Kâğıt saatte tam saatleri iki kişiyle keşfetmek

Bir saat modeliyle iki kişinin konuşması

Bu oyunda bir kişi kâğıt saat modelinde tam bir saat gösterir, diğeri gördüğünü söyler veya uygun kartı seçer. Sonra birlikte akrep ve yelkovanın konumlarını kontrol ederler. Örneğin saat üçte yelkovan 12'yi, akrep 3'ü gösterir. Katılımcılar isterlerse rolleri değiştirir.

Türkiye Türkçesinde kısa kola «akrep», uzun kola «yelkovan» denir. Modelde bu kolların ayırt edilebildiğinden emin olun. Etkinlik tam saatlerle sınırlıdır; akrebin iki sayı arasında olduğu zamanları veya dakika okumayı bu ilk örneğe eklemek zorunlu değildir.

Oyunda gösterme, okuma ve kontrol etme adımları ayrılır. Önce bir kişi kolları kararlaştırılan tam saate yerleştirir. Diğeri modeli inceler ve cevabını kendi iletişim yoluyla belirtir. Son olarak iki katılımcı uzun kolun 12'yi gösterip göstermediğini ve kısa kolun hangi sayıya yöneldiğini birlikte kontrol eder.

Bu oyun bir zaman ölçme testi değildir. Kâğıt model gerçek saatin ilerleyişini kendiliğinden göstermez; katılımcılar örnekleri elle hazırlar. Çocuk yalnızca bir saati incelemek isteyebilir. Her sayıyı sırayla çalışmak veya cevapları puanlamak gerekmez.

Etkinliğe başlamadan önce kimin model kuracağını ve kimin inceleyeceğini konuşun. Bir katılımcı soruyu cihaz üzerinden iletebilir, diğeri kolları hareket ettirebilir. Ardından iki kişi sonucu karşılaştırır. Her rol bir karar içerir; fiziksel hareketi yapan kişi tek başına oyunun sahibi değildir.

Tek bir örnekten sonra devam etmek isteğe bağlıdır. Çocuk saat üç örneğini seçmiş ve kolları birlikte kontrol etmişse, bütün saatleri denemeden de durabilir. Başka bir gün farklı bir tam saat seçmek yeni bir örnek oluşturur.

Modeli hazırlayın

Büyük bir kâğıda bir saat yüzü çizin ve 1'den 12'ye kadar sayıları saat üzerindeki sırayla yerleştirin. İki geniş karton ok kullanabilirsiniz: kısa olan akrep, uzun olan yelkovan olsun. Uçlarını ortak merkeze yerleştirerek yönlerini değiştirin. Gerçek bir bağlantı aparatı kullanacaksanız malzemenin güvenliğini ve uygun gözetimi sağlayın.

Küçük parçalar ağzına nesne götüren çocuklar için uygun olmayabilir. Okları bir aparata bağlamak yerine kâğıdın üzerine ayrı ayrı koymak bir seçenektir. Her ikisinin merkezi aynı noktada kalmalı ve uçlarının hangi sayıyı gösterdiği açık olmalıdır. Sayıları büyük ve okunabilir yazın.

Sayıları yerleştirirken 12 üstte, 3 sağda, 6 altta ve 9 solda olacak şekilde alışıldık saat düzenini örnek alın. Diğer sayılar da sırasıyla aralara yerleşir. Bir gerçek saat yüzüne bakarak dizilimi kontrol edebilirsiniz. Sayıların eşit aralıklarla ve okunabilir olması, kol uçlarını seçmeyi kolaylaştırır.

Karton okların merkezdeki uçları birbirine yakın durmalıdır. Uzun okun sivri ucu 12'ye, kısa okun sivri ucu seçilen saate yönelir. Okların her iki ucunun aynı görünmesi karışıklığa yol açarsa gösteren ucu belirginleştirin. Çocuğa hangi ucun okunacağı baştan gösterilir.

Sayılar küçük kalıyorsa daha büyük bir yüz çizin veya mevcut modelin yanına büyük sayı kartları koyun. Kartların modelin yerini tutup tutmadığını açıklayın: saat yüzündeki konumu bulmakla ayrı bir sayı kartı seçmek bağlantılı ama farklı eylemlerdir. Her ikisi de yardımcı olabilir.

Saat yüzünün tam bir daire olması şart değildir; sayılar doğru sırada ve kol yönleri anlaşılır bir düzende bulunmalıdır. Eğer çizim çocuğun görmesi için çok kalabalıksa daha büyük bir sayfa kullanın. Kolların uçları ve sayılar birbirinden ayırt edilmelidir.

Merkez noktası için kâğıda bir işaret koymak, iki okun aynı yerden başladığını göstermeye yardımcı olabilir. Oklar ayrı duruyorsa her hareketten sonra başlangıç uçlarını bu işarete geri getirin. Bir ok yanlış yere kayarsa katılımcılara haber verip yerleşimi birlikte düzeltin.

Kolları modelden kaldırıp tekrar koyarken hangi kolun uzun olduğunu kontrol edin. Her ikisi yanlışlıkla aynı uzunlukta kesilmişse yeni bir ok hazırlayabilir veya katılımcıların anlayacağı başka belirgin bir işaret ekleyebilirsiniz. Önemli olan iki görevin karıştırılmamasıdır.

Hazırlanan modelin yanında bir gerçek saat bulunuyorsa, ikisinin aynı zamanı göstermesi beklenmez. Gerçek saat ilerlerken kâğıt model yerinde kalır. Çocuk bu farkı fark ederse gözlemini dinleyin ve modelin elle yerleştirildiğini açıklayın.

Akrep ve yelkovanı tanıyın

Önce iki kolu yan yana gösterin. «Kısa olan akrep; saat üç derken 3'ü gösterecek. Uzun olan yelkovan; tam saatte 12'yi gösterecek» diyebilirsiniz. Çocuk bunları gösterebilir, isimlerini söyleyebilir veya yardımcısına bir kolu yerleştirmesini söyleyebilir.

Uzunluk tek başına herkes için yeterli olmayabilir. Kolları erişilebilir başka işaretlerle de ayırt edin ve ne anlama geldiklerini birlikte kararlaştırın. Renk kullanılacaksa katılımcının renkleri ayırt edebildiğinden emin olun. Bir kişinin tanıdığı semboller daha uygun olabilir.

İki kolu önce modelin dışında karşılaştırın. Çocuk birini gösterirken yetişkin «Bu uzun kol yelkovan» diyebilir. Diğerini gösterdiğinde «Kısa kol akrep» diye ekleyebilir. İsimlerin söylenmesi çocuğun kelimeleri tekrar etmesini zorunlu kılmaz; bakış veya işaret de bir seçimdir.

Kolları renklerle ayırırsanız renk anlamını açıkça belirleyin: örneğin «uzun ok için bu rengi kullandık». Renklerin ayrımı herkes için erişilebilir değildir. Uzunluk, farklı yüzey işaretleri veya çocuğun tercih ettiği başka bir sembol eklemek daha uygun olabilir.

Kâğıt saat modelinde ayrı oklar aynı merkezden başlamalıdır. Yalnızca akrebin ucuna bakmak değil, hangi kolun akrep olduğunu bilmek de gerekir. Kolun merkezi kayarsa ucun yönü yanıltıcı olabilir. Kontrol etmeden önce modeli sabitleyin.

İlk örnek: saat üç

Yelkovanı merkezin üzerinden 12'ye, akrebi 3'e yöneltin. Birinci kişi «Bu modelde hangi tam saat gösteriliyor?» diye sorar. İkinci kişi «saat üç» diyebilir veya üzerinde 3 olan bir kartı seçebilir. Birlikte iki kolu da kontrol edin.

Yalnızca akrebe bakıp yelkovanı kontrol etmemek, tam saat koşulunu gözden kaçırabilir. «Uzun kol 12'de mi? Kısa kol hangi sayıda?» soruları iki ayrı gözlemi destekler. Model gerçek bir zamanı göstermiyor olabilir; bu yalnızca katılımcıların hazırladığı bir örnektir.

Birinci kişi kolları yerleştirirken her adımı yüksek sesle söyleyebilir: «Yelkovanı 12'ye koydum. Akrebi 3'e koydum». İkinci kişi modeli inceler ve isterse «saat üç» der. Ardından kollar yeniden gösterilir. Çocuk yardım istiyorsa yetişkin yalnızca talep edilen adımı üstlenebilir.

Bir saat kartı kullanıyorsanız 3 yazan kartın bu modelin saat adını temsil ettiğini açıklayın. Kartın üzerindeki 3 ile saat yüzündeki 3 aynı yerde değildir; biri bir seçim, diğeri akrebin yöneldiği işarettir. Çocuk kartı göstermek veya yanıtı başka yolla vermek arasında seçim yapabilir.

İlk örnekte kolların ucunu iki sayı arasına bırakmayın. Akrep 3'e, yelkovan 12'ye açıkça yönelsin. Modelin anlaşılır olması, katılımcının doğru veya farklı bir cevap verdiğini yorumlamadan önce gereklidir.

Kontrol sırasında önce «Uzun kol nereye bakıyor?» diye sorun. Katılımcı 12'yi gösterebilir. Sonra «Kısa kol nereye bakıyor?» diye sorun. 3 gösteriliyorsa «saat üç» ifadesi bu tam saat modeline karşılık gelir. İki soruyu tek uzun yönergede birleştirmek yerine ayrı ayrı sorabilirsiniz.

Çocuk cevabı hemen söylemek istemiyorsa modeli bir süre inceleyebilir. İki farklı cevap kartı sunulacaksa kartların neyi gösterdiğini açıklayın ve çocuğun ulaşabileceği yere koyun. Kartlardan biri 12 ise bunun uzun kolun gördüğü sayı olduğunu, saat adının ise iki kolun durumu ile belirlendiğini birlikte konuşun.

İki kişi için örnek konuşma

Deniz: «Uzun kol 12'yi, kısa kol 3'ü gösteriyor. Sence saat kaç?». Efe: «Üç». Deniz: «Birlikte kontrol edelim mi?». İkisi yelkovanı ve akrebi gösterir. Deniz: «Evet, modelde saat üç». İsimler örnektir; katılımcılar kendi adlarını veya isimsiz rolleri kullanabilir.

Efe «on iki» derse hangi kola baktığını sorun. Uzun kol gerçekten 12'yi gösterir. Sonra kısa kolu incelemeyi teklif edin: «Bu kol hangi sayıda?». Açıklama, görülen doğru bilgiyi kabul ederken sorunun diğer parçasını da görünür kılar.

Başka bir konuşmada çocuk soruyu sorar: «Saat kaç?». Yetişkin önce uzun kolu inceler: «Yelkovan 12'de». Sonra kısa kolu gösterir: «Akrep 3'te, bu model saat üçü gösteriyor». Çocuk isterse kontrol eder veya kendisi başka bir örnek hazırlar.

Yetişkin yanlışlıkla uzun kolu akrep diye adlandırırsa bunu düzeltebilir: «Uzun kol yelkovandı; tekrar bakalım». Bu düzeltme yalnızca çocuğun değil herkesin modeli kontrol edebileceğini gösterir. Sonraki tura geçmek için çocuğun hatayı yüksek sesle açıklaması gerekmez.

Bir başka örnekte Efe kısa kolu 5'e yerleştirirken uzun kol yanlışlıkla 1'e kayar. Deniz «Bu tam saat örneği için uzun kolu 12'ye döndürmek ister misin?» diye sorar. Efe kabul ederse modeli birlikte düzenlerler. Kabul etmezse mevcut konumun bu ilk tam saat örneğinden farklı olduğunu söyleyip yeni bir etkinlik seçebilirler.

Çocuk yetişkine soru sorduğunda yetişkin bir cevabı tahmin etmek yerine önce modeli inceleyebilir. «Kısa kol 5'te, uzun kol 12'de. Saat beş diyorum». Çocuk bu açıklamayı kontrol eder. Doğru cevabı ilk söyleyen kişi kazanmaz; ortak amaç kolların ne gösterdiğini anlamaktır.

Rolleri değiştirmek

İkinci turda çocuk akrebi 5'e ve yelkovanı 12'ye yerleştirmeyi seçebilir. Diğer kişi «saat beş» der ve kollar birlikte incelenir. Çocuk kolları fiziksel olarak hareket ettiremiyorsa bir yardımcıya yön verebilir: «Kısa kolu 5'e koy». Yardımcı hareketten önce seçimi doğrular.

Bir katılımcı model hazırlamak istemezse yalnızca incelemeyi seçebilir veya oyunu bitirebilir. Rol değişimi zorunlu değildir. Yetişkinin görevi yanıtı çocuğun yerine seçmek değil, talimatın ve modelin anlaşılır kalmasına yardım etmektir.

Birinci turda soruyu yetişkin kurmuşsa ikinci turda çocuğa «Saat modelini sen hazırlamak ister misin?» diye sorun. Çocuk kabul ederse hangi tam saati göstereceğini seçer. İstemiyorsa birlikte bir örneğe bakabilir veya bitirebilir. Roller yalnızca iki taraf için de anlaşılır ve kabul edilebilir olduğunda değişir.

Yardımcı kolu tutarken çocuğun «biraz daha sağa» gibi bir talimatı belirsiz kalabilir. Yardımcı «3'e mi yönelteyim?» diye sorar ve onayı bekler. Saat yüzü ters çevrilmişse sağ ve sol değişebilir; sayı adı üzerinden doğrulamak daha açık olabilir.

İki çocuk varsa biri modelin kollarını seçebilir, diğeri saat adını söyleyebilir. Sonraki turda rol değiştirmek isteyip istemediklerini sorun. Çocuklardan biri yalnızca gözlemlemek istiyorsa ona konuşma zorunluluğu getirmeyin. Herkesin modelin uygun bir açıdan görülebildiğini de kontrol edin.

Bir kişi modeli eliyle çevirdiğinde diğerinin gördüğü yön değişebilir. Kadranı tekrar birlikte inceleyin ve 12'nin nerede olduğunu belirleyin. Fiziksel yön değişikliği sayıların saat üzerindeki sırasını değiştirmez, ancak tarif edilen sağ ve sol konumları farklı görünebilir.

İkinci kişi cevabı verdikten sonra modeli hazırlayan kişi hangi kola baktığını gösterebilir. Eğer cevap farklıysa tekrar gözlemlemek için izin isteyin. Katılımcı durmak isterse kontrolü daha sonra yapmak veya oyunu bitirmek mümkündür.

Bir sonraki örnek: saat beş

Yelkovan 12'de kalırken akrebi 3'ten 5'e alın. Bu yeni model «saat beş» gösterir. Sorun: «Hangi kolun yeri değişti?». Çocuk kısa kolu gösterebilir. Ardından iki koldan oluşan yeni durumu tekrar okuyun.

Kâğıt modelde kollar elle bağımsız hareket ettirilebilir; gerçek mekanik saatte iki kol birbirine bağlı hareket eder. Modeli bir gösterim olarak tanıtın. Bu etkinlikte her örnek, tam bir saati göstermek için iki kolun son konumuna göre hazırlanır.

Önceki saat üç modelinin çizimini sakladıysanız saat beş örneğinin yanına koyun. İki uzun kol 12'yi gösterir. Kısa kollardan biri 3'ü, diğeri 5'i gösterir. Çocuk isterse değişen kısmı işaret eder; her iki modelin de gerçek zamanla eşleşmesi gerekmez.

Bir kişi «ikisi de on iki» derse uzun kollara baktığını anlayabilirsiniz. «Uzun kollar aynı yeri gösteriyor. Kısa kollara da bakmak ister misin?» diye teklif edin. Yeni bir gözlem, ilk gözlemi yanlış yapmaz; tam saat adını belirlemek için ikinci bilgi gerekir.

Saat üçten saat beşe geçerken yalnızca son konumları karşılaştırdığınızı söyleyin. Gerçek bir saatin iki saatte nasıl ilerlediğini bu kâğıt modelde adım adım canlandırmak farklı bir çalışmadır. Burada iki tam saat görüntüsü hazırlanır; her görüntüde yelkovan 12'ye ve akrep ilgili saat sayısına yöneltilir.

Çocuk «Uzun kol neden aynı yerde?» diye sorarsa «İki örnek de tam saat; bu modelde yelkovanı 12'ye yerleştirdik» diyebilirsiniz. Dakika konusuna geçmek isterse daha sonra gerçek saat hareketini ve uygun bir modeli ayrı bir etkinlikte inceleyebilirsiniz.

Sık karışıklık: iki kolun adı

Çocuk uzun kola «akrep» derse önce hangi kolu gösterdiğini anlayın. Sonra gerçek uzunlukları karşılaştırın: «Bu uzun olan yelkovan, şu kısa olan akrep». Çocuk isimleri hemen tekrar etmek zorunda değildir. Kolları göstererek veya tanıdığı sembolleri seçerek oyuna katılabilir.

Kısa kolun ucu iki sayı arasında kalırsa hangi saatin amaçlandığı belirsizleşir. Tam saat örneğinde ucu seçilen sayı yönüne açıkça yerleştirin. Kâğıt ok merkezden kaymışsa önce modeli düzeltin; belirsiz bir çizimi çocuğun hatası olarak değerlendirmeyin.

Kolun hangi ucu sayıyı gösteriyor sorusu da önemlidir. Bir karton şerit merkezden iki yana uzanıyorsa çocuk ters uca bakabilir. Gösteren uçta belirgin bir ok veya işaret kullanın. Hangi işaretin geçerli olduğunu oyundan önce açıklayın ve katılımcıya gösterme fırsatı verin.

Çocuk akrep ve yelkovan adlarını karıştırsa bile birinin uzun, diğerinin kısa olduğunu gösterebilir. Yetişkin «Uzun kolu seçtin; bunun adı yelkovan» diyerek adı modelleyebilir. Kelimelerin hemen ezberlenmesi, bir örneği incelemek için ön koşul değildir.

Saat üç ile üç dakika aynı şey değildir

Yelkovan 12'de, akrep 3'teyken model saat üçü gösterir. Uzun kolun 12'yi göstermesi «saat on iki» demek değildir; kısa kolun konumu da okunur. Bu oyunda dakika sayma kuralını öğretmek gerekmez, ama iki kolun farklı görevleri olduğunu göstermek yararlıdır.

Akrep 12'de ve yelkovan 12'deyken model saat on ikiyi gösterir. Analog saat yüzü tek başına bunun öğlen mi gece yarısı mı olduğunu belirtmez. Hikâye bir zaman bağlamı veriyorsa onu ayrıca söyleyin; yalnızca iki kolun konumundan bu ayrımı çıkarmayın.

Bu örnek yalnızca tam saat okumasını ele alır. Akrep 3'e ve yelkovan 12'ye yöneldiğinde Türkçede «saat üç» denebilir. Yelkovanı başka bir sayıya taşıdığınızda yeni bir dakika durumu oluşur ve akrebin konumu da gerçek saatte buna bağlıdır. Böyle bir örneği bu basit modele sessizce eklemeyin.

On iki saatlik bir kadranda aynı kol konumları günde iki kez görülebilir. Bağlam verilmeden yalnızca kolların görünüşü, örneğin sabah mı akşam mı olduğunu belirlemez. Günün bölümünü konuşmak isterseniz bir hikâye veya günlük plan üzerinden ayrıca belirtin.

Nasıl kolaylaştırılır?

Önce yelkovanı 12'de sabit tutun ve akrebi yalnızca 3 ile 5 arasında seçin. Çocuk kısa kolun gösterdiği sayıyı inceler. Sonra uzun kolun yerini birlikte kontrol edin. İki seçenek yeterli değilse önce tek bir örneği gösterip üzerinde konuşun.

Sayıları okumak zor geliyorsa 3'ün yanına büyük bir işaret, 5'in yanına başka bir işaret koyabilirsiniz. Hangi işaretin hangi sayıya ait olduğunu açıklayın. Çocuk işaretle seçim yapabilir; yetişkin sayıyı okuyabilir. Destek yöntemi katılımcının kararını onun yerine vermemelidir.

Yelkovanın 12'de kaldığını göstermek için katılımcı o kolu önce yerleştirip daha sonra akrebe bakabilir. Bir yetişkin, çocuğun isteğiyle yelkovanı tutabilir. Her örnekte önce iki kolun doğru başlangıç noktasından yöneldiğini doğrulayın.

Model çok sayıda sayı içerdiğinde çocuk yalnızca 3 ve 5'e odaklanmak isteyebilir. Bu iki sayının yanına geçici büyük işaretler koyun, ancak diğer sayıları yanlış sıraya taşımayın. İşaretlerin yalnızca seçimi kolaylaştırdığını açıklayın.

Bir seçenek kartı kullanırken önce kartın neyi temsil ettiğini anlatın. «Bu kart, kısa kolun 3'ü gösterdiği tam saat örneği için saat üç dememize yardım ediyor». Çocuk kartı istemiyorsa iki kolun yönünü yalnızca göstererek de katılabilir.

Saat yüzü dikkat dağıtıyorsa gerçek sayı düzenini bozmadan soracağınız sayıları belirginleştirin. Örneğin 3 ve 5'in yanına büyük geçici işaretler koyabilirsiniz. Diğer sayıları silmek veya yer değiştirmek, saat yüzünün sırasını yanlış göstermemelidir.

Nasıl genişletilir?

Çocuk isterse iki tam saat modeli hazırlayın: birinde saat üç, diğerinde saat beş. İki modelde yelkovan 12'yi gösterirken akrepler farklı sayılardadır. Çocuk hangisini önce anlatmak istediğini seçer ve iki konumu karşılaştırır.

Bir başka adım, katılımcının söylenen tam saati modele yerleştirmesidir. «Saat dört» için yelkovanı 12'ye, akrebi 4'e yöneltin ve birlikte kontrol edin. Önce yalnızca tam saatlerle kalın; daha karmaşık dakika örnekleri ayrı bir etkinlik gerektirir.

Çocuk bir kart seçip diğer kişiye «Bu saati göster» diyebilir. Örneğin 4 kartı seçilirse partner uzun kolu 12'ye, kısa kolu 4'e yöneltir. Sonra çocuk isterse kontrol eder. Kartın gösterdiği sayı saat adıdır; tek başına dakika kolunun konumunu belirtmez.

İki model karşılaştırılırken «Hangi kol her ikisinde de 12'de?» sorusu yelkovana odaklanır. «Hangi kol farklı sayı gösteriyor?» sorusu akrebe odaklanır. Bunlar birbiriyle ilişkili ama farklı sorulardır. İkisini aynı anda sormak yerine sırayla sorun.

Çocuk iki örnek hazırladıktan sonra bir hikâye seçebilir: «Saat üçte parka gidiyoruz» ve «saat beşte eve dönüyoruz». Hikâye hayalîdir; modelin gösterdiği sayıların gerçek günlük programa uyması gerekmez. Her modelde akrep ve yelkovanın yerini ayrı ayrı kontrol edin.

Hikâyede «öğleden sonra üç» derseniz günün bölümü sözcüklerden gelir; yalnızca kadran görünüşünden anlaşılmaz. Başka bir hikâyede aynı kol konumu için farklı bir zaman bağlamı verilebilir. Bu açıklama on iki saatlik gösterimin sınırlılığını somutlaştırır.

İki kişinin farklı yanıtları

Biri «saat üç», diğeri «saat on iki» diyorsa hangi kola baktıklarını sorun. Uzun kolun 12'yi göstermesi ve kısa kolun 3'ü göstermesi aynı modelde doğrudur. Tam saati okurken iki bilginin nasıl birlikte kullanıldığını yeniden gösterin.

Bir ok yanlışlıkla merkezden kaymışsa önce yerleşimi düzeltin ve soruyu tekrar sorun. Kimseye anlaşılmayan bir model üzerinden puan vermek gerekmez. Çocuk yeni bir örnek denemek istemiyorsa o tur burada bitebilir.

Biri uzun kolu 3'e, diğeri kısa kolu 3'e bakarak konuşuyorsa önce aynı modele baktıklarını doğrulayın. Kâğıt oklar yanlışlıkla değiştirilmiş olabilir. Uzunluklarını yeniden karşılaştırın ve ok uçlarını gösterin. Gerekirse örneği baştan hazırlayın.

Çocuk «bilmiyorum» dediğinde iki kolun adını ipucu olarak duymak isteyip istemediğini sorabilirsiniz. İpucu istenirse önce yelkovanı, sonra akrebi birlikte bulun. Çocuk istemezse modeli kaldırabilir veya başka bir etkinliğe geçebilirsiniz.

Kontrolü sırayla yapmak yardımcı olabilir. Bir kişi uzun kolu bulur ve 12'yi gösterdiğini doğrular. Diğeri kısa kolun yöneldiği sayıyı bulur. Sonra modelin saat adı birlikte söylenir veya seçilir. Bir katılımcı bütün adımları tek başına yapmak istemiyorsa bu paylaşım mümkündür.

Eğer bir kişi modelin farklı bir yüzüne bakıyorsa, kâğıdı ikisinin de rahat görebileceği şekilde konumlandırın. Okların yerleşimini değiştirmeden önce izin isteyin. Çözülmemiş bir görsel belirsizlik, yanlış cevap olarak kaydedilmemelidir.

Erişim ve güvenlik

Büyük sayılar, belirgin kol uçları ve kaymayan bir yüzey modeli incelemeyi kolaylaştırabilir. Bir kişi bakışla, konuşarak veya iletişim cihazıyla seçim yapabilir. Yardım eden kişi kolu hareket ettirmeden önce ne istendiğini doğrular ve yeterli süre tanır.

Kartonun kenarları güvenli olmalı; kullanılan bağlantı parçaları katılımcıların yaşına ve ihtiyaçlarına uygun seçilmelidir. Küçük veya sivri bir parça uygun değilse ayrı büyük oklar kullanın. Dokunmak istemeyen çocuk kolları uzaktan gösterebilir.

Modeli görsel olarak incelemek mümkün değilse güvenli ve rahat bir kabartma model düşünülebilir. Sayıların yerleri ile iki kolun farklı uzunlukları dokunarak anlaşılabilecek biçimde hazırlanmalıdır. Önce kişinin böyle bir materyali kullanmak isteyip istemediğini sorun ve gerekirse uygun bir uzmandan destek alın.

Yardımcı, kolu kendiliğinden doğru yere getirmek yerine «Uzun kolu hangi sayıya yöneltmemi istiyorsun?» diye sorabilir. Çocuğun seçimi doğrulandıktan sonra hareket yapılır. Bu yardım fiziksel eylemi paylaşır; saat hakkında verilen karar yine katılımcıya aittir.

İsteğe bağlı bir kayıt

Bir kâğıda saat yüzü çizip kısa kolu 3'e, uzun kolu 12'ye yönelterek «saat üç» yazabilirsiniz. Çocuk yazabilir, resim çizebilir veya yetişkine ne yapacağını söyleyebilir. Yardımcı hazırladığı kaydı katılımcıya gösterip doğru aktarıp aktarmadığını sorar.

Kayıt o modelin bir örneğini gösterir; çocuğun bütün saatleri okuyabildiğini kanıtlamaz. Çocuğun adını veya fotoğrafını eklemek gerekli değildir. Sayfayı saklamak da isteğe bağlıdır.

Bir çizim iki ayrı bilgiyi içerebilir: kadranda kol yönleri ve yanında «saat üç» yazısı. Yazı, çizimdeki kollardan bağımsız biçimde doğru kabul edilmemelidir; önce iki kolun yerini kontrol edin. Çocuk yönleri işaretleyebilir, yetişkin isteği üzerine yazıyı ekleyebilir.

Başka bir gün saat beş modeli çizilirse iki sayfayı yan yana koyup kısa kolun değiştiği yeri gösterebilirsiniz. Sayfaların çizim olduğu ve gerçek zaman ölçmediği açıklanır. Kayıtları tutup tutmama kararı aileye ve katılımcıya aittir.

İki kişi birlikte hazırlanan örneği başka birine göstermek isterse sayfanın üzerine «uzun kol 12, kısa kol 3» gibi açıklama ekleyebilir. Bu açıklama kadranın okunmasına yardım eder. Sayfanın sahibine hangi bilgilerin eklenmesini istediğini sorun.

Eğer kol çizgisi iki sayının arasında kalmışsa kaydı sonradan okuyan kişi farklı yorumlayabilir. Çizimi hazırlayan kişiden hangi sayıyı kastettiğini göstermesini isteyin ve gerekirse ok ucunu belirginleştirin. Düzeltme, yazarın anlaşılmasına hizmet eder.

Kayıt bir hikâyeye aitse saatin yanına «parka gidiş» gibi bir açıklama eklenebilir. Günün bölümünü belirtmek isterseniz «öğleden sonra» gibi bir ifadeyi ayrıca yazın. Bu bilgi kadranın iki kolundan tek başına çıkarılmaz.

BrainHunters ile devam etmek

Çocuk başka sayılarla ilgilenirse BrainHunters üzerindeki sayı etkinliklerine bakabilirsiniz. Seçilen etkinliğin yönergesini okuyun; sayılarla ilgili her etkinlik saat okumayı öğretmez. Cevap biçiminin çocuk için uygun olup olmadığını kontrol edin.

Kâğıt saatle bir örnek incelemek de tamamlanmış bir etkinliktir. Ekrana geçmek veya bütün sayıları tek oturumda denemek zorunlu değildir.