Oyuncak otobüste üç yolcu var. Bir durakta iki yolcu daha biniyor ve önceki yolculardan kimse inmiyor: artık içeride beş yolcu bulunuyor. Bu hikâye üç ayrı buluşmada farklı sorularla ele alınabilir: önce başlangıç grubunu tanımak, sonra iki yolcunun katılmasını göstermek, daha sonra aynı ilişkiyi çocuğun seçtiği bir yolla anlatmak. Buluşmaların belirli günlerde yapılması veya üçünün de tamamlanması gerekmez.
Malzemeleri ve katılım biçimini seçin
Bir kutu otobüsü, beş büyük figür de yolcuları temsil edebilir. Gerçek bir oyuncak otobüs, büyük bloklar veya kâğıt üzerindeki işaretler de kullanılabilir. Yetişkin parçaların çocuğun yaşı ve ihtiyaçları için uygunluğunu, yüzeyin de güvenli ve erişilebilir olduğunu kontrol eder. Küçük parçalar veya satın alınacak özel bir set gerekli değildir.
Otobüsün içiyle durağı ayırın. Kutunun içindeki figürler yolculuk yapan grubu, yanındaki ayrı alandaki figürler durağı temsil edebilir. Kutunun kendisi yolcu olarak sayılmaz. Çocuğa bu anlaşmayı açıklayın ve isterse kendi durağını ya da otobüsünü seçmesine fırsat verin. Aynı masada bulunmak, dışarıda bekleyen figürün otomatik olarak otobüse bindiği anlamına gelmez.
Çocuk figürleri kendisi taşıyabilir, bir partnere nereye koyacağını gösterebilir veya alışık olduğu iletişim aracıyla seçim yapabilir. Partner hareketi uygulamadan önce “Bu iki figürü içeri mi koyayım?” diye doğrulayabilir. Fiziksel yardımla yapılan bir hareket de çocuğun seçtiği planı gösterebilir. Başlamak, ara vermek veya bitirmek için erişilebilir bir yanıt yolu bulundurun.
Üç buluşma bir takvim zorunluluğu değildir. Bir aile bugün yalnızca üç başlangıç yolcusunu yerleştirip başka bir gün devam edebilir; bir başka aile ikinci adımdan başlamak isteyebilir. Çocuk aynı hikâyeye dönmek istemezse malzemeler başka bir oyun için kullanılabilir. Kaçırılmış bir günün telafi edilmesi veya serinin kesintisiz sürmesi beklenmez.
Örnek yerler çocuğun seçimine göre değişebilir: hayali bir mahalle kütüphanesi, park veya pazar durağı kullanılabilir. İstanbul ya da başka bir şehirdeki gerçek sefer saatleri bu hikâyeden çıkarılmaz. Durak bir kurgu öğesidir; toplama sorusunda önemli olan hangi figürlerin başta içeride olduğu ve hangilerinin sonradan katıldığıdır.
Birinci buluşma: başlangıçtaki üç yolcu
Üç figürü kutunun içine, iki figürü yanındaki durağa koyun. Önce “Otobüste kaç yolcu var?” diye sorun. Kutunun içindekileri birer kez göstererek bir, iki, üç diye sayabilirsiniz. Durakta bekleyen iki figür bu sorudaki iç grup içinde değildir. Çocuk tüm figürleri sayarsa beş bulabilir; bu, masadaki toplam figür sayısına verilen farklı bir yanıttır.
Figürlerden biri kutunun kenarında kalırsa içeride mi beklediğini mi birlikte belirleyin. Her iki kişi durumu aynı biçimde anlayana kadar hareket ettirmeyi erteleyebilirsiniz. Sınır belirsizse farklı cevaplar farklı yorumları yansıtabilir. Yetişkinin aklındaki konumu çocuğun kendiliğinden bilmesi beklenmemelidir.
Çocuk otobüsteki üç yolcunun her birine isim verebilir veya yalnızca onları gösterebilir. İsim vermek sayma için gerekli değildir; bir figür, adı olsun olmasın bir kez sayılır. Aynı figüre iki kez işaret edildiğinde partner yavaşlamayı veya sayılanları görülebilir biçimde ayırmayı önerebilir. Çocuk başka bir yöntemi tercih ederse önce o yöntemi dinleyin.
İsterseniz bir sayfaya kutunun içine üç işaret ve durağa iki işaret çizin. Bu sayfa başlangıç anını kaydeder: henüz kimse durağı terk etmemiştir. Bir yetişkin çocuğun yönlendirmesiyle çizebilir ve “Üçü içeride, ikisi dışarıda mı?” diye doğrulayabilir. Daha sonra sayfa kullanılırsa çizimin hangi zamanı gösterdiğini bilmek önemlidir.
Birinci buluşma burada bitebilir. Figürleri kaldırmadan önce çocuğa düzeni saklamak, çizimi korumak veya yeniden kurmak isteyip istemediğini sorun. Otobüsün içindeki miktarı anlamak için hemen toplama işlemi yazmak gerekmez. Önceki düzen saklanamıyorsa ikinci buluşmada üç ve iki grupları açıkça yeniden oluşturabilirsiniz.
İkinci buluşma: iki yolcu daha katılıyor
Önce başlangıcı yeniden kontrol edin: üç figür otobüsün içinde, iki figür durakta. İlk buluşmadaki not veya çizim varsa çocuğun isteğiyle ona bakın. İşaretler kaybolmuş ya da figürler değişmiş olabilir; bu durumda eski durumu tahminle varsaymak yerine birlikte yeniden kurun. Çocuk birinci buluşmaya katılmamışsa da bu sahneden başlayabilir.
Durağın iki yolcusunu sırayla veya çocuğun seçtiği başka bir biçimde içeri alın. Önce içerideki üç figürün araçta kaldığını belirtin. İlk yeni figür bindiğinde dört, ikincisi bindiğinde beş yolcu olur. Sonuç, başlangıçtaki üç ile eklenen ikinin birleşmesidir; duraktakileri ayrı sayıp içeridekileri unutmak farklı bir soruya cevap verir.
Birlikte bütün yolcuları saymayı seçerseniz her figürü bir kez gösterin: bir, iki, üç, dört, beş. Bazı çocuklar üçten başlayıp yeni figürler için dört ve beş diyebilir; ikisi de bu durumda beşe ulaşan yöntemlerdir. Bir yöntem diğerine geçmek için zorunlu basamak değildir. Çocuk, anlatmak veya kontrol etmek istediği yolu seçebilir.
İstenirse 3 + 2 = 5 yazın. Üç başlangıçtaki yolcuları, iki sonradan binenleri, beş ise işlemden sonraki içerideki toplamı temsil eder. Semboller figürlere ek yolcu değildir. Çocuk yazmak istemezse partner kayıt tutabilir veya yalnızca figürlerle anlatılabilir. Her durumda yetişkinin hazırladığı yazı çocuğa geri okunur ve onun onayı alınır.
Çocuk “iki” diyorsa hangi grubu saydığını sorun. İki, durağa sonradan gelen yolcuların sayısıdır; “şimdi içeride toplam kaç kişi var?” sorusunda başlangıçtaki üç de sayılır. Önceki yanıtı değersizleştirmeden, iki sorunun farklı gruplara ilişkin olduğunu gösterin. Gerekirse figürleri tekrar ayrı yerlere koyup sahneyi çocuğun isteğiyle yeniden oynayın.
Üçüncü buluşma: aynı ilişkiyi başka bir yolla anlatın
Çocuğa figürlerle devam etmek, resim yapmak, hikâyeyi anlatmak veya başka bir etkinlik seçmek isteyip istemediğini sorun. İsterse önceki sayfada üç figürün içeride, iki figürün durakta gösterildiği sahneye bakabilir. Bu sayfa örnek olarak açık kalabilir; önceki düzeni bellekten yeniden kurmak bir ön koşul değildir.
Bir çizimde otobüsün içine üç büyük işaret, durağa iki işaret konabilir. Ardından ikinci bir resimde beş işaret otobüsün içinde gösterilir. İlk resim “önce”, ikinci resim “sonra” diye adlandırılır. İki resimdeki işaretleri birlikte sayarsanız farklı anların temsillerini saymış olursunuz; “sonra içeride kaç yolcu var?” sorusu yalnız ikinci iç gruba ilişkindir.
Çocuk ok kullanmak isterse duraktan otobüse yönelen bir ok, iki figürün hareketini anlatabilir. Okun neyi gösterdiğini birlikte açıklayın. Ok ek bir yolcu değildir ve tek bir ok kullanılması bir yolcu bindiği anlamına gelmez; bu örnekte iki yolcunun hareketini temsil ettiği önceden belirtilir. Daha ayrıntılı istenirse her figür için ayrı bir ok çizilebilir.
Başka bir yol, üç büyük kartı bir bölgeye, iki kartı başka bir bölgeye koyup hepsini otobüs olarak adlandırılan alana toplamaktır. Kartlar gerçek insanlara dönüşmez; her biri üzerinde anlaşıldığı gibi bir yolcuyu temsil eder. Çocuk kart seçimini yapabilir, partner kartları onun talimatına göre taşıyabilir. Sonra beş kartın hepsine tek tek bakılabilir.
Bir hikâye de sayı yazmadan ilişkiyi koruyabilir: “Üç arkadaş araçtaydı. İki kişi daha bindi; artık beş kişi birlikte yolculuk ediyor.” Çocuk karakterleri ve durak adlarını değiştirebilir. Kayıtta kimsenin inmediği bilgisi önemliyse bunu da söyleyin. Bir kişinin indiği yeni bir olay eklenirse sonuç yeniden hesaplanır; eski toplam otomatik olarak geçerli kalmaz.
Çocuğun hazırladığı resmi başka bir aile üyesiyle paylaşmak istemesi hâlinde, izleyiciye “Hangi resim önceyi gösteriyor?” diye sorulabilir. Yanlış anlaşılma varsa çocuk bir etiket eklemeyi seçebilir. Paylaşmak istemiyorsa kayıt özel kalabilir. Fotoğraf çekmek veya herhangi birine göndermek ayrı bir karar ve uygun izin gerektirir.
Üçüncü buluşmanın amacı önceki buluşmaların ezberden tekrar edilmesi değildir. Model açıkken anlatım yapmak, daha önce seçilen figürleri yeniden kullanmak veya yalnızca başlangıç grubunu göstermek geçerli seçeneklerdir. Çocuk bunlardan hiçbirini istemezse kısa bir sohbet ya da oyun sonu yeterlidir. Aile hazırladığı sayfayı saklamak zorunda değildir.
Eğer çocuk aynı figürlerle başka bir yolculuk kurarsa başlangıç sayılarını yeniden sorun. Örneğin içeride üç, durakta iki varsa ve ikisi de binerse toplam beştir. İçeride bir, durakta dört varsa toplam yine beştir, fakat gruplar farklıdır. İki hikâyeyi ayrı ayrı kurun; yalnızca sonuç aynı diye başlangıçlarını aynı saymayın.
Üç artı ikiyi farklı sorularda açık tutun
“Başta kaç kişi araçtaydı?” sorusu için üç iç figüre bakın. “Duraktan kaç kişi bindi?” sorusu iki yeni figüre ilişkindir. “Hareketten sonra içeride toplam kaç kişi var?” sorusu ise üç eski ve iki yeni figürün tümünü kapsar; cevap beştir. Aynı hikâyede üç sayı geçmesi, hangisinin istendiğini söylemeyi özellikle önemli kılar.
Başta üç içeride ve iki dışarıdayken bütün masadaki figür sayısı beştir. İki kişi araca geçtikten sonra da masadaki beş figürün tümü vardır; değişen, otobüsün içindeki miktardır. Bu ayrım çocuğun “beş” yanıtının başlangıçta neden bir başka soru için doğru olabileceğini gösterir. Toplam sahne ile iç grup aynı sınır değildir.
İki yeni figürden biri biner, diğeri durakta kalırsa otobüste dört yolcu olur. İkinci figür de bindiğinde beşe ulaşılır. Bu ara durum çocuğun yavaş bir hareketi izlemesine yardımcı olabilir. Sonucu yazarken hangi anda durulduğunu belirtin; iki kişi binmeden beş yazmak o anki sahneyi yansıtmaz.
Bir yolcu başlangıçtaki üçten iner ve sonra duraktaki iki kişi binerse sonuç dört olur: 3 − 1 + 2 = 4. Bu, orijinal “kimse inmedi” hikâyesinden farklıdır. Çocuk bu değişikliği kendisi önerirse yeni bir satır açın veya sahneyi yeniden kurun. Yanıtı önceki 3 + 2 = 5 ifadesine zorlamayın.
Eğer iki yolcudan yalnızca biri biner ve diğer figür durakta beklemeye devam ederse içeride dört, dışarıda bir figür vardır. Beş figürün tamamı hâlâ sahnededir. Yetişkin “Kaç kişi otobüste?” ve “Kaç figür görüyoruz?” sorularını ayrı sorabilir. Çocuk ikisine farklı yanıt verdiğinde hangi grupları saydığını göstermeye davet edilebilir.
Sıfır yolcunun bindiği bir durakta, kimse inmiyorsa başlangıçtaki üç yolcu içeride kalır: 3 + 0 = 3. Bu durumda durakta hiç figür olmayabilir veya figürler orada olup binmemeyi seçebilir; hikâyeyi açıkça belirtin. Sıfır eklenen yolcu, araçta sıfır yolcu bulunduğu anlamına gelmez.
Bir kâğıda toplam beş işaret çizilmiş olması, bunların nasıl gruplandığını tek başına anlatmaz. Üç başlangıç işareti ile iki ek işareti bir açıklama, ayrı çerçeve veya okla gösterebilirsiniz. Farklı renkler kullanılıyorsa tek ipucu renk olmamalıdır; etiket, konum veya erişilebilir başka bir işaret de eklenebilir. Bu ekleme çocuğun tercihine göre yapılır.
İşaretler yanlışlıkla altıya çıkarsa önce hangi figürün iki kez temsil edildiğini veya yeni bir yolcunun eklenip eklenmediğini inceleyin. Yetişkin resmi çocuğun onayı olmadan silmemelidir. Belki çocuk yeni bir karakter eklemiştir; o zaman altı farklı bir hikâyenin doğru toplamı olabilir. Kurala göre değerlendirme, kurulan sahne netleştirildikten sonra yapılır.
Tekrarı çocuğun ilgisine ve günlük koşullara göre ayarlayın
İlk buluşma sabah, ikincisi bir hafta sonra, üçüncüsü başka bir zamanda gerçekleşebilir. Aralığın uzunluğu tek başına çocuğun ne öğrendiğini göstermez. Bir önceki düzeni hatırlamıyorsa örneği yeniden göstermek mümkündür. Modelden yararlanmak, fikri araştırma fırsatını ortadan kaldırmaz.
Çocuğun otobüs hikâyesine ilgisi sürmüyorsa aynı üç ve iki grubu iki tabak üzerindeki büyük kâğıt şekillerle gösterebilirsiniz. Önce hangi grubun hangisi olduğunu söyleyin, sonra istenirse birleştirin. Materyal değiştiğinde görevin yeni bir yönü olabilir; çocuğun önceki yanıttan otomatik olarak aynı sonuca ulaşacağı varsayılmaz.
Bir çocuk yalnızca otobüse binen iki figürü hareket ettirmek, diğer üçü bir yetişkine göstererek saydırmak isteyebilir. Bir başkası tam tersini seçebilir. Rol dağılımını çocukla konuşun ve her figürün hangi gruba ait olduğunun izlenebilir kalmasını sağlayın. Yardım istemek veya rol değiştirmek, oyunun başarısız olduğu anlamına gelmez.
Buluşma sırasında çocuk bir figürü farklı bir durakta bırakmak isterse buna alan açın ve yeni hikâyeyi açıkça adlandırın. Yetişkinin görevi sonucu önceden belirlemek değil, yapılan hareketlerle sayıları tutarlı biçimde ilişkilendirmeye yardım etmektir. Çocuğun anlatısı orijinal koşullardan farklıysa farklı toplam çıkması beklenebilir.
Görsel olarak ayırt edilmesi güç figürler için yeterli aralık, açık bir zemin veya büyük şekiller seçilebilir. Dokunarak inceleme tercih ediliyorsa uygun malzemeyi çocukla belirleyin ve bir figürün yeri değişmeden önce haber verin. Bir çizimdeki renkler tek ayırt etme yolu olmamalıdır; şekil, konum veya sözlü açıklama da kullanılabilir.
Çoklu görevleri azaltmak için yetişkin hikâyeyi bir cümlede kurabilir, sonra çocuğa yanıt için zaman verebilir: “Üç içerideydi; iki kişi bindi.” Çocuk isterse figürleri gösterir, bir sayı kartı seçer veya hiçbir cevap vermeden gözler. Kartın seçilmesi ile hareketin gerçekleşmesi farklı eylemlerdir; partner her ikisini de çocuğun isteğine göre koordine eder.
Bir yetişkin kısa bir gözlem notu tutarsa koşulları da belirtebilir: “Model görünürken çocuk iki yeni figürü gösterdi; yetişkin onları içeri yerleştirdi.” Bu ifade belirli bir desteği açıklar ve bütün toplama becerileri hakkında tanı koymaz. Notun amacı yoksa yazılmasına gerek yoktur; aile ve çocuk saklama konusunda karar verebilir.
Her buluşmada bitiş noktası önceden konuşulabilir: birinci sahnede üç figürün yerini göstermek, ikinci sahnede beşi birlikte görmek veya üçüncü sahnede bir çizim hazırlamak. Çocuk daha erken durmak isteyebilir. Otobüsü kaldırmak, yolculuğu daha sonra sürdürmek veya bambaşka bir oyun oynamak seçenekler arasındadır.
Bir buluşmanın anlatımını birlikte doğrulayın
Diyelim ki çocuk ikinci buluşmanın sonunda beş yolcuyu çizmek istiyor. Üç başlangıç yolcusu için üç daire, sonradan binenler için iki kare seçebilir. İki şeklin anlamını bir açıklamayla belirtin. Son durumda hepsi otobüs bölgesinin içinde olduğunda toplam beş yolcu gösterilir; kareler ve daireler başka sayıda insan eklemez.
Çocuk başlangıçtaki üç figürden birini çizimde unutursa önce hangi anı göstermek istediğini sorun. Belki başka bir hikâyede biri inmiştir. Bu örnekte herkes içeride kaldıysa figürlerle işaretleri bire bir eşleyebilirsiniz. Eşleşmeyen bir figür kalınca çocuk yeni bir işaret eklemek, çizimi değiştirmek veya farklı bir anı anlatmak arasında karar verebilir.
Bir resimde durakta iki işaret ve otobüste üç işaret varsa bu başlangıç durumunu gösterebilir. İkinci resimde beş işaret içeride olmalıdır. İki resmi yan yana koymak, ilk iki işaretin ikinci resimde de yolcu olarak bulunduğunu gösterir; fakat bunları on ayrı kişi diye saymak sahnedeki kişi sayısını vermez. Aynı karakterler iki farklı zamanda temsil ediliyor olabilir.
Bir başka kişi sayfayı okuduğunda “Önce hangisi oldu?” diye sorabilir. Çocuk iki resmi sıraya koyabilir, ok seçebilir veya bir partnerden açıklama yapmasını isteyebilir. Eğer resimlerin sırası belirsizse “önce” ve “sonra” etiketleri eklenebilir. Çocuk eklemek istemezse sözlü açıklama yeterli olabilir.
İlk ve ikinci buluşmalar arasında otobüs veya figürler değiştirilmiş olabilir. Yeni kutunun içi daha geniş, figürlerin boyutu farklıysa bu fiziksel ayrıntılar kayıt için belirtilebilir. Grup miktarını aynı kurduğunuz sürece üç artı iki yine beştir; fakat kullanılan nesnelerin değişmesi çocuğun sahneyi tanımasını etkileyebilir. Tanıdık bir model sunmak veya yeni materyali önce tanıtmak yardımcı olur.
Eğer başlangıçtaki üç figürden biri kutunun kapağının üzerinde duruyorsa “içeride” olup olmadığına birlikte karar vermeden sayıya geçmeyin. Kapak, iç bölgenin dışında da düşünülebilir. Figürü açıkça içeri veya dışarı yerleştirmek soruyu netleştirir. Çocuk başka bir kural seçerse o kuralı konuşup bütün katılımcıların anlayabileceği biçimde kullanın.
Bazen çocuğun merak ettiği şey sayı değil, yolcuların nereye gittiğidir. Otobüsün pazar yerine uğraması veya parkta durması için hikâyeye zaman ayırabilirsiniz. Sonradan “Bu durakta binen var mı?” sorusu toplama fikrine dönebilir, ama geri dönmek zorunlu değildir. Oyun, yetişkinin önceden yazdığı matematik sırasına bağlı kalmak zorunda değildir.
Üçüncü buluşmada bir partner çocuk için kayıt hazırlıyorsa her yeni cümleyi ona geri okuyabilir. “Üç vardı, iki geldi, beş oldu” ifadesi çocuğun anlatısına uyuyorsa kaydedilir; çocuk başka bir durum tarif ederse metin değiştirilir. Kayıt çocuğun kararını yansıtmalı, yetişkinin varsaydığı cevabı değil.
Bir çocuğun konuşmadan veya yazmadan katılabilmesi için seçenekleri önceden tanıtın. “İçeride”, “durakta”, “bindi”, “yardım” ve “dur” için kullanılan işaretler bireyin alışık olduğu sistemle uyumlu olmalıdır. Partner seçimi bekler ve onay almadan yeni figür hareketi yapmaz. Bir yardımcı cihazın varlığı, çocuğun bütün sorulara cevap vermeyi kabul ettiği anlamına gelmez.
Buluşmalar sırasında karşılaştırmalı bir kayıt tutmak isterseniz her biri için tarih, kullanılan materyal ve seçilen soru yazabilirsiniz. “İlk buluşmada üç içerideydi; ikinci buluşmada iki daha bindi” gibi bir not, aynı gün olmadıklarını gösterebilir. Bu not, çocuğun diğer sayı görevlerinde ne yapacağını öngörmez ve aile istemiyorsa tutulmayabilir.
Çocuk bir cevabı değiştirmek istediğinde önce gerçek sahneyi ve kayıtlı sahneyi ayırın. Figürler beş gösteriyor ama çocuk üç sayısını seçmişse hangi anı anlattığını sorabilirsiniz. Üç başlangıç için uygun, beş son durum için uygundur. Kayıt düzeltiliyorsa bunu çocuğun izniyle yapın; önceki seçimin nedenini varsaymayın.
Bir arkadaş veya kardeş hikâyeye katılırsa yolcuları kimin hareket ettireceğini birlikte belirleyin. Biri figürlerin adlarını seçebilir, diğeri durağı hazırlayabilir. Her iki çocuğun istekleri dinlenmeli ve kişisel oyuncaklar izin alınmadan ortak malzemeye dönüştürülmemelidir. Anlaşma sağlanamazsa ayrı araçlar veya farklı etkinlikler seçilebilir.
Düzenleme sırasında figürlerin güvenle tutulabilmesi ve kutunun devrilmemesi önemlidir. Yetişkin uygun büyüklükte malzeme seçer; çocuk fiziksel desteğe ihtiyaç duyuyorsa nasıl yardım istediğini sorar. Örneğin yetişkin kutuyu tutarken çocuk hangi figürün bineceğini gösterebilir. Destek, çocuğun hikâyenin yönünü belirlemesine engel olmamalıdır.
Bir çocuk iki yolcu yerine üç yolcunun binmesini seçerse başlangıçtaki üçe üç katılır ve içeride altı olur. Yeterli uygun figür yoksa bunu çizimle veya sözlü hikâyeyle gösterebilirsiniz. Yeni örnekte 3 + 3 = 6 kullanılır; orijinal 3 + 2 = 5 koşulları sessizce korunmaz. Sayılar seçilen sahnenin gerçek durumunu izlemelidir.
Bütün önerilerden yalnızca birini seçmek mümkündür. Çocuk ilk gün kutuya üç figür koyup başka bir şey yapmak isteyebilir; bu karar üç buluşmalık planı başarısız yapmaz. Yetişkin sonraki gün yeniden davet edebilir ama olumlu yanıt bekleyemez. Oyunun ritmini ilgi, erişim ve günlük yaşam birlikte belirler.
Bitişte otobüsü boşaltmak isterseniz figürleri güvenli yerine kaldırın. İçeride artık yolcu kalmadığı söylenebilir, ancak bu yeni durum önceki beş yolculu kaydı geçersiz kılmaz. Kayıt belirli bir ana aittir. Çocuk isterse çizimini saklar; istemezse ortak hikâye sözlü olarak da tamamlanmış sayılır.
Üç artı ikinin sonucunu başka bir yöntemle kontrol etmek isteyen çocuk, önce araçtaki üç figürü bir sıraya koyup duraktaki iki figürü yanlarına yerleştirebilir. Beşinin her biri bir kez sayılır. Sonra figürler kutuya geri konurken hangi durumun canlandırıldığı açıklanır. Sıraya dizmek toplamı değiştirmez; ancak bir figür yanlışlıkla eklenir veya çıkarılırsa yeni miktar yeniden sayılmalıdır.
Yetişkin çocuğa “Üçten sonra iki sayı söylemek ister misin?” diye sorabilir. Çocuk isterse dört ve beş diyerek sonuca ulaşır. Bu sayma biçimi, beş figürü baştan tek tek saymaktan farklı bir yol sunar. Çocuk başka bir yöntemi seçtiğinde onu hemen değiştirmeye çalışmayın; yöntemin sahnedeki figürlerle nasıl ilişkilendiğini birlikte inceleyin.
Figürler yalnızca resimdeyse bir eşleştirme çizelgesi hazırlanabilir: içeride başlayan üç işaret ve sonradan binen iki işaret için ayrı alanlar kullanılır. Alanları birleştiren bir çizgi veya açıklama, toplamın iki gruptan oluştuğunu anlatır. Çizelge, gerçek figürlerin nereye taşındığını kendi başına doğrulamaz; karşılaştırılacak modelin veya anlatının aynı durumu göstermesi gerekir.
Bir yetişkin çocuğa sonuç hakkında açık uçlu bir soru sorabilir: “Beş yolcuyu bana nasıl göstermek istersin?” Çocuk işaret edebilir, beş sayı kartı arasından birini seçebilir, figürleri bir araya getirebilir ya da partnerden bunu yapmasını isteyebilir. Soruya cevap vermek istemiyorsa oyun sürdürülmez; destek, katılımı zorunlu kılmak anlamına gelmez.
Üç buluşmanın süreleri aynı olmak zorunda değildir. İlkinde yalnız kutuyu ve figürleri tanımak, ikincisinde birkaç hareket denemek, üçüncüsünde kısa bir çizim yapmak mümkün olabilir. Her aşama için çocuğun ilgisi yeniden sorulur. Uzun bir etkinliğin daha çok öğrenme sağladığına ilişkin bir sonuç, bu tek hikâyeden çıkarılamaz.
Bir aile, üç figür ve iki figürü temsil etmek için farklı şekiller kullanırsa özelliklerin ne anlama geldiğini önceden açıklar. Bir karenin bir yolcuyu, dairenin de bir yolcuyu temsil ettiği konusunda anlaşılmışsa şekil farkı toplamda her işaretin bir kez sayılmasını değiştirmez. Çocuğun iki kategoriyi ayırt etmesi için yalnızca renge güvenmeyin.
Gelecek bir buluşmadan önce önceki sayfanın tarihini ve hangi durumu gösterdiğini birlikte okuyabilirsiniz. Çocuk önceki çizimi görmek istemezse yeni bir sahne kurmak da mümkündür. Yetişkin “geçen sefer yapmıştın” diyerek aynı yanıtı zorunlu tutmaz; her karşılaşmanın koşulları ve destek ihtiyacı değişebilir.
Son soruyu çocuk da seçebilir: “Otobüste kaç kişi var?”, “Durakta kim kaldı?” veya “Figürleri nereye kaldıracağız?” Bu soruların her biri farklı bilgi ister. Partner soruyu dinler ve ilgili grubu gösterir. Hikâye böylece yalnızca yetişkinin sorduğu işlemlerden değil, çocuğun merakından da ilerler.
Bir başka kontrol, beş yolcuyu başlangıçtaki ve eklenen gruplara geri ayırmaktır: önceki üç figür araçta, iki yeni figür durakta gösterilir. Bu hareket yeni bir sahne kurar; toplam figür sayısı hâlâ beştir. Sonra iki figür yeniden binerse araç içindeki sayı yine beş olur. Çocuk figürleri ayırmak istemezse bir çizimde grupları işaretlemek de mümkündür.
Bir kayıt bu geri ayırmayı anlatıyorsa hangi zamanın gösterildiğini belirtmelidir. “Üç içeride, iki durakta” başlangıç sahnesini; “beş içeride” binişten sonraki sahneyi gösterir. İki ifade aynı anda aynı konumu tarif etmez, fakat aynı yolculuğun farklı anları için doğrudur. Partner, çocuğun seçtiği anı sormadan iki kayıttan birini yanlış saymamalıdır.
Yararlı yanıtlar
Üç yolcuya iki yolcu katılırsa kaç kişi olur?
Başlangıçtaki üç yolcu araçta kalır ve iki kişi binerse içeride beş yolcu olur: 3 + 2 = 5.
Buluşmalar art arda günlerde mi yapılmalı?
Hayır. Aralıklar ilgiye ve koşullara göre seçilir; üç önerinin tamamlanması zorunlu değildir.
Çocuk figürleri tutamazsa katılabilir mi?
Evet. İşaret edebilir, iletişim aracı kullanabilir veya bir partnerin hareketlerini yönlendirip sonucu doğrulayabilir.




