Boş sepeti hatırla ve kontrol et: sıfırla bir oyun

Boş sepeti hatırlamak ne demek?

Bu oyunda çocuk iki sepetin içindeki büyük oyuncakları inceler, kısa bir aradan sonra hangi sepette hiç oyuncak olmadığını hatırlamaya çalışır ve ardından sepetlere yeniden bakarak cevabını kontrol eder. Sıfır, belirlenen sepette sayılan oyuncakların yokluğunu ifade eder. Sepetin kendisi hâlâ vardır.

Birinci sepete iki büyük top koyup ikinci sepeti boş bırakabilirsiniz. Soruyu açıkça kurun: «Hangi sepette top yok?». Çocuk cevap vermek için konuşabilir, işaret edebilir veya alışık olduğu başka bir iletişim biçimini kullanabilir. Amaç hızla doğru cevap üretmek değil, bir durumun nasıl hatırlanıp kontrol edildiğini birlikte görmektir.

Oyunun üç adımı birbirinden ayrılır: önce sepetlerin içeriği görülür, sonra kısa bir ara verilir, en sonunda başlangıçtaki durum yeniden incelenir. Arada verilen yanıt bir tahmin veya hatırlama olabilir. Açılan sepetler ise aynı durum korunmuşsa kontrol için kanıt sağlar. Bu sıralamayı baştan anlatmak, sürpriz bir sınav hissini azaltır.

Bu etkinlik çocuğun sayma veya bellek becerisine ilişkin tanı koymaz. Çocuğun yeri görebilmesi, soruyu anlaması ve kendi yanıtını iletebilmesi sonucu etkiler. Bir tur zor geldiyse bu koşullardan birini değiştirmek mümkündür. Her değişikliği önceden söyleyin; böylece çocuk yeni sorunun ne olduğunu bilir.

Malzemeleri seçin

İki sağlam sepet veya alçak kenarlı iki kap, iki büyük ve güvenli oyuncak top, bir örtü ya da dosya hazırlayın. Küçük parçalar ağzına eşya götüren çocuklar için uygun olmayabilir; katılımcıların yaşına ve ihtiyaçlarına uygun malzemeler seçin. Örtü sepetleri devirmeden görüşü kapatabilmeli ve istenince kolayca kaldırılabilmelidir.

Sepetlerden biri ayırt edilebilecek bir yerde dursun: örneğin biri kitabın, diğeri kutunun yanında. Yalnızca renk kullanmak her katılımcı için erişilebilir olmayabilir. İki yer işaretinin de görünür ve güvenli olduğundan emin olun. Sepetler çok derinse çocuğun içlerini rahatça görebileceği daha sığ kaplar seçin.

Sepetleri masanın kenarından uzak tutun. Kitap ve kutu yer işareti olacaksa devrilmeyecek biçimde yerleştirin ve bunların içini saymayacağınızı açıklayın. Bir işaret çocuğa tanıdık gelmiyorsa onun seçtiği başka bir nesne kullanın. Yerler açıkça ayırt edildiğinde «soldaki» ve «sağdaki» sözlerine bağlı kalmak gerekmez.

Topların sığ kapta görünmesi, başlangıçtaki miktarı incelemeyi kolaylaştırır. Kapların biri opak ve yüksekse çocuk içine bakmak için eğilmek zorunda kalabilir. Daha uygun bir kap seçebilir veya yetişkin çocuğun yönlendirmesiyle kabı güvenli biçimde gösterebilir. İki kap aynı anda görülemiyorsa sırayla inceleyip hangi yerin hangisi olduğunu tekrar edin.

Bir örtü kullanılacaksa önce boşken nasıl açılıp kapandığını gösterin. Kumaşın toplara takılmaması ve sepetleri sürüklememesi gerekir. Alternatif olarak masanın önüne dik duran bir dosya koyabilirsiniz. Dosyanın devrilmemesine dikkat edin; çocuğun hoşuna gitmeyen bir kapatma biçimini kullanmak şart değildir.

Kuralı başlamadan anlatın

Yetişkin şöyle diyebilir: «Önce iki sepete bakacağız. Hangisinde top olmadığını birlikte bulacağız. Sonra sepetleri kısa bir süre kapatacağız ve hangisinin boş olduğunu hatırlamaya çalışacağız. En sonunda açıp kontrol edeceğiz». Çocuğa bu oyunu oynamak isteyip istemediğini sorun.

İlk turda sepetlerin yerini veya içeriğini örtü altındayken değiştirmeyin. Gizlice değiştirmek, hatırlanan durumla kontrol edilen durumu farklı hâle getirir. Başka bir gün yer değiştirme oyunu oynanacaksa bunu baştan ayrı bir kural olarak konuşun. Şimdiki görev değişmeyen durumu hatırlamaktır.

Anlaşmanın bir parçası, hangi nesnelerin sayılacağıdır. «Toplara bakacağız» dedikten sonra sepetteki desenleri veya kulpları saymaya geçmeyin. Çocuk bunlardan söz ederse gözlemini dinleyin ve soruyu yeniden açıklayın. Kapların kendisi ve çevresindeki işaretler oyunun düzenine aittir; bu turda sayılan nesneler top olacaktır.

Çocuk sepetleri kendisi hazırlamak isterse iki topu seçtiği kaba koyabilir. Sonra yetişkinle birlikte iki kabın içini kontrol eder. Kuralın bu biçiminde boş yeri çocuk belirler; yetişkin onun seçimini hatırlamaya çalışabilir. Roller ne olursa olsun iki taraf da başlangıç durumunu görmelidir.

Birinci bakış: topları sayın

Kitabın yanındaki sepete iki top koyun. Birlikte «bir, iki» diyebilir veya çocuk topları tek tek gösterebilir. Kutunun yanındaki sepeti boş bırakın. Sorun: «Bu sepette kaç top görüyorsun?». Çocuk «yok» derse «Evet, burada sıfır top var» diyebilirsiniz.

Eğer çocuk kutunun yanındaki kabın kendisini sayıp «bir» derse cevabın neye ait olduğunu sorun. «Bir sepet var, doğru. İçinde kaç top var?». Böylece sepet sayısı ile içindeki top sayısı ayrılır. Çocuğun gördüğü nesneyi yok saymak yerine sorunun kapsamını netleştirmiş olursunuz.

Topları tek tek sayarken bir nesneyi iki kez saymamak için çocuk her topu gösterebilir veya yetişkinden belirli bir sırada göstermesini isteyebilir. «Bir, iki» dedikten sonra «Bu sepette iki top var» diye toplamı belirtin. Boş sepet için tek tek sayılacak top yoktur; kontrol, kabın içini incelemekle yapılır.

İki sepetin içeriğini karşılaştırırken «birinde iki, diğerinde sıfır top» diyebilirsiniz. Çocuk «bu daha çok» diye gösterirse hangi sepeti kastettiğini sorun. Sıfır ile iki arasındaki karşılaştırma bu somut örnekte görülebilir, ancak çocuktan henüz bütün sayıları sıralaması beklenmez.

İlk sepetin içi çocuk için görünür değilse kapağı veya kenarı görüşe göre düzenleyin. Topları masaya dökmeden önce sorunun sepet içindeki miktarla ilgili olduğunu koruyun. İçeriği göstermek amacıyla yapılan bir hareket sonunda topların nerede bulunduğunu yeniden açıklamak gerekebilir.

Kısa ara ve hatırlama

İki sepeti örterken «Şimdi hangisinin boş olduğunu hatırlayacağız» diye hatırlatın. Çocuk hazırsa kitabın veya kutunun yanındaki yeri gösterebilir. Sepetlerin yerini korumak için örtüyü hafifçe yerleştirin. Örtü kullanmak istemiyorsanız birlikte başka yöne bakıp sonra geri dönmek de mümkündür.

Çocuk «hatırlamıyorum» derse «Açıp tekrar bakalım mı?» diye sorun. Tahmin etmek zorunda değildir. İsterse iki yer işaretini yeniden söyleyerek ipucu verebilirsiniz. İpucuyla verilen cevap yine çocuğun seçimidir; daha sonra ne yaptığınızı anlatırken ipucunu belirtmek yeterlidir.

Ara için belirli bir saniye sayısı koymak zorunda değilsiniz. «Birlikte başka yöne bakalım, sonra soracağım» açıklaması yeterli olabilir. Bazı çocuklar yanıtlarını hazırlamak veya bir cihazdan seçmek için daha uzun süreye ihtiyaç duyar. Bekleme süresi iletişim fırsatını kısıtlamamalıdır.

Çocuk soruyu farklı anlarsa yeniden kurun: «Top olmayan sepeti arıyoruz; kitap mı, kutu mu yanındaydı?». Kitap ve kutunun gerçek yerleri hâlâ görünürse bunlar konum ipucudur. Bu yardım hatırlanan sepetin içeriğini doğrudan göstermese de soruyu yanıtlamayı kolaylaştırabilir. Kullanılan ipucunu açıkça belirtin.

Çocuk iki yeri de gösterebilir. Bunun «ikisini de kontrol etmek istiyorum» anlamına gelip gelmediğini sorun. Sorunun tek bir boş sepeti işaret etmesi bekleniyorsa önce anlaşmayı tekrar gösterin. Çocuğun hareketini kendi başınıza yanlış cevap olarak yorumlamak yerine ne anlatmak istediğini doğrulayın.

Açın ve cevabı birlikte kontrol edin

Örtüyü kaldırın ve önce çocuğun gösterdiği sepete bakın. «Burada top görüyor musun?» diye sorun. Sonra diğer sepeti inceleyin. Çocuk doğru yeri seçmişse bunu gözlemle ilişkilendirebilirsiniz: «Kutunun yanındaki sepette top yok; sıfır top var». Farklı bir yeri seçmişse «Önce burayı düşündün; şimdi birlikte bakınca topları burada görüyoruz» deyin.

Cevabı yetişkin hemen söylemek zorunda değildir. Çocuğun kendi kontrolünü yapmasına zaman verin. Sepetlerden biri örtü kaldırılırken devrildiyse başlangıçtaki durumu kesin olarak kontrol etmek zorlaşır. Bunu açıkça söyleyip sepetleri yeniden hazırlayın; beklenmedik değişikliği çocuğun hatası olarak sunmayın.

Kontrol sırasında ilk sepet dolu çıktıysa ikinci sepete de bakın. Böylece «bu boş değil» gözleminden «diğeri boş» sonucuna nasıl ulaşıldığı görülebilir. İlk sepet boş çıksa bile ikinciyi incelemek çocuğun merakına bağlıdır. Yetişkin sonucu aceleyle açıklamadan önce katılımcının bakmasına izin verir.

Çocuk başlangıçta boş sepeti gösterip kontrol sırasında fikrini değiştirirse nedenini sorabilirsiniz. Belki sepetin dibindeki desen bir top gibi görünmüştür. Nesne ile desen arasındaki farkı birlikte inceleyin; çocuğa yaklaşma veya başka açıdan bakma olanağı sağlayın. Emin olamadığınızda yeni ve daha açık bir kap seçebilirsiniz.

Örnek konuşma

Yetişkin: «Kitabın yanındaki sepette iki top var. Kutunun yanındakinde top var mı?». Çocuk: «Yok». Yetişkin: «Orada sıfır top var. Şimdi örteceğim; hazır mısın?». Çocuk onay verir. Yetişkin örter ve sorar: «Hangi sepette top yoktu?». Çocuk kitabın yanını gösterir.

Yetişkin: «Orayı seçtin. Açıp bakalım mı?». Örtü açılınca çocuk topları görür ve diğer sepeti gösterir. Yetişkin: «Kontrol edince kutunun yanındaki sepetin boş olduğunu gördün». Çocuk tekrar oynamak isterse yeni bir tur için onay alın; istemezse bir tur yeterlidir.

Başka bir örnekte çocuk soruyu yönlendirir. Çocuk: «Topları bu sepete koydum, öbürü boş». Yetişkin iki kabı inceler. Çocuk örtüyü koyduktan sonra sorar: «Hangisinde hiç top yok?». Yetişkin kutunun yanını gösterir. Çocuk örtüyü kaldırır veya yardım ister; ikisi de sonucu gördükten sonra konuşur.

Eğer yetişkin doğru hatırlamışsa çocuk oyunu orada bitirmeyi seçebilir. Yanlış hatırlamışsa da aynı kontrol uygulanır. Yetişkin «Bunu başka türlü hatırlamışım» diyerek kendi cevabını düzeltebilir. İkinci bir turda çocuk hangi kabın kullanılacağını yeniden seçer; önceki düzenin korunması şart değildir.

Üçüncü bir konuşmada çocuk doğrudan yeri söylemek yerine «Ben boş sepeti göstereceğim» diyebilir. Yetişkin: «Tamam, hazır olduğunda göster». Çocuk kutunun yanını işaret eder. Yetişkin: «Kutunun yanındaki yeri mi seçtin?». Onaydan sonra örtü kaldırılır. Böylece yetişkin, çocuğun işaretini yanlış anlayıp başka sepeti kontrol etmez.

Çocuk kontrol sırasında «Orada sepet var, nasıl boş?» diye sorarsa yetişkin şöyle açıklayabilir: «Sepet var. Boş dediğimizde içinde top olmadığını söylüyoruz». Ardından sepetin içini yeniden gösterir. Bu açıklama, nesnenin varlığı ile içeriğinin miktarı arasındaki ayrımı somutlaştırır.

Sıfır neyi sayıyor?

Boş sepette sıfır top vardır. Aynı anda masada iki sepet bulunabilir; sepetlerin sayısı sıfır değildir. Bu nedenle «burada hiçbir şey yok» yerine «bu sepetin içinde top yok» demek daha açıktır. Çocuk sepeti gösterip «var» dediğinde haklı olabilir: sepet vardır, ama içindeki top sayısı sıfırdır.

Sepetin içine bir bez koyarsanız durum değişir. Sepet artık tamamen boş değildir, ama hâlâ sıfır top içerebilir. Bu örneği ancak çocuk ilk durumu anlamak ve başka bir soru denemek isterse kullanın. «Kaç bez var?» ve «Kaç top var?» farklı nesne gruplarını sayar.

Bir kapta üç kitap olması, o kapta hiç top bulunmadığı durumla çelişmez. Top sayısı sıfırken kitap sayısı üç olabilir. Bu daha ileri örnekte nesne gruplarını açıkça adlandırın ve güvenli boyutta malzeme seçin. Her soruda hangi grubu saydığınızı yeniden belirtmek çocuğun düşüncesini takip etmeyi kolaylaştırır.

«Boş» sözcüğü de bağlama bağlıdır. Tamamen boş bir sepette hiçbir eşya bulunmaz. «Top bakımından boş» bir sepette başka nesneler bulunabilir; günlük konuşmada bunu «içinde top yok» diye söylemek daha anlaşılır olabilir. İlk oyunda gerçekten boş bir kap kullanmak bu ayrımı gereksiz yere karmaşıklaştırmaz.

Bir örnek daha: masada iki boş bardak varsa her bardaktaki top sayısı sıfır olabilir, ama bardak sayısı ikidir. Bu örneği kullanırken bardakların kırılmayacak ve katılımcılar için güvenli malzemeden olmasına dikkat edin. Bir kaptaki miktarı konuşmak, kapların toplam sayısını değiştirmez.

Çocuğun «hiç» sözcüğünü kullanması günlük Türkçede doğal bir yanıttır. Yetişkin bu sözü «sıfır top» ifadesiyle ilişkilendirebilir, fakat her yanıtta sayıyı tekrar ettirmesi gerekmez. Çocuk göstererek de aynı durumu anlatabilir. Hangi nesnenin ve hangi yerin söz konusu olduğu açık kaldığında cevap anlaşılır.

Eğer kapta bir top varsa ama çocuk onu göremiyorsa, önce bakış koşulunu değiştirin. Görülemeyen bir topun yok olduğunu varsaymak doğru olmaz. Güvenli biçimde kabın içini gösterin veya çocuğun tercih ettiği inceleme yolunu kullanın. Ardından güncel miktarı birlikte belirtin.

Sıfır kartını eklemek

Bir kartona büyük bir 0 yazın. Çocuk boş sepeti kontrol ettikten sonra kartı yanına koyup «Bu işaret sıfır topu yazmak için kullanılabilir» diyebilirsiniz. Kart, sepetin kendisi değil, seçilen miktarın yazılı gösterimidir. Çocuğun rakamı hemen yazması veya adını tek başına söylemesi gerekli değildir.

Sonraki turda boş sepete bir top koyarsanız eski 0 kartı top sayısını artık doğru göstermez. Çocukla birlikte «Şimdi sepetin içinde kaç top var?» diye kontrol edin. İsterseniz 1 kartını seçin; bu durumda sayı değişiminin nedeni sepete bir top eklenmesidir, kartın değiştirilmesi değil.

Kartları kullanırken 0 ve 2 işaretlerini aynı boyutta hazırlayın. İlk sepette iki top olduğunda 2, boş sepette 0 uygun bir gösterimdir. Çocuk kartları eşleştirdikten sonra sepetleri tekrar kontrol edebilir. Sayıyı tanımak, miktarı gözlemlemekten farklı bir adımdır; çocuk birini yapıp diğerinde yardıma ihtiyaç duyabilir.

Çocuk 0 kartını ters çevirse de işaret aynı görünebilir; bu özellik diğer rakamlar için geçerli olmayabilir. Kartın yönünü bir kenar işaretiyle belirlemek gerekirse bunu basitçe açıklayın. Buradaki amaç yazı yönü alıştırması değildir, bu nedenle böyle bir ayrıntı oyunun önüne geçmemelidir.

Sık karışıklık: başka bir yeri saymak

İki top sepetten çıkarılıp masaya konduğunda çocuk «iki» diyebilir. Masadaki topları sayıyorsa bu doğru bir cevaptır. Yetişkinin sorusu sepetin içini hedefliyorsa bunu belirtin: «Masada iki top var. Peki sepetin içinde kaç top var?». Aynı nesneler farklı yerlerle ilgili farklı sorulara cevap verebilir.

Resim kullanıyorsanız çerçevenin içi ve dışı da açık olmalıdır. Bir daire çizginin tam üzerindeyse hangi bölgeye ait olduğu belirsizleşir. İlk örnekte çizimleri sınırdan uzakta yapın. Çocuk farklı bir yorum yaparsa önce resmin neyi gösterdiğini birlikte belirleyin.

Çocuk «iki» dediğinde yetişkin «Ne gördüğünü bana gösterir misin?» diye sorabilir. Çocuk iki sepeti gösteriyorsa sepet sayısını belirtmiştir. İki topu gösteriyorsa topların bulunduğu yeri saymıştır. Her iki durumda da düşünceyi anlamak, yalnızca «yanlış» demekten daha açık bir sonraki soru kurmayı sağlar.

Sepetin yanındaki kitabın üzerinde top resmi varsa çocuk onu da saymak isteyebilir. Önceden «Bu turda gerçek oyuncak topları sayacağız» deyin. Ardından isterse resimdeki top sayısını ayrı bir soru olarak ele alın. Resim ve nesne birbiriyle ilişkilendirilebilir, fakat aynı anda hangisinin sayıldığı belirtilmelidir.

Daha kolay bir oyun

Tek sepet ve tek top kullanın. Önce top sepetteyken bakın, sonra topu çıkarıp boş sepeti gösterin. Kısa bir an başka yöne bakıp «Şimdi sepette top var mı?» diye sorun. Çocuk hatırlamak istemezse doğrudan kontrol edin. Bu durumda gözlem yapılır; bellek adımı eklenmemiş olur.

İkinci sepeti ancak çocuk isterse ekleyin. Yer işaretleri yerine sepetlerin yanına büyük farklı şekiller koyabilirsiniz. Hangi şeklin hangi yerle ilişkili olduğu önceden açıklanmalıdır. Çocuk seçeneği gözle, elle veya iletişim aracıyla belirtebilir.

Çocuk tek sepetle oyuna alışırken örtüyü kullanmadan iki durum arasında geçiş yapın: top içinde, top dışında. Her hareketten sonra «Sepetin içinde top var mı?» diye sorun. Çocuk yalnızca göstermek isterse bu da yeterlidir. Daha sonra kısa bir bakış arası eklenebilir; bu yeni adım önceden açıklanmalıdır.

İki seçenek sunarken yalnızca sözlü konum adlarına güvenmeyin. Kitap ve kutuyu gösterebilir veya çocuğun kullandığı sembolleri sunabilirsiniz. Seçimin doğruluğunu kontrol etmeden önce çocuğun işaretini doğru anladığınızdan emin olun. Gerekirse «Kutunun yanındakini mi seçtin?» diye sorun.

Bir sonraki adım

Çocuk iki sepetle rahatça oynuyorsa üçüncü bir kap eklemek yerine önce görevdeki tek bir unsuru değiştirebilirsiniz. Örneğin bir sepette bir top, diğerinde sıfır top bulunsun. Kısa aradan sonra «Hangi sepette bir top vardı?» diye sorun. Önceki sıfır sorusundan farklı bir soru kullandığınızı açıkça belirtin.

Bir başka seçenek, çocuk ve yetişkinin rol değiştirmesidir. Çocuk topları yerleştirir, yetişkin hangi sepetin boş olduğunu hatırlar, sonra ikisi birlikte kontrol eder. Yetişkin yanlış hatırlarsa bunu kabul eder: «Ben kitabın yanındakini düşündüm, ama açınca kutunun yanı boş çıktı». Bu, kontrolün herkes için yararlı olduğunu gösterir.

İki durum için basit bir çizim de hazırlanabilir: ilk kutuda iki nokta, ikinci kutuda hiç nokta. Kâğıdı çocuğa gösterip her noktanın bir topu temsil ettiğini açıklayın. Aradan sonra çocuk çizime bakarak boş kutuyu bulursa bu, görsel bir ipucuyla hatırlama olur. Daha sonra çizim kapatılacaksa bunu yeni bir koşul olarak söyleyin.

Üçüncü bir kap eklemek isteyen katılımcılar, kaplardan ikisinin boş olabileceğini fark etmelidir. «Hangi kap boş?» sorusunun birden fazla cevabı varsa iki kap da gösterilebilir. Tek bir cevap isteniyorsa başlangıç düzenini buna göre hazırlayın. Doğru cevap sayısı hazırlanan duruma bağlıdır.

Çocuk miktarın nasıl değiştiğini merak ederse örtüyü kaldırdıktan sonra boş sepete bir top koyun. Önceki durum ile yeni durumu ayrı ayrı söyleyin: «Az önce sıfır top vardı; bir top koyduk, şimdi bir top var». Sonra topu çıkarıp yeniden kontrol edin. Değişikliği yalnızca kartı çevirerek değil, gerçek nesneyi hareket ettirerek gösterirsiniz.

Bu değişim oyunu bellek turundan ayrıdır. Sepetleri kapattıktan sonra gizlice top ekler ve sonra «önce hangisi boştu?» diye sorarsanız açılan sepet eski durumun güvenilir kontrolü olmaz. Değiştirme fikrini kullanmak istiyorsanız çocukla önceden anlaşın ve eski durumun kaydını ayrı tutun.

İki katılımcıyla oynamak

İki çocuk varsa biri topları yerleştirip diğeri soruyu yanıtlayabilir. Ardından roller değişebilir. Yerleştiren kişi sepetleri kapatmadan önce diğerinin içlerini görmesi için zaman tanır. Kapalıyken topları değiştirmez; aksi özellikle kararlaştırılmadıkça soru eski durumu hatırlama sorusudur.

Farklı cevaplar verildiğinde sırayla herkes neyi düşündüğünü gösterebilir. Açılan sepetler birlikte incelenir. Hızlı yanıt verenin diğerinin yerine konuşmaması için yetişkin kısa bir bekleme alanı sağlayabilir. İsteyen kişi turu geçebilir; yarışma veya puan tablosu gerekli değildir.

Bir katılımcı sepetleri hazırlarken diğerinin görebilmesi için yeterli zaman verin. Hazırlayan kişi «Bitti» diyebilir; sonra her iki sepet de incelenir. Bu sırada biri konuşuyor diğeri işaret ediyorsa cevap biçimlerini eşitlemeye çalışmayın. Her iki kişinin de seçimi doğrulanabilir olmalıdır.

İki çocuk aynı anda oynamak istemezse yetişkinle sırayla ayrı turlar yapılabilir. Ortak malzemeyi paylaşma kararı, sıfırı öğrenme sorusundan ayrıdır. Bir çocuğun kendi oyuncağını vermek istememesi üzerine başka bir güvenli nesne seçmek mümkündür. İzin istemek oyunun hazırlığının parçasıdır.

Oyun sonunda her katılımcıya tekrar etmek isteyip istemediğini sorabilirsiniz. Biri devam etmek istemezse diğeri yetişkinle oynayabilir veya malzemeler kaldırılabilir. Seçimi açıklamak zorunlu değildir. Kısa bir tur da bakma ve kontrol etme fırsatı sunar.

Katılım ve güvenlik

Görme, hareket veya iletişim biçimleri farklı olabilir. Alçak bir tepsi, belirgin yer işaretleri, büyük oyuncaklar veya dokunarak kontrol çocuğa yardımcı olabilir. Dokunma istenmiyorsa görsel ya da sözel bir yol seçin. Yetişkin yardım ederken çocuğun talimatını izlemeli ve rahatsızlık belirtisinde durmalıdır.

Topları ve kapları her katılımcı için güvenli boyutta seçin. Örtü bir çocuğun başına geçirilmez ve hareket yolunu kapatmaz. Etkinlikten sonra malzemeleri uygun yerlerine koyun. Her aile kendi güvenlik koşullarına göre farklı bir nesne seçebilir; sayı fikri belirli bir oyuncağa bağlı değildir.

İşiterek veya dokunarak bilgi almak isteyen bir katılımcı için yetişkin önce kapların konumunu tarif edebilir. Çocuk güvenli kapların içini kendi istediği şekilde inceleyebilir. Toplara dokunmak rahatsız ediciyse materyali değiştirin veya başka bir iletişim yolunu kullanın. Yardım etmeden önce çocuğun tercih ettiği desteği sorun.

Yalnızca bir kişinin erişebildiği bir masa yerine iki katılımcının ulaşabildiği bir yüzey seçin. Örtüyü kaldırma işi de paylaşılabilir: çocuk işaret eder, yetişkin onun talimatıyla kaldırır. Çocuğun kararını uygulamak ile kararı onun yerine vermek farklı şeylerdir. Bir açıklama anlaşılmadığında yeniden doğrulayın.

İsteğe bağlı kayıt

Bir kâğıda iki sepetin basit çizimini yapabilirsiniz. Kitabın yanındaki sepetin içine iki daire, kutunun yanındakine hiçbir daire çizmeyin. Önce her dairenin bir topu gösterdiğini açıklayın. Altına «ilk bakış» yazmak, daha sonra farklı bir durumla karıştırılmasını önleyebilir.

Çocuk kontrol sonrasında kendi cevabını işaretlemek isterse buna yer bırakın. İlk tahmin ve görülen sonuç farklı olabilir. İki işaret, fikrin nasıl kontrol edildiğini gösterebilir; puan kaydı değildir. Sayfayı saklamak, paylaşmak veya çocuğun fotoğrafını çekmek gerekli değildir.

Çizimdeki sepetlerin yanına kitap ve kutu sembolleri eklemek, konumları daha sonra ayırt etmeyi kolaylaştırır. Çocuğa hangi sembollerin anlaşılır geldiğini sorun. İsterse bir yetişkin onun tarifine göre çizebilir. Dairelerin sayısı, ilk bakışta gerçek sepette bulunan top sayısıyla eşleşmelidir.

Kontrol sırasında düzen değiştiyse kayda «örtü kaldırılırken sepet devrildi» gibi kısa bir not eklenebilir. Böylece sonraki okuyucu neden kesin bir karşılaştırma yapılamadığını anlar. Bu kayıt isteğe bağlıdır. Bir sayfayı saklamamak veya oyunu yeniden kurmak da geçerli bir tercihtir.

İki çizimi karşılaştırırken hangi anı gösterdiklerini yazmak yardımcı olur. Birinci resim örtmeden önce iki topu ve boş sepeti gösterir; ikinci resim daha sonra top eklendiyse yeni durumu gösterir. Farklı resimler yanlışlık anlamına gelmez. Tarih veya «önce» ve «sonra» sözcükleri bu ayrımı korur.

Çocuk çizim yerine yetişkine cümle söyletebilir: «Kutunun yanındaki sepette top yoktu». Yetişkin cümleyi yazıp geri okur ve doğru aktardığını sorar. Çocuk başka bir kelime kullanmak isterse onu tercih edebilir. Kayıt, katılımcının anlatımına yardımcı olmak içindir.

BrainHunters üzerinde devam etmek

Çocuk sayılarla başka bir etkinlik isterse BrainHunters üzerindeki sayı etkinliklerini inceleyebilirsiniz. Seçilen görevin yönergesini okuyun ve ekrandaki gösterimin erişilebilir olup olmadığını kontrol edin. Çizimdeki veya ekrandaki bir sepet, gerçek sepetin yerine geçen bir gösterimdir.

Ekrana geçmeden de oyunu bitirebilirsiniz. Bir duruma bakmak, onu hatırlamayı denemek ve geri dönüp kontrol etmek tek başına tamamlanmış bir etkinliktir. Başka bir tur yapılıp yapılmayacağına katılımcılar birlikte karar verir.