur. Bu nedenle sıralamanın yanında hangi koşulları varsaydığınızı belirtmek, ölçülmemiş süreleri kesinmiş gibi vermekten daha yararlıdır.

Seçimi yalnızca hazırlık değil, oyunun amacı da etkiler. Bir katılımcı yolcuların binişini eliyle görmek istiyorsa kutu hareketi somutlaştırır; başka bir katılımcı önceki durumu tekrar görmek için çizimi seçebilir. Her ikisi de aynı sayısal ilişkiyi gösterebilir, fakat sundukları bilgi ve gereken destek farklıdır.

Bugün için uygun olanı seçin

Önünüzde güvenli beş figür ve bir kutu varsa somut hareket, içeri girenlerle bekleyenleri görünür kılabilir. Bir kalem ve kâğıt hazırsa iki çizim başlangıçla sonucu saklayabilir. Malzeme yoksa anlaşılır sözlü veya alternatif iletişimle üç ve iki grup gösterilebilir. Bu seçeneklerin her biri için sınırı ve hikâyedeki ânı belirlemek gerekir.

Bir yöntem çocuğun görüşüne, hareketine veya iletişimine uymuyorsa başka bir seçenek seçin. Gerekli desteği sağlamak hazırlığın bir parçasıdır; yalnızca malzeme sayısını azaltmak yeterli olmayabilir. Çocuğun isteği, yetişkinin zaman ve güvenlik koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Seçilen sahnenin sonunda yeniden bakın: Başta üç yolcu içerideydi, iki kişi dışarıda bekliyordu; ikisi de bindikten sonra içeride beş yolcu bulunuyor. Bu tek karşılaştırma, diğer seçenekleri deneme veya daha büyük sayılara geçme zorunluluğu olmadan tamamlanabilir.